Orogeneza alpejska lub fałdowania alpejskie – ostatni okres globalnych fałdowań górotwórczych, w czasie którego doszło do powstania górotworu alpejskiego.
Orogenezę alpejską pośrednio wywołał rozpad superkontynentu Gondwany. Po oderwaniu się płyt afrykańskiej, arabskiej i indoaustralijskiej podryfowały one na północ i zderzyły się z płytą eurazjatycką, powodując intensywne fałdowanie. Większość gór powstałych w trakcie tej orogenezy – alpidów – rozciąga się wzdłuż krawędzi tych płyt.
Orogeneza alpejska zaczęła się w triasie, a największe nasilenie nastąpiło w trzeciorzędzie. Trwała przez cały paleogen, na który przypadła główna faza fałdowań, i trwa nadal.
W jej ramach wyróżnia się 3 etapy: wczesnoalpejski (trias–kreda) środkowoalpejski (paleogen) późnoalpejski (neogen)
A także bardziej szczegółowe fazy orogeniczne: eokimeryjska (koniec triasu) neokimeryjska (koniec jury) laramijska (koniec kredy) walahijsko-wołowska (pliocen–plejstocen) rodańska (miocen–pliocen) – została wyniesiona wtedy południowa Europa attycka (miocen–pliocen) – zostały wyniesione Hellenidy styryjska (późny miocen) – wyniesione Karpaty oraz Alpy sawska (paleogen–neogen) helwecka (oligocen) pirenejska (eocen)
Skutki orogenezy alpejskiej W toku orogenezy alpejskiej zostały wypiętrzone w szczególności łańcuchy górskie łańcucha alpejsko-himalajskiego: Europa: Pireneje Góry Betyckie Apeniny Alpy Karpaty Bałkan Góry Dynarskie Hellenidy (m.in. Pindos) Góry Krymskie Azja: Kaukaz Góry Pontyjskie Elburs Kopet-dag Taurus Zagros Mekran Kunlun Hindukusz Karakorum Pamir Himalaje Góry Arakańskie Afryka: Atlas
a także Andy w Ameryce Południowej Kordyliery w Ameryce Północnej Góry Koriackie i Góry Środkowe w Azji.
W czasie orogenezy alpejskiej sąsiadujące ze strefą fałdowań górskie masywy hercyńskie często uległy odmłodzeniu bądź przeciwnie - zniszczeniu i zapadnięciu.
Zobacz też tabela stratygraficzna.
alpejska