Teresa Tuszyńska

thumb|220px|Grób Teresy Tuszyńskiej na Cmentarzu Północnym w Warszawie, kwatera O-I-13, rząd 4, grób 55.

Teresa Janina Tuszyńska (ur. 5 września 1942 w Warszawie, zm. 19 marca 1997 tamże) – polska aktorka niezawodowa i modelka. Życiorys Wczesne lata Urodziła się 5 września 1942 w mieszkaniu przy ul. Bolecha 21, Warszawa-Wola. Pochodziła z zamożnej, rzemieślniczej rodziny Antoniego Tuszyńskiego i jego żony Janiny z domu Gontarek. Jej ojciec był masarzem, a matka zajmowała się domem. Miała starszego o dwa lata brata Bogdana i młodszą o dziewięć lat siostrę Wacławę (1951–1994), a także dwóch najstarszych braci, którzy zmarli niedługo po narodzinach. Została ochrzczona 13 września 1942.

Okres wojny spędziła z rodziną w Dziarnowie, następnie wróciła do Warszawy. Przez półtora roku uczyła się w szkole z internatem prowadzonej przez zakonnice z Warszawy-Wawra. W 1957 roku rozpoczęła naukę w Państwowym Liceum Techniki Teatralnej przy ul. Miodowej w Warszawie, z którego rok później została relegowana, ale nie – wbrew powszechnej opinii – przez publikację jej zdjęć w czasopiśmie „Kobieta i Życie”, tylko przez nagminne nieobecności w szkole.

Kariera zawodowa Szesnastolatkę dostrzegł na zabawie karnawałowej w studenckim klubie Stodoła Andrzej Wiernicki, fotograf pracujący wówczas dla Expressu Wieczornego. A. Wiernicki zaproponował jej udział w sesji zdjęciowej oraz przyczynił się do publikacji jej fotografii na okładce „Kobiety i Życia”. W 1958 r. wygrała konkurs Film szuka młodych aktorek zorganizowany przez tygodnik „Przekrój”Przekrój, nr 686, 1 VI 1958. W nagrodę mogła zagrać epizodyczną rolę w filmie Jana Rybkowskiego Ostatni strzał, jednak – mimo podpisanej umowy – nie wystąpiła w nim, ponieważ nagle opuściła plan zdjęciowy.

W 1959 roku zadebiutowała główną rolą żeńską (Anny) w filmie Jerzego Zarzyckiego Biały niedźwiedź, jednak za występ zebrała chłodne recenzje. Do historii polskiego kina lat 60 XX w. przeszła dzięki wychwalanej przez krytyków roli Margueritte w Do widzenia, do jutraJulia Michałowska: Do widzenia, do jutra – dokument pokolenia kataryniarzy. Praca magisterska. Poznań: UAM 2000, s. 103. W kolejnych latach wystąpiła m.in. w filmach: Drugi człowiek, Tarpany, Rozwodów nie będzie, Cała naprzód (zagrała pięć różnych postaci) i PoczmistrzTeresa Tuszyńska, Film Polski. Zagrała także główne role w niewyświetlanych w Polsce czechosłowackich filmach KieszonkowcyVreckari i Praskie nocePražské noci. Wzięła także udział w zdjęciach próbnych do filmów Niewinni czarodzieje i Dziś w nocy umrze miasto. W 1970 r. zagrała matkę w dramacie Kto wierzy w bociany?, który był jej ostatnim filmem w karierze. Nie zdobyła wykształcenia aktorskiego i grała amatorsko.

