Wilhelm von Preußen, niem. Friedrich Wilhelm Victor August Ernst von Hohenzollern (ur. 6 maja 1882 w Poczdamie, zm. 20 lipca 1951 w Hechingen) – ostatni następca tronu (Kronprinz) Prus i Niemiec, syn cesarza Wilhelma II i Augusty Wiktorii ze Szlezwika-Holsztynu-Augustenburga.
Życiorys Książę Wilhelm urodził się 6 maja 1882 roku w Poczdamie. Lata szkolne spędził w . W wieku dziesięciu lat został, zwyczajem przyjętym w domu panującym, wcielony do pułku gwardyjskiego. Była to kwestia formalna, ale mały książę musiał uczestniczyć w paradach i ćwiczeniachRobert M. W. Kempner, Trzecia Rzesza w krzyżowym ogniu pytań, Przeł. Karol Bunsch, Komentarz i posłowie Tadeusza Cypriana, Kraków 1975, s. 139.. Następnie studiował na Uniwersytecie w Bonn. W czasie studiów, podobnie jak ojciec, należał do korporacji akademickiej Corps Borussia Bonn. Nie mieszkał wraz z innymi studentami, lecz wynajmował specjalnie dla niego przygotowaną willę. Już w trakcie nauki rozpoczął „dorosłą” karierę wojskową. W wieku osiemnastu lat został podporucznikiem służby czynnej w 1. Pułku Piechoty GwardiiRobert M. W. Kempner, op. cit., s. 139.. W 1911 roku trafił do Gdańska w związku z objęciem dowództwa 1. Regimentu Brygady Przybocznej Huzarów. W Gdańsku stacjonował przez dwa lata od 1911 do 1913 roku. W tym czasie zamieszkiwał w willi przy Hauptstrasse 98 (dziś Al. Grunwaldzka 114; ówczesny budynek nie zachował się)Z wizytą u pary książęcej we Wrzeszczu.. Uczestniczył w I wojnie światowej jako oficer. Objął formalne dowództwo nad 5. armią. Brał udział w bitwie pod Verdun. Faktycznym dowódcą do 21 sierpnia 1916 roku był generał Konstantin Schmidt von Knobelsdorf, a następnie generał baron Walther von Lüttwitz. Podporządkowanie Wilhelma obu generałom było zgodne z życzeniem cesarzaKronprinz Wilhelm: Meine Erinnerungen aus Deutschlands Heldenkampf Mittler & Sohn, Berlin 1923, Seite 4..
Po wojnie i abdykacji ojca, za namową Paula von Hindenburga zrzekł się praw do tronu i wyjechał do Holandii. Zrobił to, aby uniknąć wojny domowej (ku wielkiemu rozczarowaniu grupy zwolenników utrzymania monarchii z hrabią Fryderykiem von der Schulenburgiem na czele)Friedrich Wilhelm Prinz von Preußen: Das Haus Hohenzollern 1918–1945, Langen Müller, München/Wien 2003, S. 281 ff; Karl von Einem: Ein Armeeführer erlebt den Weltkrieg. Hase & Koehler, Leipzig, 1938, S. 468f.. Na wygnaniu skazany był przez królową holenderską Wilhelminę na areszt domowy w probostwie na opustoszałej wyspie , na północy kraju. W 1923 powrócił do Niemiec i do Berlina, gdzie zaczął wieść bardzo swobodne życie, spędzając czas na koktajlach i szalonych przyjęciach, z dala od żony, przekonany, iż Hohenzollernowie nigdy już nie wrócą na tron. W 1932 był wymieniany jako jeden z kandydatów na prezydenta Republiki Weimarskiej, jednakże cesarz Wilhelm II nie wyraził zgody na jego kandydowanie. Syna i ojca dzieliła głęboka przepaść, ponieważ syn od wczesnej młodości cieszył się sławą niezmordowanego uwodziciela, co nie podobało się ojcu. Był znany również jako miłośnik sportu (w 1908 ufundował Puchar Kronprinza w piłce nożnej, obecnie Puchar Niemiec).
