Organizacja pokojowa Wojska Polskiego II RP

Organizacja pokojowa Wojska Polskiego II RP – pokojowa organizacja Wojska Polskiego II RP w latach 30. XX wieku.

Naczelne i lokalne władze wojskowe Prezydent RP – Najwyższy Zwierzchnik Sił Zbrojnych – przewodniczący Komitetu Obrony Państwa Gabinet Wojskowy Prezydenta RP Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych Sztab Główny Ministerstwo Spraw Wojskowych Komitet Obrony Rzeczypospolitej

Sztab Główny Szef Sztabu Głównego I zastępca Szefa SG II zastępca Szefa SG (od 1939) Sekretariat Komitetu Obrony Rzeczypospolitej (od 1936) Oddział I Organizacyjno-Mobilizacyjny Oddział II Wywiadu i Kontrwywiadu Oddziału III Szkoleniowo-Operacyjny Oddział IV Kwatermistrzowski Szefostwo Komunikacji Wojskowych Inspektorat Saperów Sztab Lotniczy (od 1937) Wojskowy Instytut Geograficzny Samodzielny Referat Personalny Oficerów Dyplomowanych Placówki Zagraniczne (attaché wojskowi): Belgrad, Berlin, Bukareszt, Helsinki, Moskwa, Paryż, Praga, Ryga, Tokio; Delegaci Sztabu Głównego przy Okręgowych Dyrekcjach Kolei Państwowych: Bydgoszcz, Gdańsk, Katowice, Kraków, Lwów, Poznań, Radom, Stanisławów, Warszawa, Wilno; Delegaci Sztabu Generalnego przy Okręgowych Dyrekcjach Robót Publicznych i Dróg Wodnych: Białystok, Kraków, Lublin, Łódź, Toruń, Warszawa, Wilno.

Ministerstwo Spraw Wojskowych Minister Spraw Wojskowych Gabinet Ministra Spraw Wojskowych – Szef Gabinetu Kwatera Główna Wydział Ogólny Wydział Prawny Samodzielny Referat Duszpasterstwa Wojskowego Samodzielny Referat Osad Żołnierskich Biuro Personalne Korpus Kontrolerów Kuria Biskupia Biuro Wyznań Niekatolickich Kierownictwo Marynarki Wojennej Naczelna Prokuratura Wojskowa dowódcy okręgów korpusów komendanci szkół centralnych kierownicy zakładów centralnych Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego Korpus Ochrony Pogranicza I Wiceminister Spraw Wojskowych – Zastępca Biuro Ogólnoorganizacyjne (od 15 grudnia 1934 – Departament Dowodzenia Ogólnego) Departamenty: Piechoty Kawalerii Artylerii Aeronautyki (od 1 sierpnia 1936 – Dowództwo Lotnictwa) Uzupełnień Dowództwo Żandarmerii Szefostwa Saperów (od 1 grudnia 1934 – Dowództwo Saperów) Broni Pancernej (od 1 grudnia 1934 – Dowództwo Broni Pancernych) Łączności (od 1 grudnia 1934 – Dowództwo Łączności) Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy (od 8 listopada 1934 – Wojskowy Instytut Naukowo-Oświatowy) II Wiceminister Spraw Wojskowych – Szef Administracji Armii I Zastępca Szefa Administracji Armii Biuro Ogólnoadministracyjne (od 1 sierpnia 1936 – Biuro Administracji Armii) – szef Biura – II zastępca Szefa Administracji Armii Biuro Kontroli (od 1934 – Biuro Budżetowe) Departamenty: Uzbrojenia Zaopatrzenia Inżynierii (od 26 maja 1933 – Departament Techniczny, rozwiązany 30 października 1934) Budownictwa Intendentury Zdrowia Sprawiedliwości Przemysłu Wojennego (przemianowany na Biuro Przemysłu Wojennego) Dowództwo Taborów i Szefostwo Remontu Koni (od 20 grudnia 1934) Wojskowy Zakład Remontu Koni Wojskowy Instytut Gazowy

Dowództwa Okręgów Korpusu

Dowództwa Okręgu Korpusu DOK nr I w Warszawie DOK nr II w Lublinie DOK nr III w Grodnie DOK nr IV w Łodzi DOK nr V w Krakowie DOK nr VI we Lwowie DOK nr VII w Poznaniu DOK nr VIII w Toruniu DOK nr IX w Brześci n. Bugiem DOK nr X w Przemyślu Dowództwo Obszaru Warownego – Wilno Dowództwo Obszaru Nadmorskiego – Gdynia

