Halina Bortnowska-Dąbrowska (ur. 23 września 1931 w Toruniu, zm. 19 czerwca 2024) – polska filozof, teolog, publicystka. Animatorka przedsięwzięć społecznych, uczestniczka ruchu ekumenicznego wyrażająca potrzebę zwołania kolejnego Soboru w Kościele katolickim. W latach 2007–2012 przewodnicząca Rady Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

Życiorys Szkołę podstawową ukończyła w Warszawie w 1944. W trakcie powstania warszawskiego została deportowana do niemieckiego obozu pracy.

Studiowała w Instytucie Katolickim we Wrocławiu, na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim (magisterium z filozofii, 1961), później w Leuven (1964). Podczas studiów pracowała z dziećmi i dorosłymi jako katechetka (we Wrocławiu i Lublinie). Od 1961 do 1983 redaktor i sekretarz redakcji miesięcznika Znak (m.in. dziennikarz-sprawozdawca trzeciej sesji soboru watykańskiego II; 1964).

W latach 70. XX wieku współtworzyła ruch hospicyjny w Polsce i pierwsze polskie hospicjum w Nowej Hucie. Przez pięć lat pomagała terminalnie chorym jako wolontariuszka (redaktorka książki „Sens choroby, sens śmierci, sens życia” – trzy wydania w wydawnictwie Znak). W latach osiemdziesiątych doradca Komisji Robotniczej Hutników w Nowej Hucie. Brała udział, jako doradca delegatów małopolskich, w I zjeździe NSZZ „Solidarność”. Uczestniczyła od 13 grudnia 1981 w kilkudniowym strajku w Kombinacie Metalurgicznym w Nowej Hucie. W stanie wojennym na krótko internowanaMoje obchody, „Znak”, nr 11 (606), 2005. W 1986 została członkiem Komitetu Helsińskiego w Polsce. Zaangażowana była w działania na rzecz pojednania polsko-niemieckiego.

Uczestniczyła w projektach Akcji Znaków Pokuty polegających na porządkowaniu ruin w Polsce (Oświęcim) i Niemczech (Drezno). Od 1967 do 1982 aktywnie uczestniczyła w pracach Światowej Rady Kościołów„Kilka myśli o postawie ekumenicznej” [w:] „Pamięć przyszłości Stefanowi Wilkanowiczowi na początek dziewiątej dekady”, Wydawnictwo Znak, Kraków 2005. Była animatorką projektów upamiętnienia ofiar getta warszawskiego, Jedwabnego i SrebrenicyCzytając My z Jedwabnego, „Gazeta Wyborcza”, nr 226, 2004; „Tora ku pamięci”, „Znak”, nr 2 (609), 2006; Patrzeć na ekshumację, „Gazeta Wyborcza”, nr 30, 2008; „Irena i Anna”, „Polis”, „Polis”, nr 3 (21), 1997.

Po 1989 współtworzyła Ruch Obywatelski Akcja Demokratyczna. Związana z organizacjami pozarządowymi. 21 października 1993 została wybrana zastępcą członka Trybunału Stanu. Współzałożycielka Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, w latach 2007–2012 przewodnicząca Rady Fundacji. Przed wstąpieniem Polski do UE pracowała w Fundacji „Polska w Europie”. Współzałożycielka Stowarzyszenia Przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii „Otwarta Rzeczpospolita” (2000).

W ramach prowadzonych przez siebie warsztatów dziennikarskich (m.in. dla studentów, młodych dziennikarzy, młodzieży szkolnej czy osób osadzonych w zakładach karnych) Halina Bortnowska zajmowała się promowaniem światowych standardów dziennikarstwa. Od 1992 była animatorką Warsztatów Dziennikarskich Młodych „Polis” w Warszawie. Do 1999 redaktor naczelny „Polis – pisma o sztuce życia publicznego”. Inicjatorka projektu Internetowa Gazeta Festiwalu Nauki. Brała udział w dyskusjach publicznych dotyczących m.in. spraw społecznych (w tym na temat ruchu hospicyjnego) i religijnych, ekumenizmu, lustracji, praw człowieka, upamiętniania ofiar ludobójstwa, a także bioetyki„Sąd nad...” – cykl dyskusji publikowanych na łamach „Gazety Wyborczej”, prowadzonych przez Teresę Torańską z udziałem Hanny Świdy-Ziemby, Haliny Bortnowskiej, prof. Krzysztofa Kicińskiego i gości.