Równolegle z karierą aktorską kontynuowała działalność w modelingu. Na początku lat 60 XX w. była najpopularniejszą modelką Mody Polskiej Jadwigi GrabowskiejNa kolanach przed dziewczynami. Wywiad z Andrzejem WiernickimAndrzej Wiernicki opowiada o Teresie TuszyńskiejTeresa Tuszyńska – zwiastun filmuPolska Kronika Filmowa, nr 7B/1960 – Jeszcze karnawałPolska Kronika Filmowa, nr 38B/1960 – ModaPolska Kronika Filmowa, nr 11A/1961 – Kulisy mody. Portretowali ją najwybitniejsi polscy fotografowie, m.in. Wojciech PlewińskiZnani, nieznani i kociaki z „Przekroju”. Kraków oddaje hołd Plewińskiemu lub Tadeusz RolkeTadeusz Rolke. Agencja Gazeta. Sesje gwiazd. RetroArchiwum Tadeusza Rolkego za darmo w sieci. Kawał historii polskiej fotografii. Jej zdjęcia ukazywały się na okładkach czasopism: „Ekran”, „Film”, „Kino”, „Wiadomości filmowe”, „Przekrój”Przekrój, nr 830, 5 III 1961Najsłynniejsze dziewczyny z okładek „Przekroju”, „Filipinka”, „Dookoła Świata”, „Panorama”, „Panorama Północy”, „Uroda”, „Ty i Ja”, „Zwierciadło” i „Żyjmy Dłużej”. Karierę w modelingu zakończyła niedługo po premierze filmu Do widzenia, do jutra. W marcu 1963 r. jej portret autorstwa Marca Riboud ukazał się na okładce amerykańskiego opiniotwórczego czasopisma „Show” poświęconego sztuce.

Od końca lat 50 XX w. zmagała się z alkoholizmem, co poskutkowało wyrzuceniem jej z Mody Polskiej w połowie lat 60 XX w. i bojkotem w środowisku aktorskim. W kwietniu 1964 r. została skazana na rok więzienia i karę grzywny za napaść na milicjanta (będąc pijaną), kary nie wykonano.

Życie prywatne Pozostawała w nieformalnym związku z Tusikiem Strumiłłą i aktorem Adamem Pawlikowskim. W 1961 poślubiła plastyka, Jana Rafała Floriana Zamoyskiego, z którym rozwiodła się już w następnym roku. W 1962 wyszła za aktora dubbingu i reżysera dźwięku Włodzimierza Kozłowskiego, z którym rozwiodła się w 1972. W 1990 wzięła ślub z robotnikiem Janem Perzyną.

W latach 90 XX w. pogłębił się alkoholizm, brała udział w regularnych, kilkudniowych libacjach alkoholowych. Mocno zaniedbała wygląd, miała problemy finansowe. Zmarła 19 marca 1997 r., najprawdopodobniej na skutek wylewu krwi do mózgu lub zawału serca. Została pochowana na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie.

Upamiętnienie 19 września 2013 r. premierę miała książka biograficzna pt. „Tetetka. Wspomnienia o Teresie Tuszyńskiej”, powstała na podstawie filmu biograficznego Teresa Tuszyńska Movie w reżyserii Mirosława J. Nowika.

W 2017 r. Telewizja Polska zrealizowała o niej pełnometrażowy film biograficzny autorstwa Andrzeja Ciecierskiego Dziewczyna z ekranuDziewczyna z ekranu, TVP3 Gdańsk, 2017Dziewczyna z ekranu, Film Polski.

Filmografia 1958: Ostatni strzał – wczasowiczka 1959: Biały niedźwiedź – Ania, córka profesora 1960: Do widzenia, do jutra – Margueritte, córka francuskiego konsula 1961: Drugi człowiek – Krystyna, ajentka zakładu rzemieślniczego w Sopocie 1961: Tarpany – Basia, zootechniczka 1963: Rozwodów nie będzie – Joanna Kaliszewska, studentka ASP 1966: Cała naprzód – milcząca dziewczyna oraz aktorka Gloria, tancerka Dolores, podróżniczka Sabina i Wanda ze Skarżyska, ósma żona ekscelencji 1967: Poczmistrz – Dunia, córka poczmistrza 1967: Vreckári (Kieszonkowcy) – Stella 1968: Pražské noci – Chlebové střevíčky (Praskie noce, nowela Chlebowe trzewiczki) – hrabianka 1970: Kto wierzy w bociany? – Teresa Nowina, matka Filipa 1973: Die Schlüssel (Klucze) – inżynierowa Kędzierska

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Teresa Tuszyńska o swoich rolach, wirtualny album

Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie modelki Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1942 Kategoria:Zmarli w 1997