Winniki () – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim. Winniki są oddalone ok. 10 km od ścisłego centrum Lwowa (ok. 5 km od jego granicy). Miastem partnerskim jest Trzebnica. 18 099 mieszkańców (2020), dla porównania w 2001 było ich 12 917.
Historia Prawo magdeburskie miasto otrzymało w 1603. W XVIII wieku w opisie do mapy Miega wspomniano o istnieniu w Winnikach murowanego zamku.
W II Rzeczypospolitej miasto w powiecie lwowskim województwa lwowskiego. W 1925 r. populacja miasta liczyła ok. 5 tys. mieszkańców. Wśród obywateli było 3300 Polaków, 2150 Ukraińców, 350 Żydów oraz 200 Niemców.
Winniki funkcjonowały jako gmina miejska od 1 stycznia 1924., lecz status miasta otrzymały dopiero 20 października 1933., po powiększeniu ich o Weinbergen 1 kwietnia 1933.
Podczas obrony Lwowa podczas Wojny obronnej 1939 roku w Winnikach 22 września przyjęto protokół o przekazaniu miasta Lwowa Armii Czerwonej podpisany przez kombryga Kuroczkina, kombryga Jakowlewa, płk Diedowa, płk Fotczenkowa i komisarza pułkowego Makarowa, a ze strony Wojska Polskiego gen. Władysława Langnera i płk dypl. Bronisława Rakowskiego.
Po ataku Niemiec na ZSRR i zajęciu Winników przez Wehrmacht, doszło tu do pogromu Żydów, podczas którego Ukraińcy rabowali mienie i zabili kilka osób; w pogromie brali też udział niemieccy żołnierze. Kilka tygodni później żydowskich mężczyzn z Winnik zabrano do Piasków i tam rozstrzelano. Żydowskie kobiety z dziećmi zabito w 1942 roku, prawdopodobnie także w Piaskach. W latach 1941–1943 istniał w Winnikach obóz pracy, którego żydowscy więźniowie pracowali m.in. przy robotach drogowych. W lipcu 1943 Niemcy obóz zlikwidowali mordując więźniów. W 2020 roku Instytut Jad Waszem uhonorował Polaka Romana Wałęgę tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata za uratowanie z obozu Sigmunda Halperna. Niemieckie małżeństwo Vinzenz i Olga Paulowie (mieszkańcy Winników od okresu przedwojennego) ukrywali cztery Żydówki (w 1994 roku uznani za Sprawiedliwych wśród Narodów Świata).
W latach 1941–1944 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali w Winnikach 29 Polaków.
W latach 1940–1941 i 1944–1959 siedziba rejonu winnikowskiego.
Zabytki Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny z XVIII wieku Cmentarz Winnikowski Cerkiew klasycystyczna z 1842 roku Cerkiew greckokatolicka pw. św. Jana Baptysty z 1936 r. – dawna kircha ewangelicka społeczności niemieckiej Willa przy ul. Halickiej 11 Synagoga Cmentarz niemiecki
Sport W czasach II RP w mieście istniał klub piłkarski Zorza Winniki.
Ludzie związani z Winnikami Ireneusz Branowski (1892–1936) – major piechoty Wojska Polskiego, Józef Florko (1915–1945) – polski duchowny katolicki, Sługa Boży Kościoła katolickiego, Antoni Laub (1792–1843) – polski malarz miniaturzysta, litograf, Robert Reyman (1875–1944) – generał brygady Wojska Polskiego, Jerzy Rosołowicz (1928–1982) – polski malarz i teoretyk, Franciszka Wierzbicka (1897–1970) – polska malarka, siostra zakonna
Zobacz też gmina Winniki (dystrykt Galicja)
Przypisy
Bibliografia Walka o rządy w Winnikach. „Nowości Illustrowane”. 13, s. 13, 28 marca 1914.
Linki zewnętrzne , s. 561. Archiwalne widoki miasta w bibliotece Polona
Kategoria:Lwów (hromada) Kategoria:Miasta w obwodzie lwowskim