Rabindranath Tagore (, ur. 7 maja 1861 w Kalkucie, zm. 7 sierpnia 1941 tamże) – indyjski poeta, prozaik, filozof, kompozytor, malarz, pedagog, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1913), pierwszej dla Hindusa, jak również dla Azjaty.

Życiorys mały|R. Tagore w 1925 r. mały|Rabindranath Tagore, Mahatma Gandhi, Kasturba Gandhi w Shantiniketan. 1940 r. mały|R. Tagore z żoną, Mrinalini Devi, ok. 1883 r. Urodził się i wychował w zamożnej i poważanej rodzinie. Był najmłodszy z 13. rodzeństwa. W wieku 14 lat porzucił szkołę, a wiedzę zaczął zdobywać w warunkach domowych, u prywatnych nauczycieli. W wieku 17 lat odbył podróż do Anglii, a później także często podróżował.

Rodzina 9 grudnia 1883 poślubił , córkę swojego pracownika. Tagore zapewnił jej nauczycieli, warunki do nauki itd. 25 października 1886 roku urodziła się im córka Madhurilata, nazywana Belą. W 1888 r. parze urodził się syn, Rathindranath. W 1891 r. przyszła na świat kolejna córka, Renuka, a trzy lata później kolejna – Mira. W 1896 r. urodził się Shamindranath. 15 czerwca 1901 Bela wyszła za mąż, a 9 sierpnia jej siostra, Renuka została żoną Satyendranath Bhattacharya. 23 listopada 1902 roku Mrinalini zmarła, a następnie w krótkim czasie (1903, 1904, 1907) zmarło także troje dzieci.

Twórczość, filozofia, aktywność pedagogiczna Zadebiutował w wieku 16 lat opowiadaniem pt. Żebraczka [Bhikharini] opublikowanym w czasopiśmie literackim „Bharati”.

W 1901 założył wraz z innymi nauczycielami eksperymentalną szkołę w Santiniketan (z sanskrytu Przystań Pokoju) (w stanie Bengal Zachodni), dawny „uniwersytet leśny”, w której stosował zarówno indyjskie, jak i europejskie metody wychowawcze. Na założenie tej szkoły żona Tagorego przeznaczyła większość swojej ślubnej biżuterii.

W 1921 roku placówka została przekształcona w uniwersytet (Visva Bharati University).

W 1912 r. Tagore opublikował Pieśni ofiarne (Gitanjali), nagrodzone rok później Nagrodą Nobla w dziedzinie literatury.

Od 1912 r. sam tłumaczył swoje utwory na angielski albo zlecał tłumaczenie swoim krewnym. Na polski tłumaczony był m.in. przez Staffa, Kasprowicza, Mirandolę, Birkenmajera, Schayera, Stillera i innych.

Deklarował się jako skrajny pacyfista i przeciwnik przemocy we wszystkich jej formach, nie interesował się polityką jako taką. W roku 1915 otrzymał brytyjskie szlachectwo, odrzucił je jednak cztery lata później, po masakrze w Amritsarze.

Tagore zajmował się problematyką wychowania widzianą poprzez kategorie prawdy i piękna, a nie wychowania rozumianego jako system oświatowy. Przez 40 lat konsekwentnie doprowadził do urzeczywistnienia ideału wychowania.

W 1950 r. jego pieśń Jana Gana Mana została oficjalnym hymnem państwowym Indii. Pieśń Amar Shonar Bangla została hymnem Bangladeszu.

Opublikował ponad 50 tomów poetyckich, ponad 100 opowiadań, 12 powieści, kilkanaście utworów scenicznych, wiele rozpraw, artykułów i studiów. Sam reżyserował swoje sztuki i w nich grał.

Krytyka zachodniej kultury oświatowej według R. Tagorego Kategorie, które uniemożliwiają urzeczywistnienie ideału wychowania: brak harmonii między indywidualnością a społeczeństwem (między jednostką a uniwersum) brak harmonii między jednostką a naturą traktowanie ludzkiej osoby fragmentarycznie świat duchowy traktowany jako wydzielona nadbudowa właściwa świadomości elity lekceważy i spłyca sens istnienia młodego człowieka, wydziedzicza go z potrzeby bezpośredniego kontaktu z wielorakimi formami świata i z naturalnej skłonności do porozumienia z uniwersaliami zdominowana przez gromadzenie wiadomości, gdzie wszystko było odgórnie zaplanowane i zorganizowane oraz nie oczekiwano od nauczyciela wielkiej inwencji twórczej ma suchą formę scjentyzmu nie stanowi istoty życia dyscyplina nie bierze pod uwagę indywidualności dziecka praktykowanie zawładnięcia dzieckiem w imię jego „dobra” i pozbawianie go indywidualności, narzucanie dziecku świata dorosłych i ich potrzeb nadmierne zaufanie do książek – jako drogi do powierzchownego przyswajania idei, pozbawionego niezależnego myślowego wysiłku i wyższej woli