Samodzielne Wydziały Wojskowe Samodzielne Wydziały Wojskowe w Ministerstwach: Spraw Wewnętrznych Poczt i Telegrafów Przemysłu i Handlu Robót Publicznych Komunikacji Rolnictwa i Dóbr Państwowych

Komendy garnizonów Komendy Miast: Brześć n. Bugiem, Grodno, Kraków, Lublin, Lwów, Łódź, Poznań, Przemyśl, Toruń, Warszawa, Wilno; Komendy Obozów Ćwiczeń: Barycz, Biedrusko, Brześć n. Bugiem, Czerwony Bór, Dęba, Grupa, Leśna, Pohulanka, Powursk, Raducz, Rembertów, Toruń; Komendy Placu: Baranowicze, Biała Podlaska, Białystok, Bielsko, Bydgoszcz, Chełm, Chełmno, Częstochowa, Dęblin, Gdynia, Gniezno, Grudziądz, Inowrocław, Jabłonna, Jarosław, Kalisz, Katowice, Kielce, Leszno, Lida, Modlin, Nowa Wilejka, Osowiec, Ostrów Mazowiecka, Płock, Prużana, Równe, Rzeszów, Siedlce, Skierniewice, Słonim, Stanisławów, Stryj, Suwałki, Tarnopol, Tarnowskie Góry, Tarnów, Włodzimierz Wołyński, Zakopane, Zamość, Zegrze, Złoczów; Władze Uzupełnień i Remontu: Powiatowe Komendy Uzupełnień (PKU) – 125 na terenie całego kraju Rejonowe Inspektoraty Koni – 55 na terenie całego kraju

Szkoły wojskowe Centrum Wyższych Studiów Wojskowych – Warszawa Wyższa Szkoła Wojenna – Warszawa Szkoła Podchorążych Piechoty – Ostrów Mazowiecka Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty – Zambrów Wołyńska Szkoła Podchorążych Rezerwy Artylerii – Włodzimierz Wołyński Mazowiecka Szkoła Podchorążych Rezerwy Artylerii – Zambrów Szkoła Podchorążych dla Podoficerów – Bydgoszcz Dywizyjne Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty Korpus Kadetów: KK nr 1 – Lwów KK nr 2 – Chełmno KK nr 3 – Rawicz Szkoła Podoficerów Piechoty dla Małoletnich: SPPdM nr 1 – Konin SPPdM nr 2 – Grudziądz Centrum Wyszkolenia: CW PiechotyRembertów CW KawaleriiGrudziądz CW ArtyleriiToruń CW Artylerii Przeciwlotniczej (*)Warszawa CW Broni PancernychWarszawa CW Oficerów LotnictwaDęblin CW Podoficerów LotnictwaBydgoszcz CW SaperówModlin CW ŁącznościZegrze CW ŻandarmeriiGrudziądz CW SanitarnegoWarszawa (*) W 1938, po przeniesieniu do Brześcia n. Bugiem (Trauguttowo) i połączeniu ze Szkołą Gazową, przemianowano na Centrum Wyszkolenia Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej.

Szkoła Podchorążych Inżynierii – Warszawa Lotnicza Szkoła Strzelania i Bombardowania – Grudziądz Szkoła Uzbrojenia – Warszawa Szkoła Gazowa – Warszawa Szkoła Podoficerów Zawodowych Służby Weterynaryjnej – Warszawa Centralny Kurs Majstrów Podkuwaczy Wojskowa Pracownia Weterynaryjna – Warszawa Centralny Instytut Wychowania Fizycznego – Warszawa