Wilhelm odmówił wstąpienia do partii nazistowskiej. Choć spotykał się z Hitlerem, nie prosił o żadne godności i zaszczyty. Sceptycznie wypowiadał się też o zapewnieniach nazistów, którzy deklarowali chęć odtworzenia monarchii. Po zamordowaniu jego przyjaciela, byłego kanclerza Kurta von Schleichera w czasie nocy długich noży w 1934, całkowicie wycofał się z życia politycznego. W latach międzywojennych rezydował głównie w swych prywatnych posiadłościach pałacu Cecilienhof w Poczdamie i w zamku oleśnickim na Dolnym Śląsku. Po śmierci ojca w 1941 został głową domu Hohenzollernów. W końcówce II wojny światowej został pojmany przez Francuzów w austriackim Vorarlbergu i uwięziony przez trzy tygodnie na rozkaz gen. Jeana de Lattre de Tassigny w Lindau, a następnie umieszczony w areszcie domowym w zamku Hohenzollern. Umarł na atak serca niemal dokładnie dziesięć lat po ojcu, 20 lipca 1951, i został pochowany w zamku Hohenzollern.
Małżeństwo i potomstwo 6 czerwca 1905 w Berlinie Wilhelm ożenił się z Cecylią Augustą Marią, księżniczką Meklemburgii-Schwerinu (1886–1954), córką księcia Fryderyka Franciszka III i wielkiej księżnej Anastazji Michajłownej Romanowej. Para doczekała się sześciorga dzieci: Wilhelma (1906–1940), który zrzekł się praw do tronu i zginął we Francji w czasie II wojny światowej, męża Doroty von Salviati; Ludwika Ferdynanda (1907–1994), księcia Prus, męża Kiry Kiriłłownej Romanowej, Huberta (1909–1950), męża (1) Marii Anny von Humboldt-Dachroeden, (2) Magdaleny Pauliny Reuß zu Köstritz, Fryderyka (1911–1966), męża Lady Brigid Guinness, (1915–1980), z zespołem Downa, Cecylii (1917–1975), żony Clyda K. Harrisa.
Wilhelm prowadził życie arystokratycznego bon vivanta. Był typowym dandysem – typem przesadnie dbającego o wykwintne maniery i zgodny z ostatnimi wymogami modny strój, arystokratycznym elegantemMartha Schad, Hohenzollernowie, Warszawa 2004, s. 64.. Miał upodobanie do koni wyścigowych, szybkich samochodów i pięknych kobiet, co nie zjednywało mu wyłącznie przyjaciółMartha Schad, op. cit., Warszawa 2004, s. 64.. Zarzucano mu brak zainteresowania sprawami państwowymi na rzecz dbania o własne wygody i przyjemności. Książę paradował często w otoczeniu pięknych kobiet. Ostatnią z nich była wówczas berlińska tancerka kabaretowa Gerda PuhlmannMartha Schad, op. cit., Warszawa 2004, s. 65..
Genealogia Prapradziadkowiekról pruskiFryderyk Wilhelm III Hohenzollern(1770–1840) ∞1793 Luiza Augusta z Meklemburgii-Strelitz(1776–1810)wielki książę Saksonii-Weimar-EisenachKarol II Fryderyk(1783–1853) ∞1804 Maria Pawłowna Romanowa(1786–1859)książę Saksonii-Coburg-GothaErnest I z Saksonii-Coburga-Gothy(1784–1844) ∞1817 Ludwika z Saksonii-Gothy-Altenburga (1800–1831)Edward August Hanowerski(1767–1820) ∞1818 Wiktoria z Saksonii-Coburga-Saalfeld(1786–1861)książę Szlezwiku-HolsztynuFryderyk Chrystian II ze Szlezwiku-Holsztynu-Sonderburg-Augustenburg(1765–1814) ∞1786 Luiza Augusta Oldenburg(1771–1843)Chrystian Konrad Danneskjold-Samsøe(?–?) ∞? NNKarol Ludwik zu Hohenlohe-Langenburg(1762–1825) ∞1786 Amalie Henriette zu Solms-Baruth(1768−1847)Emich Carl zu Leiningen(1763–1814) ∞1803 Wiktoria z Saksonii-Coburga-Saalfeld(1786–1861)Pradziadkowiecesarz niemieckiWilhelm I Hohenzollern(1797–1888) ∞1829 Augusta z Saksonii-Weimaru-Eisenach(1776–1810)Albert z Saksonii-Coburg-Gotha(1819–1861) ∞1840 królowa Wielkiej BrytaniiWiktoria Hanowerska(1819–1901)książę Szlezwika-HolsztynuChrystian August II ze Szlezwika-Holsztynu-Sonderburg-Augustenburg(1798–1869) ∞ 1820 Ludwika Zofia Danneskjold-Samsøe(1796–1867)Ernest zu Hohenlohe-Langenburg(1794–1860) ∞1828 Anna Teodora zu Leiningen(1807–1872)Dziadkowiecesarz niemieckiFryderyk III Hohenzollern(1831–1888) ∞1858 Wiktoria Adelajda z Saksonii-Coburg-Gotha(1840-1901)książę Szlezwika-HolsztynuFryderyk VIII ze Szlezwika-Holsztynu-Sonderburg-Augustenburg(1829–1880) ∞1856 Adelajda Wiktoria zu Hohenlohe-Langenburg(1835–1900)Rodzicecesarz niemieckiWilhelm II Hohenzollern(1859–1941) ∞1881 Augusta Wiktoria ze Szlezwika-Holsztynu-Sonderburga-Augustenburga(1858–1921)ProbantWilhelm Hohenzollern(1882–1951)