Specyfika procesu wychowania według Tagorego Wysuwanie na pierwszy plan percepcji emocjonalno-estetycznej oraz poznanie intuicyjne, przed poznaniem naukowym. Kształtowanie charakteru i życia duchowego oraz, co za tym idzie, osiągnięcie wyzwolenia z bolesności życia, poznawanie siebie, nauka powściągliwości, opanowanie pożądliwości wobec dobrobytu i prostego konsumpcyjnego stosunku do niego, poszanowanie w dziecku potrzeby wyrażania się, ekspresji. Odkrywanie harmonii prawdy i piękna, wychowanie przez prawdę i dla prawdy absolutnej. Przezwyciężanie samoograniczenia, samodoskonalenie i nauka pokonywania trudów poznawania prawdy poprzez stosowanie wyrzeczeń oraz naturalną inspirację radością życia. Wychowanie powinno wyrastać z naturalnych kulturowych podstaw społeczności i kierować się ku wartościom scalającym kulturę indyjską. Plan etyczny – budowanie moralnego charakteru przez aktywność na rzecz domostwa i współzarządzanie szkołą. Krzewienie ideału miłości – nadrzędnej wartości moralnej, sprzyjającej głębszemu, bezpośredniemu wglądowi w esencję ludzkiej natury. Przez miłość człowiek zwielokrotnia samego siebie (oparcie na wzorcach otwartości i prostoty). Przezwyciężanie samoograniczenia, samodoskonalenie i nauka pokonywania trudów poznawania prawdy poprzez stosowanie wyrzeczeń oraz naturalną inspirację radością życia. Nauka pokory – chroni przed agresywną interpretacją mniemań o tym, co dobre, i przed jednostronnym identyfikowaniem twórczego działania z sukcesem. Zacność życia – akcent na treści i formy, które sprzyjałyby rozwijaniu świadomej tożsamości kulturowej i umiejętności twórczego oraz samodzielnego rozwiązywania problemów społecznych. Czerpanie radości z nauczania – jako wyraz doświadczania własnego życia duchowego i zrozumienia, że istnieje harmonia między ich życiem duchowym, prawdą i pięknem a życiem duchowym innych osób. Specyfika środowiska, w jakim powinno się odbywać nauczanie – strefa neutralna, w bliskim kontakcie z naturą, z dala od osad i od niepożądanych zewnętrznych wpływów burzących spokój uczniów. Uwzględnianie różnorodności doświadczeń – wspólnoty i samotności, aktywności i kontemplacji (nauka władania sobą).

Wybrane dzieła Żebraczka [Bhikharini] (1877), opowiadanie Opowieść o poecie [Kabi-Kahini] (1878), tom poezji Wieczorne pieśni [Sandhya Sangeet] (1881), tom poezji Poranne pieśni [Prabhat Sangeet] (1881), tom poezji Rozbicie [Visarjan] (1890), dramat Złota łódź [Sonar Tari] (1894), tom poezji Pamięć [Smriti] (1902), poemat [Gora] (1910), powieść, pol. wydanie 1926, tom 43 Wydawnictwo Polskie, Lwów-Poznań, Biblioteka Laureatów Nobla; tłumaczenie: Józef Birkenmajer Poczta [Dak Ghar] (1911), dramat Pieśni ofiarne [Gitanjali] (1910), tom poezji Dom i świat [Ghare Baire] (1916), powieść Noc ziszczenia, zbiór opowiadań, pol. wydanie 1922, Wydawnictwo Polskie, Lwów-Poznań, wydanie II, tom 2 Biblioteki Laureatów Nobla, tłumaczenie: Franciszek Mirandola Wspomnienia. Błyski Bengalu (1911), zbiór wspomnień, pol. wydanie 1923, tom 16 Biblioteki Laureatów Nobla; tłumaczenie: Jerzy Bandrowski Głodne kamienie, zbiór opowiadań, pol. wydanie 1961

Galeria

Upamiętnienie

W Polsce Rabindranath Tagore jest patronem ulicy w Łodzi, która znajduje się niedaleko Parku im. Juliusza Słowackiego i Ronda Lotników Lwowskich. Jest również patronem ulicy na Mokotowie w Warszawie.

Przypisy

Linki zewnętrzne Profil Tagorego w witrynie Nagrody Nobla Opowiadanie „Głodne kamienie”. Przekład: Ireneusz Dybczyński

Kategoria:Autorzy hymnów państwowych Kategoria:Filozofowie XIX wieku Kategoria:Filozofowie XX wieku Kategoria:Indyjscy filozofowie Kategoria:Indyjscy malarze Kategoria:Indyjscy pedagodzy Kategoria:Indyjscy poeci Kategoria:Indyjscy prozaicy Kategoria:Kompozytorzy hymnów państwowych Kategoria:Ludzie urodzeni w Kolkacie Kategoria:Nobliści – literatura Kategoria:Pisarze języka bengalskiego Kategoria:Pisarze związani z Kolkatą Kategoria:Poeci anglojęzyczni Kategoria:Poeci XIX wieku Kategoria:Poeci XX wieku Kategoria:Prozaicy anglojęzyczni Kategoria:Prozaicy XIX wieku Kategoria:Prozaicy XX wieku Kategoria:Pacyfiści Kategoria:Urodzeni w 1861 Kategoria:Zmarli w 1941 Kategoria:Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (od 10 do 30k)