thumb|czołg Renault R-35 thumb|czołg TKS thumb|Samochód pancerny wz. 34 thumb|Znaki taktyczne malowane na czołgach lekkich i rozpoznawczych1 – czołg dowódcy kompanii; 2 – czołg dowódcy 1 plutonu; 3 – czołg dowódcy 2 plutonu; 4 – czołg dowódcy 3 plutonu; 5 – czołgi z 1 plutonu; 6 – czołgi z 2 plutonu; 7 – czołgi z 3 plutonu thumb|Znaki taktyczne malowane na pojazdach pancernych1 – wóz dowódcy szwadronu; 2 – wóz dowódcy 1 plutonu; 3 – wóz dowódcy 2 plutonu; 4 – wóz z 1 plutonu; 5 – wóz z 2 plutonu. 12 batalion pancerny (12 bpanc) – oddział broni pancernych Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Batalion był jednostką wojskową istniejącą w okresie pokoju i spełniającą zadania mobilizacyjne wobec oddziałów i pododdziałów broni pancernej. Spełniał również zadania organizacyjne i szkoleniowe. Stacjonował w Łucku. W 1939, po zmobilizowaniu jednostek przewidzianych planem mobilizacyjnym, został rozwiązany.

Formowanie i zmiany organizacyjne 12 Batalion Pancerny został sformowany w garnizonie Łuck na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych z 20 kwietnia 1937. 2 września 1937 major Jerzy Łucki podpisał pierwszy rozkaz dzienny batalionu. 6 listopada 1937 uroczyście powitano 169 poborowych wcielonych do batalionu.

Była to jednostka wojskowa „czasu P” spełniająca zadania: szkoleniowe, organizacyjne i mobilizacyjne wobec oddziałów i pododdziałów broni pancernej „czasu W”.

20 lipca 1939 otrzymał 49 francuskich czołgów lekkich wsparcia piechoty Renault R-35. Na swoim wyposażeniu posiadał również czołgi TKS i wozy pancerne wz.34. Batalion należał do typu IV. W 1939 batalion stacjonował w Łucku.

Mobilizacja

W 1939 batalion sformował w ramach mobilizacji alarmowej w grupie zielonej, według innych autorów w "czerwonej" w terminie A+36: 21 dywizjon pancerny przydzielony do Wołyńskiej Brygady Kawalerii W ramach mobilizacji powszechnej w I rzucie w terminie 3 dni 21 batalion czołgów lekkich oraz zaimprowizował samodzielną kompanię czołgów R-35 Oddział Zbierania Nadwyżek 12 batalionu pancernego

Po zmobilizowaniu 21 dywizjonu pancernego i 21 batalionu czołgów lekkich w garnizonie w Łucku pozostały niewielkie nadwyżki mobilizacyjne, z których utworzono "oddział ochronno-techniczny" pod dowództwem kpt. Mariana Jaworskiego. 9 września do koszar w Łucku przybył Ośrodek Zapasowy Broni Pancernych nr 1. Nadwyżki 12 batalionu zostały włączone w jego skład. 14 września wraz z nim rozpoczął ewakuację w kierunku "Przedmościa Rumuńskiego". Następnie 17 września po agresji sowieckiej podjęto marsz w kierunku granicy rumuńskiej do Kut. W trakcie marszu nadwyżki podzieliły losy OZBPanc. nr 1. Wiadomo, iż kpt. M. Jaworski został zamordowany w Katyniu.

