Klemens V (, właśc. Bertrand de Got; ur. ok. 1260 w Villandraut, zm. 20 kwietnia 1314 w Roquemaure) – papież w okresie od 5 czerwca 1305 do 20 kwietnia 1314. Współcześni określali go mianem „frankofila”.
Życiorys Młodość Urodził się w Villandraut jako syn rycerza Arnolda Garsiasa de Got. W młodości studiował prawo kanoniczne i świeckie w Bolonii i Orleanie. Był kanonikiem-zakrystianinem w Bordeaux, wikariuszem generalnym arcybiskupa Lyonu, biskupem Comminges (1295) i arcybiskupem Bordeaux (1299). Jego starszy brat Bérard de Got został mianowany arcybiskupem Lyonu przez Bonifacego VIII.
Po śmierci Benedykta XI kardynałowie zebrani w Perugii podzielili się na frakcje profrancuską i antyfrancuską. W konklawe nie brali jednak udziału kardynałowie z rodu Colonna. Po 11 miesiącach kardynałowie wybrali Bertranda de Got, niebędącego członkiem kolegium, który był popierany przez frakcję profrancuską (zdobył równe 2/3 głosów). Przyjął imię Klemensa V, a uroczystości koronacyjne odbyły się 15 listopada 1305 w Lyonie.
Pontyfikat Początkowo rezydował w Bordeaux oraz w Poitiers, ostatecznie osiadł w Awinionie, czym zapoczątkował tzw. niewolę awiniońską. Było to spowodowane całkowitą zależnością papieża od króla francuskiego Filipa IV Pięknego. Ponadto papież był niezdecydowany i chory na nowotwór narządów wewnętrznych, co powodowało wycofywanie się z życia publicznego. Już rok po objęciu Stolicy Piotrowej Klemens mianował 10 nowych kardynałów, z czego dziewięciu z nich było Francuzami (i jeden Anglik). Przez pierwsze 6 lat pontyfikatu Filip naciskał na Klemensa, by dokonał pośmiertnego sądu nad Bonifacym VIII, do czego doszło w lutym 1309 roku. Wprawdzie w 1311 roku postępowanie zostało umorzone, jednak w zamian za to papież był zmuszony do rehabilitacji kardynałów Pietro i Giacomo Colonnów i wypłacenia rekompensaty całej rodzinie, a ponadto zawieszenia postanowień Bonifacego szkodliwych dla Francji i przebaczenia Wilhelmowi Nogaretowi. 5 maja 1313 r. dokonał kanonizacji Celestyna V jako wyznawcy, który zmarł uwięziony.
Francuski król naciskał także na papieża w kwestii templariuszy – pożądając ich bogactw, nakazał aresztować wszystkich członków zakonu, a sam zakon rozwiązać na soborze w Vienne (październik 1311 – maj 1312). Niezależne śledztwo przeprowadzone przez Klemensa V doprowadziło ostatecznie do uniewinnienia templariuszy i oczyszczenia ich z zarzutu herezji. W wyniku nacisków Filipa Pięknego wyrok został jednak utajniony (Pergamin z Chinon odnaleziono dopiero w 2001 roku). Na soborze zakon templariuszy został rozwiązany na mocy zarządzenia administracyjnego papieża (22 marca 1313).
W sprawach międzynarodowych Klemens doprowadził do zakończenia sporu na Węgrzech, gdzie poparł Karola Roberta jako kandydata na króla. W 1306 roku ekskomunikował także króla Szkocji – Roberta I – za zamordowanie rywala Johna Comyna.
Śmierć i pochówek mały|247x247px|Grób Klemensa V w kolegiacie gotyckiej w Uzeste Zmarł w Roquemaure w pobliżu Carpentras, w drodze do Gaskonii. Trzynastowieczny kronikarz, Jean de Saint-Victor, podaje, że Gaskończycy i ludzie z jego otoczenia na cały dzień pozostawili nagie zwłoki bez pochówku i zajęli się grabieżą papieskich dóbrNiektórzy badacze uważają jednak, że pozostawienie nagiego ciała stanowiło część rzymskiego rytuału symbolizującego trywialność życia doczesnego. Zob. R. Elze, „Sic transit gloria mundi”, s. 23-41. Wreszcie ciało przewieziono do Uzeste, miejsca ostatecznego pochówku, które papież wskazał w testamencie z 9 kwietnia 1314 r. Jednak nawet wówczas doczesne szczątki Klemensa nie zaznały spokoju. Według niektórych kronikarzy w miejscu pogrzebu wybuchł pożar, a ponieważ zwłoki pozostawiono bez opieki, ogień pochłonął połowę ciała zanim zdołano go ugasić: „Mówi się również, że w nocy, kiedy umarł, był tak opuszczony przez wszystkich, że część jego ciała została spalona przez ogień świec, które na niego spadły”.Chronicon fratris Francisci Pipini, col.751..
Dokonania podporządkował władzy papieża cały episkopat zachodni i ograniczył autonomię kapituł katedralnych nakazał rozwiązanie wszystkich wspólnot beginek i begardów, zorganizowanych na kształt franciszkańskiego lub dominikańskiego trzeciego zakonu ludzi świeckich nakazał założenie katedr języków orientalnych na uniwersytetach w Paryżu, Oxfordzie, Bolonii i Salamance ustanowił uniwersytety w Orleanie i w Perugii zorganizował stałe sądy: papież i kardynałowie tworzyli konsystorz – sąd apelacyjny dla całego Kościoła; trybunały kardynalskie zajmowały się kwestiami procedury sądowej i egzekwowaniem wydanych wyroków
Zobacz też Jacques de Molay Poczet papieży
Przypisy
Bibliografia Davidson, Basil, The African Slave Trade revised ed., 1961, Boston : Brown Little Chamberlain, E. R., The Bad Popes. NY: Barnes & Noble, 1993. Duffy, Eamon. Saints and Sinners: A History of the Popes. New Haven, CT: Yale University Press, 2006. Howarth, Stephen. The Knights Templar. New York: Barnes and Noble, 1982.
Richard, Jean, Histoire des croisades, Fayard, 1996.
Linki zewnętrzne Klemens V – dokumenty w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Bolonii Kategoria:Zmarli w 1314 Kategoria:Urodzeni w XIII wieku Kategoria:Francuscy biskupi katoliccy Kategoria:Papieże XIV wieku