Bronie główne Piechota Dywizje Pułki piechoty 1 DPLeg – Wilno 1 pp Leg – Wilno 5 pp Leg – Wilno 6 pp Leg – Wilno 2 DPLeg – Kielce 2 pp Leg – Sandomierz 3 pp Leg – Jarosław 4 pp Leg – Kielce 3 DPLeg – Zamość 7 pp Leg – Chełm 8 pp Leg – Lublin 9 pp Leg – Zamość 4 DP – Toruń 14 pp – Włocławek 63 pp – Toruń 67 pp – Brodnica 5 DP – Lwów 19 pp – Lwów 26 pp – Lwów 40 pp – Lwów 6 DP – Kraków 12 pp – Wadowice 16 pp – Tarnów 20 pp – Kraków 7 DP – Częstochowa 25 pp – Piotrków 27 pp – Częstochowa 74 pp – Lubliniec 8 DP – Modlin 13 pp – Pułtusk 21 pp – Warszawa 32 pp – Modlin 9 DP – Siedlce 22 pp – Siedlce 34 pp – Biała Podlaska 35 pp – Brześć n Bugiem 10 DP – Łódź 28 pp – Łódź 30 pp – Warszawa 31 pp – Łódź/Sieradz 11 KDP – Stanisławów 48 pp – Stanisławów 49 pp – Kołomyja 53 pp – Stryj 12 DP – Tarnopol 51 pp – Brzeżany 52 pp – Złoczów 54 pp – Tarnopol 13 DP – Równe 43 pp – Dubno 44 pp – Równe 45 pp – Równe 14 DP – Poznań 55 pp VM5 – Leszno 57 pp – Poznań 58 pp VM5 – Poznań 15 DP – Bydgoszcz 59 pp – Inowrocław 61 pp – Bydgoszcz 62 pp – Bydgoszcz 16 DP – Grudziądz 64 pp – Grudziądz 65 pp – Grudziądz 66 pp – Chełmno 17 DP – Gniezno 68 pp – Września 69 pp – Gniezno 70 pp – Pleszew 18 DP – Łomża 33 pp – Łomża 42 pp – Białystok 71 pp – Zambrów 19 DP – Wilno 77 pp – Lida 85 pp – Nowa Wilejka 86 pp – Mołodeczno 20 DP – Baranowicze 78 pp – Baranowicze 79 pp – Słonim 80 pp – Słonim 21 DPG – Bielsko 1 psp – Nowy Sącz 3 psp – Bielsko 4 psp – Cieszyn 22 DPG – Przemyśl 2 psp – Sanok 5 psp – Przemyśl 6 psp – Sambor 23 DP – Katowice 11 pp – Tarnowskie Góry 73 pp – Katowice 75 pp – Chorzów 24 DP – Jarosław 17 pp – Rzeszów 38 pp – Przemyśl 39 pp – Jarosław 25 DP – Kalisz 29 pp – Kalisz 56 pp – Krotoszyn 60 pp – Ostrów Wielkopolski 26 DP – Skierniewice 10 pp – Łowicz 18 pp – Skierniewice 37 pp – Kutno 27 DP – Kowel 23 pp – Włodzimierz Wołyński 24 pp – Łuck 50 pp – Kowel 28 DP – Warszawa 15 pp – Dęblin 36 pp – Warszawa 72 pp – Radom 29 DP – Grodno 41 pp – Suwałki 76 pp – Grodno 81 pp – Grodno 30 DP – Kobryń 82 pp – Brześć n Bugiem 83 pp – Kobryń 84 pp – Pińsk Samodzielne Bataliony 1 Batalion Strzelców – Chojnice 2 Batalion Strzelców – Tczew 3 Batalion Strzelców – Rembertów Batalion Stołeczny – Warszawa 1 Morski Batalion Strzelców – Wejherowo 2 Morski Batalion Strzelców – Gdynia

Kawaleria W górnym wierszu nomenklatura przed 1937 r. W skład każdej Brygady Kawalerii wchodziły 3 lub 4 pułki jazdy (szwoleżerów, ułanów lub strzelców konnych), dywizjon artylerii konnej, dywizjon pancerny, szwadron kolarzy, szwadron pionierów, szwadron łączności, bateria artylerii p-lot, służby i tabory.