Odznaczenia
Przypisy
Bibliografia Paul Herre: Kronprinz Wilhelm. Seine Rolle in der deutschen Politik, München 1954. Klaus W. Jonas: Der Kronprinz Wilhelm, Frankfurt/Main 1962. Kronprinzessin Cecilie: Erinnerungen an den Deutschen Kronprinzen, Biberach 1952. Carl Lange: Der Kronprinz und sein wahres Gesicht, Leipzig 1921.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Bonn Wilhelm Hohenzollern (1882-1951) Kategoria:Niemieccy politycy Kategoria:Odznaczeni wojskowym Orderem Pour le Mérite Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czarnego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czerwonego Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony (Prusy) Kategoria:Odznaczeni Orderem Hohenzollernów Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Żelaznym Kategoria:Odznaczeni Orderem Podwójnego Smoka Kategoria:Odznaczeni Orderem Alberta Niedźwiedzia Kategoria:Odznaczeni Orderem Wierności (Badenia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Bertholda I Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Huberta Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojskowym Maksymiliana Józefa Kategoria:Odznaczeni Orderem Henryka Lwa Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Hanzeatyckim Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Południa Kategoria:Odznaczeni Orderem Słonia Kategoria:Odznaczeni Orderem Zbawiciela Kategoria:Odznaczeni Orderem Podwiązki Kategoria:Odznaczeni Orderem Ludwika Kategoria:Odznaczeni Orderem Chryzantemy Kategoria:Odznaczeni Orderem Annuncjaty Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Wendyjskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej (Meklemburgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Karola (Monako) Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Niderlandzkiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Olafa Kategoria:Odznaczeni Orderem Domowym i Zasługi Księcia Piotra Fryderyka Ludwika Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stefana Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa i Słońca Kategoria:Odznaczeni Wstęgą Trzech Orderów Kategoria:Odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Avis (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Wieży i Miecza Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Rumunii Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Rucianej Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojskowym św. Henryka (Saksonia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Sokoła Białego Kategoria:Odznaczeni Orderem Ernestyńskim Kategoria:Odznaczeni Orderem Królewskim Serafinów Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Serbia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Domowym Chakri Kategoria:Odznaczeni Orderem Złotego Runa Kategoria:Odznaczeni Orderem Imtiyaz Kategoria:Odznaczeni Orderem Sławy (Imperium Osmańskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Osmana Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Wirtemberskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej (Wirtembergia) Kategoria:Odznaczeni Królewskim Łańcuchem Wiktoriańskim Kategoria:Następcy tronu Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Cesarstwo Niemieckie) Kategoria:Ludzie związani z Gdańskiem pod zaborem pruskim Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Zmarli w 1951 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Fryderyka Kategoria:Ludzie urodzeni w Poczdamie