Raków (biał. Ракаў, Rakau) – agromiasteczko na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie wołożyńskim, 36 km na zachód od Mińska.
Siedziba prawosławnego dekanatu rakowskiego i wchodzącej w jego skład parafii pw. Przemienienia Pańskiego, a także rzymskokatolickiej parafii pw. NMP Różańcowej i św. Dominika.
Historia W końcu XVIII wieku było to miasto magnackie w województwie mińskimВялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 90.. W okresie międzywojennym Raków był miasteczkiem granicznym na wschodniej rubieży II Rzeczypospolitej, wchodzącym w skład województwa wileńskiego; miejscowość była siedzibą wiejskiej gminy Raków.
W latach 1907–1909 w miejscowości działało koło prowincjonalne Polskiego Towarzystwa „Oświata” w Mińsku, które zajmowało się wspieraniem polskiej edukacji.
W latach 1921–1945 miasteczko i folwark leżały w Polsce, w województwie wileńskimPrzynależność wojewódzka zmieniała się. Wieś leżała w województwie nowogródzkim (1921–1922), w Ziemi Wileńskiej (1922–1926) i w województwie wileńskim (od 1926)., w powiecie stołpeckim, a od 1927 w powiecie mołodeckim, w gminie RakówDz.U. z 1925 r. nr 67, poz. 472..
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku zamieszkiwały:
miasteczko – 3323 osoby, 1605 było wyznania rzymskokatolickiego, 297 prawosławnego a 1421 mojżeszowego. Jednocześnie 2114 mieszkańców zadeklarowało polską, 140 białoruską, 1057 żydowską, 9 rosyjską, 2 litewską a 1 mołdawską przynależność narodową. Były tu 552 budynki mieszkalne. W 1931 w 607 domach zamieszkiwało 3538 osób. folwark – w 1931 w 4 domach zamieszkiwało 28 osób.
Wierni należeli do miejscowej parafii rzymskokatolickiej i prawosławnej. Mieścił się tu Sąd Grodzki i urząd pocztowy, który obsługiwał znaczną część gminy Raków.
Podczas okupacji hitlerowskiej, w październiku 1941 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 2000 osób. 4 lutego 1942 roku Niemcy zlikwidowali getto, a Żydów zamordowano w miejscowej synagodze. Sprawcami zbrodni byli niemieccy i litewscy policjanci.
Po II wojnie światowej włączony do Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, a część polskich mieszkańców w ramach ekspatriacji została przesiedlona do Trzcianki.
Zabytki cerkiew Przemienienia Pańskiego, 1730–1793 kościół św. Anny, cmentarny z 1830 cmentarz katolicki kościół NMP, parafialny, 1906 kirkut, XVIII– XX wiek cmentarz prawosławny, XIX wiek muzeum-galeria „Januszkiewicze” grodzisko koło kościoła
W miasteczku istniały ponadto klasztory bonifratrów i dominikanów, a w Nowosiółkach Wielkich (, w latach 20-30. XX w. po radzieckiej stronie granicy), położonych około 30 km na południe od Rakowa, znajduje się dwór rodziny Zdziechowskich, w którym urodzili się m.in. Marian Zdziechowski i Kazimierz Zdziechowski.
Raków był miejscem akcji książek polskiego pisarza Sergiusza Piaseckiego: Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy, Piąty etap i Bogom nocy równi.
Urodzeni Waldemar Bohdanowicz – polski geograf, polityk, były prezydent Łodzi i wojewoda łódzki, senator II kadencji, dziennikarz i działacz organizacji katolickich Marian Zdziechowski (1861–1938) – polski historyk idei i literatury, filolog, filozof, krytyk i publicysta, rektor Uniwersytetu Wileńskiego. Kazimierz Zdziechowski (1878-1942) – polski ziemianin, prozaik, publicysta, krytyk literacki i nowelista
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Raków, radzima.org
Aftanazy Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Tom 1, Radków, s. 131
Kategoria:Garnizony KOP Kategoria:Miasta magnackie I Rzeczypospolitej (województwo mińskie) Kategoria:Folwarki w powiecie stołpeckim (II Rzeczpospolita) Kategoria:Folwarki w powiecie mołodeckim (II Rzeczpospolita)