László Krasznahorkai (ur. 5 stycznia 1954 w Gyuli) – węgierski pisarz i scenarzysta filmowy odznaczony , od 2004 członek oraz , laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za 2025 rok.
Życiorys Urodził się w Gyuli na południu Węgier. Jego ojciec, György Krasznahorkai, był prawnikiem, a matka, Júlia Pálinkás, pracownikiem socjalnym. Pisarz przyznał, że ma żydowskie korzenie ze strony ojca, co ojciec początkowo ukrywał i ujawnił dopiero, gdy László miał 11 lat. Dziadek ze strony ojca zmienił nazwisko rodowe z Korin na Krasznahorkai w 1931 roku. Wśród przodków ze strony matki byli węgierscy hajdukowie z Siedmiogrodu.
W latach 1960–1968 uczęszczał do szkoły podstawowej w Gyuli, potem kontynuował edukację w klasie języków klasycznych w Gimnazjum im. Ferenca Erkela. Następnie między 1974 a 1976 rokiem był studentem wydziałów prawa na uniwersytetach w Segedynie oraz Budapeszcie. Ostatecznie zdobył dyplom na Wydziale Humanistycznym Uniwersytecie Loránda Eötvösa w ramach specjalności hungarystyczno-nauczycielskiej. Jego pierwsza nowela, Tebenned hittem, ukazała się w 1977 roku na łamach „Mozgó Világ”. W latach 1977–1982 pracował jako dokumentalista w Gondolat Könyvkiadó, od 1982 pozostaje pisarzem niezależnym.
Po raz pierwszy opuścił rządzone przez Jánosa Kádára Węgry w 1987 roku, spędził rok w Berlinie Zachodnim jako gość specjalny Deutscher Akademischer Austauschdienst (DAAD). Od czasu upadku bloku wschodniego stale zmienia miejsce zamieszkania. Często wraca do Niemiec oraz na Węgry, ale pojawia się też we Francji, Hiszpanii, Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Holandii, Włoszech, Grecji, Chinach i Japonii.
Pisarz spotkał się z dużym uznaniem: Susan Sontag nazwała László Krasznahorkaiego „mistrzem apokalipsy cytującym Nikołaja Gogola i Hermana Melville’a”, a Winfried Georg Sebald pisał o nim: „Uniwersalność wizji László Krasznahorkaiego jest pokrewna autorowi Martwych dusz, Nikołajowi Gogolowi, rozwiewa wszystkie wątpliwości dotyczące współczesnej literatury”. W 1993 otrzymał nagrodę dla najlepszej książki w Niemczech, (Bestenliste-Preis) za Melancholię sprzeciwu.
Od 1985 roku jego przyjaciel, reżyser i scenarzysta Béla Tarr, kręci filmy niemal wyłącznie na podstawie książek przyszłego noblisty. Wspólnie stworzyli kilka scenariuszy filmowych m.in. do adaptacji filmowej Szatańskiego tanga, a także film Harmonie Werckmeistera. Pracowali również razem przy Koniu turyńskim.
W 1990 roku László Krasznahorkai wyjechał na dłuższy czas do Azji Wschodniej: wspomnienia z Mongolii oraz z Chin pojawiają się w książkach Az urgai fogoly oraz Rombolás és bánat az Ég alatt. Wielokrotnie wracał do Chin. W 1996, 2000 i 2005 spędził po pół roku w Japonii, w Kioto.
W 1996 roku był gościem . Podczas pisania Wojny i wojny zwiedził dużą część Europy. Przy książce pomógł mu pisarz amerykański, Allen Ginsberg, u którego mieszkał w Nowym Jorku, i który doradzał węgierskiemu twórcy podczas pracy pisarskiej.
W listopadzie 2010 Krasznahorkai był gościem 2. Międzynarodowego Festiwalu Literatury im. Josepha Conrada w Krakowie.
Nagrody i wyróżnienia Otrzymał wiele nagród i odznaczeń, między innymi najważniejszą nagrodę państwową, . Został członkiem . W 2008 gościł jako profesor Wolnego Uniwersytetu Berlińskiego. W 2010 otrzymał w Berlinie wraz ze swoją tłumaczką Heike Flemming .
W 2014 otrzymał za całokształt twórczości, w 2015 r. Międzynarodową Nagrodę Bookera, a w 2019 National Book Award w kategorii najlepsze tłumaczenie, które przygotowała .
W 2021 r. wręczono mu (Österreichischer Staatspreis für Europäische Literatur).
W 2024 r. otrzymał Międzynarodową Nagrodę Literacką Kulturhuset Stadsteatern za powieść „Herscht 07769”.
W 2025 roku uhonorowano go Nagrodą Nobla w dziedzinie literatury.
Życie prywatne Ma trzy córki: Katę, Ágnes i Emmę. Jego druga żona, Dorka Krasznahorkai (panieńskie: Dóra Kopcsányi) jest sinolożką i typografką. Od 2007 mieszkają w Berlinie.
Publikacje Szatańskie tango (, 1985, polskie wyd. 2004, 2026) w tłumaczeniu Elżbiety Sobolewskiej, Melancholia sprzeciwu (, 1989, polskie wyd. 2007, 2026) w tłumaczeniu Elżbiety Sobolewskiej Wojna i wojna (, 1999, polskie wyd. 2011) w tłumaczeniu Elżbiety Sobolewskiej. A świat trwa (, 2013, polskie wyd. 2025) w tłumaczeniu Elżbiety Sobolewskiej.
Przypisy
Kategoria:Węgierscy prozaicy XX wieku Kategoria:Węgierscy prozaicy XXI wieku Kategoria:Laureaci Międzynarodowej Nagrody Bookera Kategoria:Laureaci Nagrody Vilenica Kategoria:Nobliści – literatura Kategoria:Stypendyści DAAD Kategoria:Urodzeni w 1954