Brygady kawalerii Pułki 1 BK – WarszawaMazowiecka Brygada Kawalerii 1. pszwol VM5 – Warszawa 7 puł VM5 – Mińsk Maz. 11 puł – Ciechanów 4 psk – Płock 2 SBK – BrodyKresowa Brygada Kawalerii 20 puł – Rzeszów 22 puł – Brody 6 psk – Żółkiew 3 SBK – WilnoWileńska Brygada Kawalerii 4 puł – Wilno 13 puł – Nowa Wilejka 23 puł – Podgrodzie BK „Suwałki” – SuwałkiSuwalska Brygada Kawalerii 3. pszwol – Suwałki 1 puł VM5 – Augustów 2 puł – Suwałki 5 SBK – KrakówKrakowska Brygada Kawalerii 3 puł – Tarnowskie Góry 8 puł – Kraków 5 psk – Dębica 6 SBK – StanisławówPodolska Brygada Kawalerii 6 puł – Stanisławów 9 puł – Trembowla 14 puł VM5 – Lwów BK „Poznań” – PoznańWielkopolska Brygada Kawalerii 15 puł VM5 – Poznań 17 puł – Leszno 7 psk – Poznań BK „Bydgoszcz” – BydgoszczPomorska Brygada Kawalerii 2. pszwol – Starogard 16 puł – Bydgoszcz 18 puł – Grudziądz 8 psk – Chełmno BK „Baranowicze” – BaranowiczeNowogródzka Brygada Kawalerii 25 puł – Prużana 26 puł – Baranowicze 27 puł – Nieśwież 3 psk – Wołkowysk BK „Równe” – RówneWołyńska Brygada Kawalerii 12 puł – Białokrynica 19 puł – Ostróg 21 puł – Równe 2 psk – Hrubieszów BK „Białystok” – BiałystokPodlaska Brygada Kawalerii 5 puł – Ostrołęka 10 puł – Białystok 9 psk – Grajewo 12 BK – Ostrołękarozwiązana 1.01.1937 13 BK – Płockrozwiązana 1.01.1937 1 psk – Garwolin 10 SBK – Rzeszówod 1937 – 10 Brygada Kawalerii 24 puł – Kraśnik 10 psk – Łańcut 17 SBK – Hrubieszówrozwiązana 1.01.1937

Szwadrony pionierów 1 sp – Białystok 2 sp – Warszawa 3 sp – Poznań 4 sp – Lwów 5 sp – Kraków 6 sp – Stanisławów 7 sp – Wilno 8 sp – Równe 9 sp – Baranowicze 10 sp – Bydgoszcz

Artyleria Grupy Artylerii Pułki organiczne Dywizjony organiczne Oddziały korpuśne

1. GA – Warszawa 8 pal – Płock 18 dac – Zambrów 1 pan – Góra Kalwaria 18 pal – Ostrów Mazowiecka 28 dac – Warszawa 1 pac – Modlin 28 pal – Zajezierze k. Dęblina 1 dak – Warszawa 32 dal – Rembertów 2. dpart – Rembertów 1 dpp – Jabłonna

2. GA – Lublin 3 pal – Zamość 2 dak – Dubno 2 pac – Chełm 13 pal – RówneIII/13 pal – Łuck 27 pal – Włodzimierz Wołyński

3. GA – Wilno 1 pal – Wilno 3 dak – Podbrodzie 3 pac – Wilno 19 pal – Nowa WilejkaII/19 pal – Mołodeczno; III/19 pal – Lida 4 dak – Suwałki 33 dal – Wilno 29 pal – GrodnoI/29 pal – Suwałki12 dak – Ostrołęka3 bpart – Wilno14 dak – Białystok

4 GA – Łódź 7 pal – Częstochowa 26 dac – Skierniewice 4 pac – ŁódźII/4 pac – Tomaszów 10 pal – Łódź 26 pal – Skierniewice

5 GA – Kraków 6 pal – Kraków 5 dak – Oświęcim 5 pac – Kraków21 pal – BielskoIII/21 pal – Oświęcim2 dpp – Kraków23 pal – BędzinII/23 pal – Żory

6. GA – Lwów 5 pal – Lwów 6 dak – Stanisławów 6 pac – Lwów11 pal – StanisławówI/11 pal – Kołomyja13 dak – Brody1 pam – Stryj12 pal – ZłoczówI/12 pal – Tarnopol

7. GA – Poznań 14 pal – Poznań 7 dak – Poznań 7 pac – Poznań17 pal – Gniezno17 dac – Gniezno25 pal – KaliszI/25 pal – Ostrów Wielkopolski

8 GA – Toruń 4 pal – Inowrocław 16 dac – Grudziądz 8 pac – Toruń15 pal – Bydgoszcz11 dak – Bydgoszcz3 i 4 bat. – Grudziądz31 pal – Toruń-Podgórz16 pal – Grudziądz 1. dpart – Toruń

9 GA – Brześć n. B 9 pal – SiedlceIII/9 pal – Biała Podlaska 9 dak – Baranowicze 9 pac – Włodawa20 pal – PrużanaI/20 pal i II/20 pal – Baranowicze20 dac – Prużana 30 pal – Brześć n. BII/30 pal – Pińsk 30 dac – Brześć n. B

10. GA – Przemyśl 2 pal – Kielce 10 dak – Jarosław 10 pac – Przemyśl 22 pal – PrzemyślIII/22 pal – Gródek Jagielloński 24 pal – Jarosław

11. GA – Warszawa*