thumb|Bulwa pochrzynu Dioscorea elata thumb|Łomka zachodnia Pochrzynowce (Dioscoreales R.Br.) – rząd roślin jednoliściennych, głównie tropikalnych, o wijących się, zielnych lub zdrewniałych pędach (głównie pnącza). Rząd w zależności od ujęcia systematycznego obejmuje od trzech do pięciu rodzin z ok. 21 rodzajami i ok. 1050 gatunkami. Należące tu rośliny mają kilka cech typowych dla roślin dwuliściennych, stąd takson ten odegrał znaczną rolę w dyskusji nad filogenezą jednoliściennych. Do cech tych należą: duże, siatkowato unerwione liście, często podzielone na ogonek i blaszkę, koliście ułożone wiązki przewodzące w łodydze, boczne ustawienie liścienia. Charakterystyczna dla tych roślin jest także rozgałęziona i krótka szyjka słupka (zwykle dolnego).
Morfologia thumb|Tacca chantrieri Pokrój Byliny i rośliny jednoroczne. Kłącza często spichrzowe, zasobne w skrobię. Część przedstawicieli to bezzieleniowe myko-heterotrofy. Liście Skrętoległe, rzadko naprzeciwległe. Pojedyncze i całobrzegie, czasem dłoniasto klapowane lub dłoniasto złożone. Często zróżnicowane na nibyogonek i nibyblaszkę liściową. Pochwa liściowa wyraźna, ale krótka, lub jej brak. Kwiaty Jednopłciowe (rośliny jednopienne i dwupienne) lub obupłciowe. Czasem kwiaty wyrastają pojedynczo, zazwyczaj jednak zebrane są w różnego rodzaju kwiatostany wyrastające w kątach liści. Okwiat zwykle złożony z dwóch okółków po trzy listki. Podobnie pręciki najczęściej występują w dwóch okółkach po trzy, przy czym często trzy wewnętrzne wykształcone jako prątniczki. Zalążnia zwykle górna, rzadko dolna lub wpół dolna. Owoce Najczęściej torebki, rzadziej jagody i skrzydlaki, zamknięte w trwałym okwiecie, często oskrzydlone lub z wystającymi krawędziami.
Systematyka Systematyka według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016) Pozycja pochrzynowców Dioscoreales w obrębie kladu jednoliściennych jest następująca:
Podział i relacje filogenetyczne między rodzinami W systemie APG IV z 2016 roku utrzymana jest (prowizorycznie i podobnie jak we wcześniejszych wersjach systemu) klasyfikacja z trzema rodzinami: Nartheciaceae, Burmanniaceae (obejmującą rodzaje z Thismiaceae) i Dioscoreaceae (obejmującą Taccaceae), chociaż część analiz filogenetycznych nie potwierdzało takich relacji. W latach 20. XXI wieku ukazała się seria prac uzasadniających wyodrębnienie kolejnych rodzin, których łączenie w szerzej ujmowanych rodzinach, czyniło z nich taksony parafiletyczne. W efekcie potwierdzono celowość wyodrębnienia rodzajów Trichopus w osobną rodzinę Trichopodaceae i Afrothismia w rodzinę Afrothismiaceae. Klasyfikacja w obrębie tego rzędu wciąż pozostaje niejasna.
Na podstawie Martin Cheek i in. (2024):
Pozycja systematyczna i podział rzędu według systemu Reveala (1999) Gromada okrytonasienne, podgromada Magnoliophytina, klasa jednoliścienne, nadrząd Lilianae Takht., rząd Dioscoreales Hook.f. rodzina Avetraceae Takht. pub. Divers. Classif. Fl. Pl.: 524. 1 Mai 1997 rodzina Croomiaceae Nakai, pub. Iconogr. Pl. As. Orient. 2: 159. Nov 1937 rodzina Dioscoreaceae R. Br. pub. Prodr.: 294. 27 Mar 1810, nom. cons. – pochrzynowate rodzina Pentastemonaceae Duyfjes pub. Blumea 36: 552. 9 Jun 1992 rodzina Stemonaceae Engl. in Engl. & Prantl pub. Nat. Pflanzenfam., II, 5: 8. 26 Mar 1887, nom. cons. rodzina Stenomeridaceae J. Agardh pub. Theoria Syst. Pl.: 66. Apr-Sep 1858 rodzina Taccaceae Dumort. pub. Anal. Fam. Pl.: 57, 58. 1829, nom. cons. – krąpielowate rodzina Trichopodaceae Hutch. pub. Fam. Fl. Pl. 2: 143. 1934, nom. cons.
Pozycja systematyczna i podział rzędu według systemu Reveala (2007) Rząd w ujęciu APW Reveal podzielił na dwie tej rangi taksony: rząd Nartheciales Reveal & Zomlefer (z jedną rodziną Nartheciaceae Fr. ex Bjurzon) oraz Dioscoreales R. Br. in C.F.P. von Martius z czterema pozostałymi rodzinami wymienionymi w klasyfikacji APW.
Pozycja systematyczna i podział rzędu według systemu Dahlgrena Rząd Dioscoreales umieszczony był w obrębie nadrzędu Lilianae w podklasie Liliidae, klasy Magnoliopsida. Należały tu następujące rodziny: rodzina Dioscoreaceae – pochrzynowate rodzina Petermanniaceae rodzina Taccaceae – krąpielowate rodzina Ripogonaceae rodzina Smilacaceae – kolcoroślowate rodzina Trichopodaceae rodzina Trilliaceae – trójlistowate
Pozycja systematyczna w systemie Cronquista (1981) Rząd nie był wyróżniany, należące tu rośliny zaliczane były do rzędu liliowców (Liliales), podklasy Liliidae, klasy jednoliściennych (Liliopsida) i gromady okrytonasiennych (Magnoliophyta).
Przypisy
Kategoria:Pochrzynowce