Teizm (gr. θεoς „bóg”) – wiara w istnienie Boga, bogów lub bogiń, którzy są osobami ingerującymi w losy świata, lub jest on ich dziełem, czuwającymi nad biegiem wydarzeń lub podtrzymującymi świat w istnieniu; pogląd filozoficzno-religijny głoszący, że tacy bogowie istnieją; wiara w Boga lub bogów bez odrzucania objawienia, co jest charakterystyczne dla deizmu.
Antonimem pojęcia "teizm" jest "ateizm", czyli zaprzeczenie istnienia Boga lub bogów.
Relacje z religiami Głównym źródłem poglądów teistycznych są religie. Przykładowe religie teistyczne: chrześcijaństwo, hinduizm (większość odłamów), islam, judaizm, zaratusztrianizm. Istnieją również religie (oraz duchowe ścieżki) o przeciwnym do teizmu, nonteistycznym światopoglądzie: buddyzm, dżinizm, konfucjanizm, taoizm.
Klasyfikacja poglądów dotyczących istnienia Boga Wyróżnia się trzy zasadnicze nurty poglądowe dotyczące istnienia Boga: teizm – wiara lub opinia, że istnieje Bóg lub bogowie ateizm – odrzucenie twierdzenia, że istnieje Bóg lub bogowie. agnostycyzm – opinia, że obecnie nie można jednoznacznie wskazać, czy Bóg lub bogowie istnieją, czy nie.
Klasyfikacja teizmu Podkategoriami teizmu są: politeizm – pogląd, że istnieje wielu bogów lub bogiń monolatria – wiara w wielu bogów, ale kult obejmuje tylko jednego z nich katenoteizm – specyficzny rodzaj monolatrii, w której główne bóstwo jest czczone w danym czasie animalizm – wiara w bogów mających sylwetkę zwierząt monoteizm – pogląd, że istnieje tylko jeden Bóg; jest standardową praktyką używanie słowa Bóg wielką literą, gdy odnosimy się do Boga monoteistycznych systemów wierzeń deizm – wiara w Boga, który nie ingeruje w losy świata panteizm – wiara, że Bóg jest tożsamy ze światem pandeizm – połączenie deizmu i panteizmu panenteizm – wiara, że świat jest częścią Boga
Stany przejściowe między monoteizmem a politeizmem: henoteizm – wiara w wielu bogów, z których jeden jest najwyższym bóstwem
Argumenty teistów Uzasadnienie dla istnienia Boga przedstawiali przeważnie zwolennicy monoteistycznych religii. Do najczęstszych argumentów na rzecz wyboru teizmu należą: Argument kosmologiczny – zwany argumentem z Pierwszej Przyczyny. Także w wersji kalam. Argument teleologiczny – odwołujący się do projektu obserwowanego w przyrodzie. Argument ontologiczny – z pojęcia Boga.
Przypisy
Bibliografia
Stephen M. Barr "Współczesna fizyka a wiara w Boga", Techtra, 2005 Gottfried Wilhelm Leibniz "Teodycea O dobroci Boga, wolności człowieka i pochodzeniu zła", PWN, 2001 John Hick "Argumenty za istnieniem Boga", Społeczny Instytut Wydawniczy, Kraków, 1994 Rafał S. Niziński "Między teizmem a panteizmem. Charlesa Hartshornea procesualna filozofia Boga" KUL, Ronald Nash, "Faith & Reason. Searching for rational faith.", Zondervan Publishing House;
Linki zewnętrzne Jacek Wojtysiak Ostrożna wiedza teisty Jacek Wojtysiak Między ślepotą człowieka a dyskrecją Boga w ramach dialogu z niewierzącymi "W poszukiwaniu Wielkiego Zegarmistrza" – buddyjskie spojrzenie na koncepcję osobowego stwórcy