Lech Zondek (ur. 1 lutego 1952 w Elblągu, zm. 1/4 lipca 1985 w Nimkuku w Nuristanie) [dostęp 2007-04-19].Radosław Sikorski, Prochy świętych. Afganistan czas wojny, Wyd. A.M.F. Plus Group, Warszawa 2007, s. 41, 43.Niektóre źródła jako dzień śmierci Lecha Zondka podają 1 lipca. – polski emigrant, uczestnik wojny afgańsko-radzieckiej, związany z opozycją demokratyczną w Afganistanie, korespondent wojenny.
Życiorys Dzieciństwo i młodość spędził w Grodzisku Mazowieckim. Mieszkał z matką w domu przy ul. Kościuszki 26. Uczęszczał do grodziskiego Liceum Ogólnokształcącego nr 10. W 1978, mając 26 lat, został studentem na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego (po roku przeniósł się na Wydział Resocjalizacji). Korzystając ze złagodzonych wówczas w PRL przepisów o ruchu turystycznym, na początku 1981 otrzymał paszport i wyjechał do Wiednia. W ambasadzie Australii złożył podanie o wizę emigracyjną, zamierzając w perspektywie dotrzeć stamtąd do Afganistanu, żeby wziąć udział w wojnie afgańsko-radzieckiej. Po pięciomiesięcznym pobycie w obozie dla uchodźców w Traiskirchen uzyskał wizę i wyjechał do Australii, gdzie dowiedział się o wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego.
W Australii rozpoczął starania o uzyskanie tamtejszego paszportu, który ułatwiłby mu podróżowanie po świecie. W ciągu trzech lat oczekiwania na dokument szkolił się i przygotowywał do wyjazdu na wojnę. Podejmował także próby wstąpienia do armii australijskiej. Na życie i planowaną wyprawę zarabiał ciężką pracą w kopalni rudy żelaza na pustyni. Za pierwsze zarobione pieniądze kupił motocykl i karabin z lunetą. Trenował walki wschodnie, został również członkiem klubu Pistol Australia. Ponadto wstąpił na uniwersytet w Melbourne, na którym studiował nauki polityczne. Jednocześnie działał w Konfederacji Wolnych Polaków i współpracował z organizacjami afgańskimi działającymi w Australii, dzięki którym nawiązał pierwsze kontakty z mudżahedinami. W 1983 na kilka miesięcy wyjechał do miejscowości Eucla, żeby w jej północnych okolicach – w australijskim interiorze – pozyskać umiejętności przetrwania w trudnych warunkach. 29 maja 1984 otrzymał paszport australijski i 16 czerwca wyleciał do Pakistanu.
Przez niemal rok jego bazą wypadową był „Khyber Hotel” w przygranicznym Peszawarze, skąd trzykrotnie przedostawał się na teren objętego wojną Afganistanu. Brał udział w walkach, nosząc kapelusz polowy z polskim orzełkiem w koronie. Był kilkakrotnie ranny. Aby przybliżyć światu problem afgański oraz żeby zdobyć środki na utrzymanie, fotografował dla prasy, dokumentując zbrodnie agresora, oraz przekazywał relacje emitowane następnie przez rozgłośnię Głosu Ameryki i Radio Wolna Europa.
Na początku lipca 1985 wraz z grupą instruktorów wojskowych udał się do afgańskiej części Nuristanu. W jednej z osad usiłował uczyć jej mieszkańców podstawowych technik walki wręcz. Kiedy w trakcie pokazu zastosowanym chwytem rozbroił pozorującego atak nożem Afgańczyka, ten – poczuwszy się upokorzony przed obserwatorami – ugodził go ostrzem w rękę i dość poważnie zranił. Rana ręki prawdopodobnie przyczyniła się do jego śmierci podczas samotnej wspinaczki. 4 lipca Zondek oddalił się z obozu, a nazajutrz został znaleziony martwy w dolinie Borgi Matal u podnóża góry, na którą usiłował wejść. Został pochowany w pobliżu miejsca wypadku. Na jego grobie współtowarzysze postawili drewniany krzyż z inskrypcją: „Polish Soldier”, który jednak po pewnym czasie zniknął – przypuszczalnie został zużyty na opał przez okolicznych mieszkańców.
Zondek pozostawił po sobie bogatą korespondencję – od kartki wysłanej do matki tuż po przybyciu do Wiednia, do listu do przyjaciela pisanego na kilka dni przed śmiercią. Regularnie wysyłane najbliższym listy zawierają barwne, a często również dramatyczne opisy życia w podwiedeńskim obozie dla uchodźców, pracy w pustynnej kopalni, polowań w Zachodniej Australii oraz codziennego obcowania z mudżahedinami i walki u ich boku.
Odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami (nadany przez prezydenta RP na uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie)
Pamięć Jego imię nosi jedna z ulic w Grodzisku Mazowieckim [dostęp 2011-09-08]..
Lech Zondek w filmie W 2010 powstał czteroodcinkowy serial dokumentalny pt. Polscy mudżahedini, produkcji Discovery Historia, w którym jeden odcinek poświęcono m.in. osobie i dokonaniom Lecha ZondkaDiscovery Historia [dostęp 2011-09-11]..
Przypisy
Bibliografia Radosław Sikorski, Prochy świętych. Afganistan czas wojny, Wyd. A.M.F. Plus Group, Warszawa 2007 Marek Cabanowski, Andrzej Sielski, Lech Zondek – żołnierz Solidarności, wyd. Arkuszowa Drukarnia Offsetowa, Grodzisk Mazowiecki 2005 Henryk Piec, Polski mudżahedin, Wydawnictwo Gdańskie, Gdańsk 1995 Autor nieznany, Lech Zondek. Bohater trzech narodów, wyd. podziemne ok. 1986
Linki zewnętrzne www.videofact.com – Lech Zondek
Kategoria:Polscy korespondenci wojenni Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Ludzie urodzeni w Elblągu Kategoria:Ludzie związani z Grodziskiem Mazowieckim Kategoria:Urodzeni w 1952 Kategoria:Zmarli w 1985