Jan Potocki Pilawa (ur. ok. 1552, zm. 19 kwietnia 1611 w Smoleńsku) – wojewoda bracławski w latach 1608-1611, starosta podolski w latach 1588-1611, pisarz polny koronny w latach 1588-1611, rotmistrz królewski w 1579 roku, starosta płoskirowski w 1609 rokuUrzędnicy podolscy XIV–XVIII wieku. Spisy". Oprac. Eugeniusz Janas, Witold Kłaczewski, Janusz Kurtyka, Anna Sochacka. Kórnik 1998, s. 226., starosta latyczowski, gorliwy kalwinista.
Wywód genealogiczny
Życiorys Jego ojcem był starosta kamieniecki Mikołaj Potocki (zm. 1572), a matką była Anna Czermińska (1525-1579). Miał braci Jakuba, Andrzeja i Stefana. Ożenił się (przed 1593 r.). z Elżbietą Kamieniecką herbu Pilawa (zm. po 1612).
Studiował w Lipsku w latach 1568–1569.
Poseł województwa podolskiego na sejm 1582 roku, sejm zwyczajny 1585 roku, poseł powiatu kołomyjskiego na sejm 1590 roku, poseł województwa podolskiego na sejm 1590/1591 roku, sejm 1592 roku, sejm 1593 roku, sejm 1595 roku, poseł ziemi halickiej na sejm 1597 roku, poseł województwa podolskiego na sejm 1598 rokuPosłowie ziemscy koronni 1493–1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 279, 291, 330, 338, 347, 359, 366, 386, 398, 408..
Znany dowódca wojskowy, odznaczył się w wojnach z Tatarami i Rosją. W czasie elekcji 1587 roku głosował najpierw na Piastatak nazywano bliżej nieokreślonego kandydata krajowego, potem na Zygmunta WazęAnna Pieńkowska, Zjazdy i sejmy z okresu bezkrólewia po śmierci Stefana Batorego, Pułtusk 2010, s. 365.Pieńkowska tytułuje go pisarzem polnym koronnym już w 1587 roku, ale prawdopodobnie to wynik późniejszej identyfikacji tej osoby. W 1592 mianowany starostą generalnym (generałem) ziem podolskich. pisarz polny koronny od 1594 roku. W 1594 r. otrzymał zgodę na wykupienie z rąk Stanisława Golskiego, wówczas kasztelana halickiego, kilku wsi należących do starostwa kamienieckiego (m in. Jurczynki, Kopytyńce, Popowce, Rosznowka, Susłowce, Szczodrowa). W 1607 r. na tych i innych wsiach z miasteczkiem Smotryczem król zapisał mu 12000 złp. (zwrot kosztów na budowę zamku w Latyczowie. Trzymał miasteczko Czartowiec (Ruskie województwo), dlia niego w 1589 r. dostał przywilej na jarmarki i targAndrzej Lipski. Potocki Jan h. Pilawa (ok. 1552–1611). Polski Słownik Biograficzny. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, wyd. PWN, 1983. Tom XXVIII. Zeszyt 116, s. 26.. W 1600 roku był posłem na sejmAndrzej Radman, Marek Ferenc, Rejestr senatorów i posłów na sejmie walnym warszawskim 9 lutego - 21 marca 1600 r., w: Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. MCCLXVII – 2004, Prace Historyczne, z. 131, s. 100.. W 1607 roku był posłem na sejm z województwa podolskiegoAnna Filipczak-Kocur, Senatorowie i posłowie koronni na sejmie 1607 roku, w: Przegląd Historyczny 76/2, 1985, s. 296.. Podczas rokoszu Zebrzydowskiego popierał gorąco sprawę Zygmunta III i przechylił na jego korzyść bitwę pod Guzowem (6 lipca 1607), rozbijając środek szyku przeciwnika, za co w 1608 mianowany został wojewodą bracławskim. W tymże roku zorganizował za zezwoleniem królewskim wyprawę do Mołdawii, która osadziła na tronie hospodara szwagra jego brata Stefana, Konstantego Mohyłę. W latach następnych towarzyszył królowi w jego wyprawach wojennych, zmarł w czasie oblężenia Smoleńska 22 kwietnia 1611. Pochowany został pod kaplicą zamku w Paniowcach.
Według prof. Jerzego Urwanowicza, zmarł 19 kwietnia 1611Jerzy Urwanowicz. Marian Wolski, Potoccy herbu Pilawa do początku XVII wieku. Studium genealogiczno-własnościowe, „Societas Vistulana”, Kraków 2013, ss. 438. Recenzja. „Białostockie Teki Historyczne”. 12, s. 262, 2014.. Wcześniej Andrzej Lipski twierdził, że Jan Potocki zmarł 22 lub 25 kwietnia 1611, padająć ofiarą zarazy.
Zobacz też Potoccy herbu Pilawa
Przypisy
Bibliografia Andrzej Lipski: Potocki Jan h. Pilawa (ok. 1552–1611). [W:] Polski Słownik Biograficzny. T. XXVIII/1, zeszyt 116. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź : Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1984, s. 24–28. Teodor Żychliński: Potoccy herbu Pilawa. W: Złota ksiega szlachty polskiej. Rocz. XIV. Poznań, 1892, s. 25.
Linki zewnętrzne Genealogia polskich rodzin arystokratycznych.
Kategoria:Elektorzy Zygmunta III Wazy Kategoria:Generałowie ziem podolskich Kategoria:Pisarze polni koronni Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1582 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1585 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1590 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1590/1591 Kategoria:Posłowie na sejm inkwizycyjny 1592 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1593 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1595 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1598 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1600 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1607 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo podolskie) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo ruskie) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (ziemia halicka) Jan Potocki Kategoria:Rotmistrzowie królewscy Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta III Wazy Kategoria:Starostowie latyczowscy Kategoria:Starostowie płoskirowscy Kategoria:Szlachta kalwińska w Polsce (I Rzeczpospolita) Kategoria:Uczestnicy walk z rokoszem Zebrzydowskiego Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1609–1618 (strona polska) Kategoria:Urodzeni w XVI wieku Kategoria:Wojewodowie bracławscy Kategoria:Zmarli w 1611