Marina Abramović, sr. Марина Абрамовић (ur. 30 listopada 1946 w Belgradzie) – serbska artystka intermedialna.

Twórczość Mariny Abramović jest związana w dużej mierze z miejscem jej pochodzenia, sytuacją na Bałkanach i z doświadczeniem XX wieku. Prace wideo często połączone są z aktywnością performance, w którym ciało artystki jest podstawowym medium i jednocześnie częstym tematem (body art).

Życiorys Jej rodzice byli małżeństwem mieszanym serbsko-czarnogórskim, odgrywali ważną rolę w opozycji podczas II wojny światowej.

Początki twórczości W latach 1965–1970 studiowała na Akademii Sztuk Pięknych w Belgradzie, a w 1972 ukończyła studia na Akademii w Zagrzebiu. Zaczynała od malarstwa, ale już jako studentka wykonywała instalacje i swoje pierwsze, prowokacyjne performance. W latach 1973–1975 zrealizowała jedne z najbardziej radykalnych prac: eksperymenty związane z bólem, obrzydzeniem, reakcjami ciała na ingerencje fizyczne – akcje artystyczne, podczas których artystka dochodziła do granic wytrzymałości fizycznych i psychicznych. Jedną z akcji była Art Must Be Beautiful/Artist Must Be Beautiful (1975), która polegała na czesaniu włosów, aż do utworzenia krwawiącej rany na głowieArt must be beautiful w serwisie Medien Kunst Netz ..

Rhythm 0 W 1974 roku, w neapolitańskiej galerii sztuki Studio Morra, przedstawiła sześciogodzinny performance Rhythm 0. W ramach wydarzenia artystka przyjęła rolę pasywną, deklarując brak oporu wobec działań widzów. Na stole umieszczono 72 przedmioty, w tym m.in. różę, miód, nożyczki, a także załadowany pistolet. Publiczność otrzymała instrukcję, że może używać tych narzędzi na ciele artystki w dowolny sposób, a ona bierze na siebie pełną odpowiedzialność za przebieg zdarzeń. Początkowe interakcje uczestników były łagodne, jednak z czasem zaczęły przybierać formy agresywne. Uczestnicy m.in. nacinali skórę artystki, pili jej krew i przystawiali broń do jej głowy. Projekt zakończył się po upływie wyznaczonego czasu, gdy Abramović zaczęła poruszać się wśród tłumu, co spowodowało wycofanie się uczestników. Praca ta jest analizowana w kontekście granic wytrzymałości, relacji między wykonawcą a widzem oraz ludzkich skłonności do przemocy w warunkach braku konsekwencji.

Współpraca z Ulayem W 1975 spotkała w Amsterdamie niemieckiego artystę Ulaya, z którym przez kolejne 12 lat dzieliła życie i pracę. Ich działania były znaczące dla rozwoju body artu, czyli performance’u o tematyce ciała. Od początku swojej współpracy uważali się za jedność powstałą w wyniku połączenia „męskości” i „kobiecości”. Ich pierwszy performance Relation Work mówił o dwojakości: mężczyzna/kobieta, dźwięk/cisza, inercja/energia. Przez lata zrealizowali wiele działań w Europie i Stanach Zjednoczonych.

Po 1980 ich performance stały się mniej intensywne. Wówczas zrealizowali m.in. akcję Night Sea Crossing, w której siedzieli przy jednym stole naprzeciw siebie w ciszy, najpierw przez siedem godzin, następnie przez trzy dni, a później przez prawie dwa tygodnie. Stworzony w 1988 projekt The Lovers: The Great Wall Walk zwiastował nadchodzący koniec ich współpracy: oboje przemierzali Mur Chiński – on z zachodu, ona ze wschodu, a rozstali się po spotkaniu w połowie drogi, po 90 dniach podróżyThe Lovers – The Great Wall Walk w serwisie Media Kunst Netz ..

Współczesne realizacje mały|Abramović (2005) Od 1989 działa samodzielnie, wykonując interwencje artystyczne, z których najbardziej znane są: Cleaning the mirror (Czyszczenie lustra) na stronie Guggenheim Museum., The onion (Cebula), Cleaning the house (Porządki domowe), Delusional. We współpracy z Charlesem Atlas stworzyła otwarty spektakl Biography, który aktualizuje w relacji z dziejącymi się wydarzeniami.

W 1997 Kunsthalle w Bernie zorganizowała wystawę Marina Abramović Artist Body – Public Body, która została wystawiana w różnych miejscach w Europie.

W 2010 odbyła się wystawa retrospektywna Abramović w nowojorskim Museum of Modern Art, gdzie artystka zaprezentowała performance The Artist Is Present, w które ramach dzieliła chwilę ciszy z przypadkowymi osobami, które usiadły naprzeciwko niej przy stole. Mimo że wówczas rano widziała się z Ulayem, jej głęboko emocjonalna reakcja na jego pojawienie się przy stole stała się viralem.

Zasiadała w jury konkursu głównego podczas 69. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Wenecji (2012).

Wybrane realizacje 1973: Rhythm 10Rhythm 10 w serwisie Medien Kunst Netz . 1974: Rhythm 5 na stronie Guggenheim Museum Rhythm 5 w serwisie Medien Kunst Netz . 1975: Art Must Be Beautiful/Artist Must Be Beautiful (Sztuka musi być piękna/Artysta musi być piękny), performance; 1977: Breathing In/Breathing Out, performance z udziałem Ulaya, Belgrad; 1981–87: Night Sea Crossing (Przeprawa przez morze nocy); 1988: The Lovers (Kochankowie), performance; Transitory Objects (Obiekty przejściowe); 1995: Cleaning the Mirror, wideo-instalacja/performance; The Onion (Cebula); 1995: Cleaning the house (Porządki domowe); Delusional; 1997: Balkan Baroque; 1998: The Expiring Body; 2002: The House with the Ocean View, Sean Kelly Gallery; 2004: Warrior and Virgin Mary (Wojownik i Madonna), performance z udziałem Jana Fabre; 2010: The Artist Is Present, MoMA, New York; 2014: 512 Hours, Serpentine Gallery, Londyn. 2026: Seven Deaths, Cisternerne, Kopenhaga

Filmografia „Opowieści z bezsennych nocy” (2011, film dokumentalny, reżyseria: Jonas Mekas) „Marina Abramović: artystka obecna” (2012, film dokumentalny, reżyseria: Matthew Akers) „Mademoiselle C” (2013, film dokumentalny, reżyseria: Fabien Constant) „A Portrait of Marina Abramović” (2014, film dokumentalny, reżyseria: Matthu Placek)

Przypisy

Bibliografia Sztuka myślenia. Marina Abramović – biografia na portalu NiezlaSztuka.net Marina Abramović w serwisie Artnet Pierre Coulibeuf, Balkan Baroque, adaptacja performance’u Mariny Abramović w serwisie UbuWeb Seven Easy Pieces (Siedem łatwych utworów) Stanisław Błaszczyna, Artystka obecna – krew, pot i łzy Mariny Abramović strona archiwalna

Kategoria:Artyści związani z Belgradem Kategoria:Artyści body art Kategoria:Serbscy performerzy Kategoria:Serbscy artyści współcześni Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Naukę i Sztukę (Austria) Kategoria:Ludzie urodzeni w Belgradzie Kategoria:Urodzeni w 1946