Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli (SAiW) – organizacja społeczna założona w dniach 9-10 listopada 1957 r. mająca na celu aktywne uczestnictwo w procesie laicyzacji społeczeństwa polskiego, w popularyzacji nauk wiedzy o religii, tworzeniu polskiej kultury laickiej i etyki świeckiej a także w propagowaniu racjonalistycznego i materialistycznego poglądu na świat, walkę o realizację zasad tolerancji oraz zwalczanie klerykalizmuPraca zbiorowa, Polska Ludowa. Słownik encyklopedyczny, Wiedza Powszechna Warszawa 1965, s. 351.
Organizacja nawiązywała do tradycji przedwojennego Stowarzyszenia Wolnomyślicieli Polskich. Towarzystwo grupowało głównie działaczy PZPR, naukowców i publicystów. Podejmowało działania polegające na prowadzeniu odczytów, organizacji konferencji i sesji naukowych, na których propagowano ateizm i światopogląd naukowy oraz odnosiło się do zagadnienia filozoficznej krytyki religii. SAiW przeciwstawiało się politycznemu i kulturowemu klerykalizmowi.
Stowarzyszenie wydawało w latach 1959-1964 Kalendarz Myśli Wolnej (od 1961 Rocznik Wolnej Myśli), dwutygodnik (od 1959 tygodnik) Argumenty, dwutygodnik Fakty i Myśli oraz w latach 1962-1967 dwumiesięcznik Zeszyty Argumentów. Katowicki oddział wydawał w latach 1958-1962 pismo Myśl Wolna.
W 1969 stowarzyszenie zostało połączone z Towarzystwem Szkoły Świeckiej, tworząc Towarzystwo Krzewienia Kultury Świeckiej.
Działacze
Wybrane publikacje 1958: Deklaracja ideowa. Statut, Warszawa: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli, 1958. Zygmunt Poniatowski, Istota religii, Katowice: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli. Zarząd Wojewódzki, 1958. Zygmunt Poniatowski, Nauka a religia, Kraków: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli. Oddział Wojewódzki, 1958.
1959: Edward Ciupak, Religia jako fakt społeczny, Białystok: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli, 1959. Andrzej Nowicki, Starożytni o religii, Kraków: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli, 1959. Wykaz literatury pomocniczej do samokształcenia i wykładów, Warszawa: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli. Centralny Ośrodek Informacji, 1959.
1960: Filozofowie o religii. Przekłady, Kraków: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli. Oddział Wojewódzki, 1960.
1961: Konstanty Judenko, Religijność społeczeństw zachodnio-europejskich w świetle badań sojologicznych, Warszawa: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli, 1961. Wiesław Lang, Religia, etyka i obyczajowość w krajach skandynawskich, Kraków: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli, 1961.
1962: Włodzimierz Gromiec, Teoria alienacji Ludwika Feuerbacha, Warszawa: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli, 1962. Ryszard Palacz, Filozoficzne podstawy neotomizmu i jego recepcja w Polsce, Warszawa: Zarząd Główny Stowarzyszenia Ateistów i Wolnomyślicieli Centralny Ośrodek Informacji, 1962. Zygmunt Poniatowski, Nauka, religia, światopogląd, Warszawa: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli, 1962. Andrzej Radźko, Logika, przekonania, doświadczenie, Warszawa: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli, 1962. Wiesław Sztumski, Problem przyczynowości i determinizmu w fizyce, Warszawa: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli, 1962. Józef Szymański, Szlakiem Braci Polskich. Przewodnik turystyczny po Kielecczyźnie, Kielce: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli. Zarząd Oddziału Wojewódzkiego, 1962. Zenobiusz Tomaszewski, A. B. Dobrowolski o wychowaniu i religii, Warszawa: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli, 1962.
1964: Andrzej Łyszczyński, Kazimierz Łyszczyński. Wybitny myśliciel polski, autor ateistycznego traktatu "De non existentia", Warszawa: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli, 1964. Henryk Swienko, Magia w życiu człowieka, Warszawa: Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli, 1964.
Zobacz też Wolnomyślicielstwo w Polsce Ruch racjonalistyczny Sekularyzm Laicyzm Ateizm państwowy
Przypisy
Linki zewnętrzne L. Pełka – Z tradycji polskiego ruchu laickiego – strona z portalu kulturaswiecka.pl
Kategoria:Antyklerykalizm Kategoria:Nieistniejące stowarzyszenia Kategoria:Organizacje ateistyczne Kategoria:Organizacje w PRL Kategoria:Polskie instytucje filozoficzne Kategoria:Stowarzyszenia światopoglądowe Kategoria:Stowarzyszenia w Warszawie