Hermopolis (, ; egip. ḫmnw, w polskiej literaturze Chemenu; kopt. Ϣⲙⲟⲩⲛ Szhmūn; Al-Aszmunajn) – prastare miasto w starożytnym Egipcie, stolica XV nomu Górnego Egiptu; miasto ośmiu bóstw (Ogdoady).
Historia
Hermopolis było w starożytnym Egipcie centrum kultu Thota, a także centrum kultu ośmiu bóstw, które wg wierzeń miały tu zapoczątkować powstanie boga, stwórcy ludzi. Bóstwami tymi byli:
Nun i jego małżonka Naunet – pierwotne wody, Kuk i Kauket – ciemności, Tenemu i Tenemut (później, przypuszczalnie od Epoki Późnej, zastąpieni przez Amon i Amaunet)Dembska Albertyna, 1995: Kultura starożytnego Egiptu: słownik.Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa. – niewidzialność, Huh i Hauhet – nieskończona przestrzeń;
Bogowie Ogdoady przybrali formę żab, natomiast boginie – formę węży, a niekiedy małp; jedynie Amon przybrał postać węża o imieniu Kemofet ("ten, który spełnił swój czas").
Według apokryficznej Ewangelii Pseudo-Mateusza po przybyciu Świętej Rodziny do Hermopolis Maryja weszła z Jezusem do lokalnej świątyni, a 365 stojących w niej posągów egipskich bożków spadło ze swoich postumentów i roztrzaskało się z hukiem o kamienną podłogę.
W okresie hellenistycznym kult Thotha przekształcił się w kult Hermesa. W okresie rzymskim powstała agoraDembska Albertyna, 1995: Kultura starożytnego Egiptu: słownik; hasła: al-Aszmunajn; ogdoada; Thoth. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.. Natomiast w V wieku wzniesiono w jej miejscu bazylikę. To jedna z najbardziej imponujących budowli koptyjskich. Została zidentyfikowana w 1942 roku przez Moharama KamalaMoharam Kamal, Excavations in the so-called Agora of El Ashmunein. ASAE - Annales du Service des Antiquités de l'Egypte 46/1 947, następnie odsłonięta przez misję Uniwersytetu w Aleksandrii, a w latach 1987–1990 udokumentowana i poddana konserwacji przez polsko-egipską ekspedycję Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego, PP Pracowni Konserwacji Zabytków (PP PKZ) oraz Ministerstwa Starożytności Egiptu.
Współcześnie w tym miejscu znajduje się miasteczko Al-Aszmunajn.
Pochodzenie nazwy Thot utożsamiany był z greckim bogiem Hermesem, stąd nazwa miasta – Hermopolis.
Wygląd W Hermopolis było święte jezioro Deser (jezioro dwóch noży). Pośrodku jeziora była położona Wyspa Płomieni, na której święty ibis składał kosmiczne Jajo, a następnie je rozbijał. Ibis był jedną z reprezentacji Thota.
Najlepiej zachowały się 24 kolumny pochodzące z chrześcijańskiej bazyliki oraz cztery rzeźby pawianów w piaskowcu.
Przypisy
Bibliografia Pavan, Ada Russo w przekł. Agnieszki Michalskiej-Rajch Tajemna Wiedza Egiptu, Wydawnictwo Ravi, Łódź 2002 r., s. 29-30, Marek Barański. Excavations at the basilica site at el-Ashmunein/ Hermopolis magna in 1987–1990. Polish Archaeology in the Mediterranean 3 (1992) Moharam Kamal, Excavations in the so-called Agora of El Ashmunein. ASAE - Annales du Service des Antiquités de l'Egypte 46/1 947
Kategoria:Miasta w starożytnym Egipcie Kategoria:Stanowiska archeologiczne w Egipcie Kategoria:Miasta w muhafazie Minja