Aden (arab. عدن, Adan) – miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską (Morze Arabskie), ok. 170 km na wschód od cieśniny Bab al-Mandab.
Jest głównym ośrodkiem administracyjnym muhafazy Adenu.
Liczba ludności Adenu w 2026 roku szacowana była na 1 194 160 osób. W 2004 miasto liczyło 588 938 mieszkańców (drugie pod względem liczby ludności miasto Jemenu, po Sanie). W przeciągu 17 lat (od 1987 do 2004 roku) w Adenie odnotowano intensywny ponad 71% wzrost liczby mieszkańcówWg danych z 1987 Aden liczył 344 306 mieszkańców..
Główny port morski (przystanek tankowania statków) i lotniczy kraju. Jeden z największych ośrodków handlowych Jemenu. Ośrodek naukowy (Uniwersytet w Adenie) i przemysłowy: rafineria ropy naftowej, szkutnictwo, odparowywanie wody morskiej w celu pozyskania soli morskiej.
Historia Aden był wspominany w Księdze Ezechiela jako miejsce, które miało powiązania handlowe ze starożytnym miastem Tyr. Miasto stanowiło centrum handlowe pod kontrolą jemeńską, etiopską i arabską. W XVI wieku Turcy ustanowili się władcami Adenu.
Podbój Egiptu przez Napoleona Bonaparte sprawił, że miastem zainteresowała się Wielka Brytania jako strategiczną bazą w komunikacji z Indiami. Na początku XIX wieku Brytyjczycy założyli tu garnizon, a w 1802 podpisali traktakt z sułtanem (władcą portu). W latach 1839–1962 kolonia brytyjska. Po kilku latach walk, Aden stał się niepodległy 30 listopada 1967 jako część Ludowej Republiki Jemenu Południowego (od 1968 do 1990 stolica Jemenu Południowego).
W trakcie trwającej od 2015 roku wojny domowej Aden kilkakrotnie przechodził z rąk do rąk. Na początku 2015 roku został ogłoszony „tymczasową stolicą” dla uznanego międzynarodowego rządu Jemenu po Sany przez ruch Huti we wrześniu 2014 roku. W marcu 2015 roku wybuchła pomiędzy Huti a . Pomimo ucieczki prezydenta Abd Rabbuha Mansura Hadiego z Adenu, siły rządowe z powodzeniem odbiły miasto i wyparły Huti z okolicznych terenów. W styczniu 2018 roku kontrolę nad Adenem .
W grudniu 2025 roku rozpoczęła się wspieranej przez Zjednoczone Emiraty Arabskie Południowej Rady Tymczasowej, która objęła rozległe obszary w południowym i wschodnim Jemenie. W pierwszych dniach 2026 roku wspierana przez Arabię Saudyjską i międzynarodowo uznawana za legalny rząd Jemenu Rada Przywództwa Prezydenckiego rozpoczęła kontrofensywę, która przy wsparciu saudyjskich ataków lotniczych odzyskała znaczną część terytorium we wschodnim Jemenie. 7 stycznia 2026 roku siły rządowe wspierane przez Arabię Saudyjską zdobyły miasto. Nad budynkami państwowymi w mieście wywieszone zostały po raz pierwszy od wielu lat flagi Jemenu, w miejsce używanych przez separatystów flag Jemenu Południowego.
Współczesne miasto Aden składa się z trzech części: dzielnicy handlowej, dzielnicy biznesowej (Tawahi) oraz dzielnicy portowej.
Ludzie związani z Adenem
Współpraca Dżibuti, Dżibuti Baltimore, Stany Zjednoczone
Zobacz też Aden (kolonia) Protektorat Adeński
Uwagi
Przypisy
* Kategoria:Miasta w Jemenie