Jaan Kaplinski (ur. 22 stycznia 1941 w Tartu, zm. 8 sierpnia 2021Suri Jaan Kaplinski ) – estoński poeta, filozof i krytyk.
Życiorys Jego matka była Estonką, a ojciec (Jerzy Kapliński) – Polakiem, wykładającym na Uniwersytecie w Tartu. Został aresztowany przez funkcjonariuszy Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych (NKWD) podczas radzieckiej okupacji Estonii w latach 1940–1941 i zginął w obozie pracy na terenie Związku Radzieckiego, gdy Jaan był jeszcze dzieckiem.
W latach 1992–1995 był członkiem estońskiego parlamentu Riigikogu, w gronie innych intelektualistów wspierał kandydaturę prezydencką Toomasa Hendrika Ilvesa, a w czasach radzieckiej aneksji Estonii był jednym z sygnatariuszy tzw. (Neljakümne kiri), w którym oprotestowano zachowania ówczesnych władz.
Od 1965 roku publikował poezję, prozę, jest także eseistą; tłumaczył z różnych języków, m.in. twórczość Tomasa Tranströmera. Jego własną twórczość tłumaczono m.in. na czeski, francuski, fiński, szwedzki, angielski, islandzki, węgierski, litewski, rosyjski i hebrajski i polski. Tematyka jaka pojawia się w dziełach Kaplinskiego porusza zagadnienia estońskiej tożsamości i historii, ale też spraw środowiska naturalnego czy chińskiej klasycznej filozofii. Niektóre z jego utworów były oryginalnie napisane w języku angielskim, fińskim lub rosyjskim. W jego twórczości widoczne są fascynacje religiami i filozofią Wschodu (taoizm, buddyzm). Studiował romanistykę i lingwistykę na Uniwersytecie w Tartu, a edukację tam ukończył w 1964 jako filolog francuski. Pracował następnie jako tłumacz, wydawca, socjolog, a także jako ekolog w tallińskim Ogrodzie Botanicznym.
Był wymieniany jako kandydat do Literackiej Nagrody Nobla. W 2014 r. był na liście nominowanych do Nagrody Europejskiego Poety Wolności.
Odznaczenia i wyróżnienia Order Herbu Państwowego IV i III klasy (1997, 2006) Kawaler Legii Honorowej (Francja, 2001) Nagroda Vilenica (2001) Europejska Nagroda Literacka (European Literature Prize, Prix Européen de Littérature) (2016) Honorowe obywatelstwo Tartu (2003)
Upamiętnienie Asteroida 29528 Kaplinski jest nazwana na jego cześć.
Publikacje Poezja thumb|Jaan KaplinskiJäljed allikal (1965) Kalad punuvad pesi (1966) (1967) (1972) Ma vaatasin päikese aknasse (1976) (1977) Raske on kergeks saada (1982) Tule tagasi helmemänd (1984) (1985) Käoraamat. Luulet 1956–1980 (1986) Hinge tagasitulek (1990) Tükk elatud elu. Tekste 1986–1989 (1991) (1995) Öölinnud. Öömõtted. Luuletusi 1995–1997 (1998) Sõnad sõnatusse (2005) Vaikus saab värvideks (2005) Teiselpool järve (2008) , Instytut Kultury Miejskiej, 2014, Selected Poems(transl.: FIONA SAMPSON & SAM HAMILL &HILDI HAWKINS & JAAN KAPLINSKI), 2011,
Proza Kust tuli öö (1990) Teekond Ayia Triadasse (1993) Jää ja Titanic (1995) Silm / Hektor (2000) Kevad kahel rannikul ehk Tundeline teekond Ameerikasse (2000) Kajakas võltsmunal (2000) Isale (2003) , tłum. Anna Michalczuk-Podlecki, Wyd. Pogranicze, 2016, (2007) (2009)
Artykuły i eseje Poliitika ja antipoliitika (1992) See ja teine (1996) Võimaluste võimalikkus (1997) Usk on uskmatus (1998) Euroopa piirid ja piirivalvurid (EE 2003) Kõik on ime (Sarjast "Eesti mõttelugu") (2004) Paralleele ja parallelisme. (Artiklid ja killud. Sarjast "Kaasaegne mõte.") Tartu Ülikooli Kirjastus 2009. 276 lk. .
Przypisy
Kategoria:Estońscy pisarze Kategoria:Estońscy poeci Kategoria:Estońscy tłumacze Jan Kategoria:Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Laureaci Nagrody Vilenica Kategoria:Literaci polskiego pochodzenia Kategoria:Honorowi obywatele Tartu Kategoria:Odznaczeni Orderem Herbu Państwowego Kategoria:Ludzie urodzeni w Tartu Kategoria:Urodzeni w 1941 Kategoria:Zmarli w 2021