Kangur mniejszy, walabia dama (Notamacropus eugenii) – gatunek ssaka z podrodziny kangurów (Macropodinae) w obrębie rodziny kangurowatych (Macropodidae). We wcześniejszej polskiej literaturze zoologicznej gatunek był oznaczany nazwą zwyczajową „walabia dama”. Jednak w wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi nadano nazwę kangur mniejszy.
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1817 roku francuski przyrodnik Anselme Gaëtan Desmarest nadając mu nazwę Kangurus eugenii. Miejsce typowe według oryginalnego opisu to „wyspa Eugène” (), tj. St Peter Island, archipelag Nuyts, w Australia Południowa, Australia. Desmarest swój opis oparł na podstawie kangura w kolekcji Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu oznaczonego jako „kangur z Wysp Świętego Piotra” (fr.kanguroo des îles Saint Pierre), jednak obecnie w zbiorach Muzeum nie można zidentyfikować żadnego okazu odpowiadającemu temu gatunkowi. Podgatunek formalnie opisał w 1837 angielski zoolog John Edward Gray jako odrębny gatunek i nadając mu nazwę Halmaturus derbianus. Miejsce typowe to Australia Zachodnia, Australia. Holotyp to skóra i uszkodzona czaszka bez żuchwy dorosłej samicy (sygnatura BMNH 55.12.24.64) ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Londynie.
Chociaż gatunek ten jest morfologicznie zmienny w całym jego zasięgu występowania, wstępne badania genetyczne identyfikują tylko dwie główne linie, dlatego wymagane są dodatkowe badania.
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają dwa podgatunki.
Etymologia Notamacropus: gr. νοτος notos „południe”; rodzaj Macropus (kangur). eugenii: francuska nazwa L’île Eugène dla australijskiej wyspy St Peter Island, w Australii Południowej. derbianus: Edward Smith-Stanley (1775–1851), 13. hrabia Derby, brytyjski arystokrata i polityk.
Zasięg występowania Kangur mniejszy występuje Australii zamieszkując w zależności od podgatunku: N. eugenii eugenii – Wyspa Kangura, Australia Południowa. N. eugenii derbianus – południowo-zachodnia Australia, w tym East i West Wallabi Island (archipelag Houtman Abrolhos), Garden Island (w pobliżu południowego Perth) oraz Middle Island i North Twin Peak Island (archipelag Recherche).
Morfologia Długość ciała (bez ogona) samic 52–63 cm, samców 59–68 cm, długość ogona samic 33–44 cm, samców 38–45 cm; masa ciała samic 4–6 kg, samców 6–10 kg. Wierzch ciała brunatno-rudawy (u samców czerwonawa barwa na bokach ciała i kończynach), spód ciała białawy, głowa i ogon szare.
Ekologia Środowisko życia Krzewiaste obszary w pobliżu wybrzeża, suche lasy twardolistne. Żeruje na otwartych terenach trawiastych.
Tryb życia Prowadzą nocny tryb życia. Na niektórych wyspach Australii Zachodniej wskutek niedoboru wody pitnej pija wodę morską. Nie istnieje żadna struktura socjalna, wyłączając wyspę Kawau, gdzie zwierzęta żyją w grupach, którym przewodzą samce. Większość młodych przychodzi na świat w styczniu po trwającej 25–28 dni ciąży. W torbie lęgowej przebywają 8–9 miesięcy.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC ( ‘najmniejszej troski’).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kangurowate Kategoria:Ssaki Australii