Żołnierze batalionu Obsada personalna batalionu w 1937: dowódca batalionu – mjr br. panc. Jerzy Łucki (1937 – 1939 → dowódca baonu czołgów lekkich nr 21), zastępca dowódcy batalionu – mjr br. panc. Wiktor Jan Szypiński kwatermistrz – kpt. Edmund Zygmunt Karpów, adiutant – por. Wojciech Sulimirski, dowódca plutonu łączności – por. Feliks Budzimir Cwalina (1937 – 1939 → adiutant 21 dpanc), dowódca kompanii pancernej – por. Jan Okolski, dowódca kompanii czołgów rozpoznawczych – p.o. por. Marian Kochanowski, dowódca szwadronu pancernego – por. Zygmunt Wasilewski. Organizacja i obsada personalna w 1939 Obsada personalna batalionu w marcu 1939: StanowiskoStopień, imię i nazwiskodowódca batalionumjr Jerzy Michał Łuckizastępca dowódcymjr Stanisław Glińskiadiutantpor. Tadeusz Kraczkiewiczlekarz medycynypor. lek. Jan Popkowskikwatermistrzmjr Edmund Zygmunt Karpówoficer mobilizacyjnykpt. Ludwik Mamrochaoficer administracyjno-materiałowykpt. Walerian Józef Łańzastępca oficera administracyjno-materiałowegochor. Roman Ubermanoficer gospodarczypor. int. Wacław Krzyżostaniakdowódca kompanii gospodarczejvacatoficer żywnościowychor. Jan Nowickidowódca plutonu łącznościpor. Feliks Budzimir Cwalinadowódca kompanii szkolnejkpt. Jan Okolskidowódca plutonukpt. Zygmunt Władysław Wasilewskidowódca plutonupor. Marian Kochanowskidowódca kompanii pancernejkpt. Ryszard Franciszek Orlińskidowódca plutonupor. Stanisław Marcin Wartakdowódca plutonupor. Jan Pischdowódca kompanii czołgów rozpoznawczychpor. Jan Wojciech Marian Sulimirskidowódca plutonupor. Stanisław Palusińskidowódca szwadronu pancernegokpt. Józef Bronisław Żymierskidowódca plutonupor. Leszek Kazimierz Kozioradzkikomendant parkukpt. Marian Gabriel Jaworskikierownik warsztatówkpt. Edward Blahaczekkierownik składnicychor. Adam Orłowskina kursiepor. piech. Marian Stanisław Fijałkowskipor. piech. Leszek Stanisław Szczepańskipor. kaw. Jan Franciszek Petecki

Żołnierze 12 batalionu pancernego – ofiary zbrodni katyńskiej

Biogramy zamordowanych znajdują się na stronie internetowej Muzeum KatyńskiegoKsięgi Cmentarne – biogramy oficerów. Nazwisko i imięstopieńzawódmiejsce pracy przed mobilizacjązamordowany Cwalina Feliks Budzimirporucznikżołnierz zawodowydowódca plutonu łącznościULKJaworski MarianKsięgi Cmentarne – wpis 1373.kapitanżołnierz zawodowyOZBPanc.KatyńWyrzykowski HenrykKsięgi Cmentarne – wpis 4224.majorżołnierz zawodowyKatyń

Symbole batalionu Sztandar

Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 marca 1938 nadano batalionowi sztandar. Jak wszystkie sztandary broni pancernych, posiadał on ujednoliconą prawą stronę płatu. Zamiast numeru oddziału, na białych tarczach między ramionami krzyża kawaleryjskiego występował Znak Pancerny. Znak ten umieszczony był również na przedniej ściance podstawy orła.

Na lewej stronie płatu sztandaru umieszczono: w prawym górnym rogu — wizerunek Matki Boskiej Kazimierskiej w lewym górnym rogu — wizerunek św. Michała w prawym dolnym rogu — godło Łucka w lewym dolnym rogu — odznaka honorowa 12 batalionu pancernego Na wstędze sztandaru napis: „Zwycięstwo liczby nie zna - męstwa potrzebuje”.

Uroczyste wręczenie sztandaru odbyło się 26 maja 1938 na Polu Mokotowskim w Warszawie. Sztandar wręczył reprezentujący Prezydenta RP i Naczelnego Wodza — minister Spraw Wojskowych gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki.

17 września 1939 o 23.00 we wsi Serafińce plutonowy Stanisław Szymkowiak na rozkaz majora stanu spoczynku inżyniera Kazimierza Groniowskiego i w jego obecności spalił sztandary 3 i 12 batalionu pancernego.

Odznaka pamiątkowa 4 marca 1938 minister spraw wojskowych, generał dywizji Tadeusz Kasprzycki zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 12 baonu pancernegoDziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 4 marca 1938, poz. 15.. Odznaka o wymiarach 40x40 mm ma kształt krzyża, którego ramiona tworzą 4 proporczyki trójkątne w czarno-pomarańczowych barwach broni pancernych. Pośrodku srebrny hełm rycerski zwrócony ku lewej stronie. Brak jest danych o autorze projektu odznaki. Odznaki wykonywane były jedynie w wersji emaliowanej. Znane są również odmiany odznak z odwrotnym ułożeniem barw na krzyżu. Wykonawcą odznak był zakład grawerski Władysława Miecznika mieszczący się przy ulicy Świętokrzyskiej 20 w Warszawie. Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Bataliony pancerne II Rzeczypospolitej Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1937 Kategoria:Polskie jednostki pancerne rozwiązane w 1939 Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Łucku