Jej publikacje ukazały się na łamach m.in.: Gazety Wyborczej, miesięcznika Znak, Tygodnika Powszechnego. Prowadziła blog pt. Myślennik.

Odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2001) i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2011). Laureatka nagrody im. prof. Zbigniewa Hołdy w 2013. W 2016 roku odznaczona odznaką za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka.

W 1983 poślubiła Kazimierza Dąbrowskiego (inżyniera konstruktora), który był wdowcem z czwórką dzieciHalina Bortnowska - teolog, dziennikarka, działaczka praw człowieka.

Zostala pochowana na starym cmentarzu na Służewie w Warszawie.

Twórczość Już – jeszcze nie. Całoroczne rekolekcje z Ludźmi Adwentu (Znak, 2005, ) Wszystko będzie inaczej. Z Haliną Bortnowską rozmawia Jolanta Steciuk (Znak, 2010, ) Co to, to nie. Myślennik Haliny Bortnowskiej (Wydawnictwo Agora, 2011, premiera 23 września 2011

Opracowania Bezimienni mówią o modlitwie (wybór i układ; wstęp Marek Skwarnicki; Znak, 1973, 1982) Sens choroby, sens śmierci, sens życia (opracowanie i redakcja; Znak, 1982; 1984, ; 1993, ) Polacy – Niemcy '93. Konferencja Fundacji „Polska w Europie” 23–24.10.1993, Ośrodek Konferencyjny PAN w Mądralinie (opracowanie; wespół z Markiem Cichockim i Katarzyną Leszczyńską; „Exit”, staraniem Fundacji „Polska w Europie” 1993; seria: Studia Fundacji „Polska w Europie”, 1234-7841, nr 4) Chrześcijańska demokracja w XXI wieku (red. merytoryczna oraz popr. tł. Halina Bortnowska-Dąbrowska i Kazimierz Dąbrowski; pod red. Josefa Thesanga; FKA 1997, ) polska://niemcy@2011. Materiały z konferencji zorganizowanej przez Fundację Konrada Adenauera w dniach 13–15 kwietnia 2000 r. w Warszawie (redakcja merytoryczna; przekł. z jęz. niem. Mariusz Matwiejczuk, Halina Bortnowska, przekł. z jęz. ang. Halina Bortnowska; Fundacja Konrada Adenauera. Przedstawicielstwo w Polsce 2001, )

Przekłady Marie-Dominique Chenu, Lud boży w świecie (wespół z Zofią Włodkową; przedmowa Jerzy Turowicz; Znak, 1968) Mark Schoof, Przełom w teologii katolickiej: początki, drogi, perspektywy (Znak, 1972) Michel Philibert, Paul Ricoeur, czyli wolność na miarę nadziei (szkic o twórczości i wybór tekstów; wespół z Ewą Bieńkowską i Stanisławem Cichowiczem; PAX 1976)

Przypisy

Bibliografia „Już – jeszcze nie. Całoroczne rekolekcje z Ludźmi Adwentu” (Wydawnictwo Znak, 2005) – książka Haliny Bortnowskiej Wysokie Obcasy nr 35, dodatek do „Gazety Wyborczej” nr 205, 2000 portret Haliny Bortnowskiej Ethos skutecznego współczucia, „Ethos”, nr 6–7, 1989 „Thou Shalt Not Kill. Poles on Jedwabne” wybór artykułów z polskiej prasy na temat mordu w Jedwabnem; w tłumaczeniu na język angielski (w tym Halina Bortnowska – When a Neighbor Has No Name, „Gazeta Wyborcza”, styczeń 27–28, 2001

Linki zewnętrzne Myślennik Haliny Bortnowskiej Warsztaty dziennikarskie dla studentów w roku akademickim 2010/2011 Dzieła Haliny Bortnowskiej w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II Kategoria:Absolwentki Gimnazjum Żeńskiego im. Wandy z Posseltów Szachtmajerowej Kategoria:Działacze opozycji w PRL Kategoria:Członkowie Komitetu Obywatelskiego przy Przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Lechu Wałęsie Kategoria:Zastępcy członków Trybunału Stanu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka” Kategoria:Politycy ROAD Kategoria:Polscy ekumeniści Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Uczestnicy wydarzeń Grudnia 1981 Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Zmarli w 2024 Kategoria:Polscy działacze praw człowieka Kategoria:Pochowani na starym cmentarzu na Służewie w Warszawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Toruniu