Powiat kowelski – dawny powiat guberni wołyńskiej, później pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich w Okręgu Wołyńskim, od 17 stycznia 1920 r. pod Zarządem Cywilnym Ziem Wołynia i Frontu PodolskiegoDz. Urz. ZCZW z 1920 r. Nr 6, poz. 79. 1 czerwca 1920 r. przekazany Rządowi Rzeczypospolitej PolskiejDz. Urz. ZCZW z 1920 r. Nr 42, poz. 1058. 12 grudnia 1920 r. pod Zarządem Terenów Przyfrontowych i Etapowych z powiatu wyłączono gminy: Chociszów, Lelików, Wielka Głusza, Soszyczno, Borowno i Kamień Koszyrski do nowo utworzonego powiatu koszyrskiegoDz. Urz. ZTPiE z 1920 r. Nr 5, poz. 42 oraz przyłączono gminy: Krymno i Nowy Dwór z powiatu włodzimierskiegoDziennik Urzędowy Zarządu Terenów Przyfrontowych i Etapowych. R.1, 1920 nr 5, poz. 44. 19 lutego 1921 r. wszedł w skład nowo utworzonego województwa wołyńskiego II Rzeczypospolitej. Jego siedzibą było miasto Kowel. W skład powiatu w II Rzeczypospolitej wchodziło 15 gmin wiejskich, 2 miejskie, 314 gromad wiejskich (sołectw) i 2 miasta.
Dane Powiat kowelski zajmował północno-zachodnią część województwa wołyńskiego i graniczył: od zachodu z powiatem lubomelskim, od północy z województwem poleskim (powiaty koszyrski i brzeski), od wschodu z powiatem sarneńskim oraz od południa z powiatami: łuckim, horochowskim i włodzimierskim.
Powierzchnia powiatu wynosiła 5.682 km² i stawiała go w rzędzie największych powiatów w Polsce, był też największym powierzchniowo powiatem na terenie województwa wołyńskiego. Ludność powiatu wynosiła 255,1 tys. osób (według spisu z 1931 r.), a więc dawała wskaźnik zaludnienia 45 osób na 1 km².
Powiat w większości zamieszkany był przez ludność ukraińską liczącą 185,4 tys. (72,7%). Drugą narodowością pod względem liczebności byli tam Polacy liczący 36,7 tys. (14,4%) osób. Reszta to głównie: Żydzi oraz Niemcy, Czesi, Rosjanie i inni.
Według drugiego powszechnego spisu ludności z 1931 roku powiat liczył 255 095 mieszkańców, 35 191 było rzymskokatolickiego wyznania, 2 412 – unickiego, 185 305 – prawosławnego wyznania, 2 330 – augsburskiego, 305 – reformowanego, 27 – unijne ewangelickie, 736 osób podało wyznanie ewangelickie bez bliższego określenia, 1 833 – inne chrześcijańskie, 26 719 – mojżeszowe, 9 – inne niechrześcijańskie, 181 osób nie podało przynależności konfesyjnej.
Podział administracyjny
Gminy (1933/1936) gmina Datyń gmina Górniki (siedziba: Ratno) gmina Hołoby gmina Kowel (miejska) gmina Krymno gmina Kupiczów gmina Lubitów gmina Maciejów gmina Maniewicze gmina Niesuchojeże (lub gmina Niesuchoiże) gmina Powórsk (lub gmina Powursk) gmina Ratno (miejska) gmina Siedliszcze gmina Stare Koszary gmina Turzysk gmina Wielick gmina Zabłocie
Miasta (1939) Kowel Ratno
Starostowie Cezary Wielhorski (1920–1923) Jan Emeryk (1923–) Władysław Błocki (1924 – 17 marca 1925) Hipolit Niepokulczycki (17 marca 1925 – 1926) Jan Emeryk (1927) Bronisław Chodakowski (1929) Włodzimierz Weber (1930–1932) Zygmunt Kubicki (1933–1935)
Wzmianka słownikowa z 1882 r. "Powiat kowelski graniczy na płn. z powiatami: bobrujskim i kobryńskim, na wsch. z pińskim i łuckim, na płd. z łuckim i włodzimierskim, na zach. z włodzimierskim. Rozległy 6159 w. kw. (Stołpiański podaje 5919 w. czyli 616562 dzieś. i tak je dzieli: 174403 dzieś. roli orn., 96225 dz. łąk, 28360 dzieś. wygonów, dróg, krzewów, 259405 dzies. lasu, 32260 dzies. wody i błota., 25905 dzies. ogrodów i zabudowań. Zwierząt domowych w powiecie: 170356 t. j. koni 13254, bydła rogatego 59482, owiec zwyczajnyeh 33178, cienko-wełnistych 25532, świń 37207, kóz 1081, muły 2.) Mieszkańców 135 506 (Stołpiański podaje 113 596: W tem wylicza: 4446 katolików, 7375 izr., reszta prawosławni; według plemion wylicza: 32 620 małorusów, 38 581 drewlan (?), 9 412 bużan (?), 4 812 żmujdzinów (!), 4480 łotyszów (!) i 4817 polaków; według stanu 1382 szlachty dziedzicznej, 362 osobistej, 1005 prawosł. duchowieństwa, 8 katolickiego, 93 żydowskiego, mieszczan 11369, włościan 94287 i i.). Dzieli się powiat na cztery stany t. j. okręgi policyjne: Maciejów, Kamień-Koszyrski, Ratne, Hołoby. Gmin wiejskich ma 18; miejsc zaludnionych w ogóle 312. Ze wszystkich powiatów gub. wołyńskiej powiat ten ma najmniej żydów: według kalendarza Hurlanda. w r. 1879-80 było ich 6908 męż., 4314 kob. (?). Głównem zajęciem ludności rolnictwo, ale produkcya zboża dotąd niewiele zapotrzebowania miejscowe przenosi. Wieśniacy głównie ziemniakami się żywią. Ogrodnictwo, sadownictwo, pszczelnictwo i rybołówstwo mało rozwinięte. Z przemysłu znane prawie wyłącznie tylko gorzelnictwo: wszystkich fabryk w powiecie (bez miasta pow.) 19; zatrudniaja. one 91 robotników i produkują (1880 r.) wyrobów za. 44520 rs Pod względem fizyograficznym powiat należy do Polesia, grunta ma niskie i błotniste; wyższe nieco spotykamy tylko nad brzegami rzek i gdzieniegdzie pośród błót i lasów; te jedynie zaludnione. Północna część powiatu niższa od południowej o 117 stóp czyli 13 saż. Jeziór jest dużo, rozrzuconych po błotach leśnych, otwartych, które zajmują do 1000 w. kw. t. j. blisko szóstą, część powiatu. Same otwarte błota, trzciną tylko i oczeretem zarosło zajmują do 30000 dzies. Z pomiędzy jeziór odznacza się rozległością jeziora Tur. Rzeki powiatu kowelskiego płyną z połud. na półn.: Wyżwa, Turya, Stochod; w płn. za.ś stronie płynie Prypeć z zach. na wschód. Gleba roli ornej piaszczysta, gliniasta i błotna. Na błotach grube pokłady torfu i czarnoziemu, mieszanina próchnicy, piasku i gliny, gąbczastej budowy, na której rosną gęste, soczyste, wysokie trawy."
Zobacz też podział administracyjny II RP województwo wołyńskie (II Rzeczpospolita)
Linki zewnętrzne
Przypisy
Kategoria:Powiaty guberni wołyńskiej K kowelski