thumb|Niektóre ze sfałszowanych skamieniałości, eksponat Teylers Museum w Haarlemie Johann Beringer (ur. 1667, zm. w 1740) – niemiecki lekarz i paleontolog, znany jako ofiara jednego z najgłośniejszych oszustw w naukach przyrodniczych.

Życiorys Beringer był profesorem i dziekanem wydziału medycyny uniwersytetu w Würzburgu oraz osobistym lekarzem arcybiskupa von Huttena, jednak zajmował się przede wszystkim badaniem triasowych skamieniałości występujących wokół miasta. Efekty wieloletnich poszukiwań zamieścił w wydanej przez siebie książce Lithographiæ Wirceburgensis (1726). Dopiero po wydaniu dzieła życia dowiedział się, że wiele okazów znalezionych i opisanych przez niego, zostało wyrzeźbionych i podrzuconych na pola przez niechętnych mu dwóch uczonych z Würzburga: Rodericka i Eckharta. Oprócz prawdziwych skamieniałości, w kolekcji opublikowanej przez Beringera znalazły się takie falsyfikaty jak: kwiat z podlatującą do niego pszczołą, pszczoła przy plastrze miodu, pająk z pajęczyną, pająk atakujący muchę na pajęczynie, opierzone ptaki, ptak wysiadujący jajka itp. Przyjęcie przez Beringera tych okazów za oryginalne skamieniałości było możliwe zarówno ze względu na fakt, iż ogólna wiedza o tworzeniu się skamieniałości była wówczas niewielka, jak i fakt, iż była to pierwsza publikacja tego badacza o skamieniałościach, nie miał więc on dużego doświadczenia w tej dziedzinie. Nawet znalezienie przez niego płytek kamiennych z imieniem Boga napisanym po hebrajsku, arabsku i łacinie nie uwidoczniło mu oszustwa, które spostrzegł dopiero po publikacji. Zdawał sobie tylko sprawę z unikatowości swojej kolekcji, o czym pisał w swym dziele: „Te wspaniałe okazy stanowią najpełniejszy skarbiec kamieni w całych Niemczech” i „Wątpię, czy kiedykolwiek ukaże się oczom uczonego-przyrodnika odkrycie bardziej radujące serce”.

Na rozprawie sądowej, która na jego prośbę miała miejsce po odkryciu fałszerstwa, udowodniono, kto był zamieszany w produkcję i dystrybucję falsyfikatów, i oczyszczono Beringera z zarzutu nieuczciwości, jednak jego reputacja naukowca została nadwerężona. Po odkryciu fałszerstwa próbował wykupić cały nakład książki, jednak bez pełnego sukcesu.

Oprócz tego dzieła Beringer wydał dwie prace medyczne przed 1726 i dwie kolejne książki medyczne po aferze z falsyfikatami.

Falsyfikaty opisane przez Beringera nazwano później kłamliwymi kamieniami (Lügensteine) i do dziś są one poszukiwanym eksponatami wielu muzeów i kolekcji. Znajdują się m.in. w zbiorach Instytutu Geologiczno-Paleontologicznego uniwersytetu w Würzburgu i w zbiorach muzeów historii naturalnej Londynu i Berlina, a ich reprodukcje zamieszcza wiele podręczników paleontologii, jako specyficzne ostrzeżenie przed pochopnością w badaniach naukowych. Duży rozgłos falsyfikatów i liczne legendy wokół całej sprawy spowodowały, że w 1767 wydano pośmiertny reprint dzieła Beringera.

Bibliografia Zofia Kielan-Jaworowska (red.), Mały słownik paleontologiczny, Wiedza Powszechna, Warszawa 1963. Herbert Wendt, Przed potopem, przekład Anna Jerzmańska, Złota Seria Literatury Popularnonaukowej, Warszawa 1971. J. William Schopf, Kolebka życia, PWN, 2006.

Linki zewnętrzne Lithographiæ Wirceburgensis, 1726. (fragment książki Wendta Przed potopem) Kłamliwe kamienie Beringera (fragment książki Schopfa Kolebka życia) The Lying Stones of Dr. Beringer

Kategoria:Niemieccy paleontolodzy Kategoria:Niemieccy lekarze Kategoria:Urodzeni w 1667 Kategoria:Zmarli w 1740 Kategoria:Oszustwa archeologiczne