mały|Grób Władysława i Krzysztofa Dunin-Wąsowicza na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach Krzysztof Dunin-Wąsowicz (ur. 22 stycznia 1923 w Warszawie, zm. 9 maja 2013 tamże) – polski historyk, varsavianista, profesor zwyczajny historii w Instytucie Historii PAN. Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.
Życiorys Syn Władysława i Janiny z Rubachów. Ukończył Gimnazjum i Liceum im. Księcia Józefa Poniatowskiego na Żoliborzu (dziś znajdujące się w Śródmieściu przy ul. Nowolipie). Maturę uzyskał w czasie okupacji niemieckiej jako uczestnik tajnego nauczania. Następnie studiował historię na tajnych kompletach Uniwersytetu Warszawskiego (ukończył je w 1946).
W czasie II wojny światowej pracował m.in. jako praktykant w księgarni należącej do przedsiębiorstwa Gebethner i Wolff. Był żołnierzem Armii Krajowej (podchorąży pułku „Baszta” kompania K4), członkiem organizacji młodzieży socjalistycznej „Płomienie” i członkiem redakcji pisma „Płomienie” (1941–1944). Współpracownik Rady Pomocy Żydom „Żegota”Sprawiedliwy z Żoliborza, Z Krzysztofem Dunin-Wąsowiczem rozmawiają Ewa Koźmińska-Frejlak i Piotr Paziński, Midrasz, styczeń 2007. [dostęp 2021-12-26].. Został aresztowany przez Gestapo razem z rodzicami i bratem w nocy z 12 na 13 kwietnia 1944. Po pobycie w alei Szucha i na Pawiaku został wywieziony do obozu koncentracyjnego Stutthof, z którego uciekł podczas ewakuacji w lutym 1945.
Po 1945 działacz Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej (m.in. wiceprzewodniczący Komitetu Wykonawczego 1945–1948) i PPS. Uczestnik Klubu Krzywego Koła. W latach 1945–1950 był asystentem na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie w 1949 obronił doktorat, oraz równolegle (1946–1949) pracownikiem naukowym Instytutu Pamięci Narodowej przy Prezydium Rady Ministrów. W latach 1950–1954 kustosz w Muzeum Historycznym m.st. Warszawy. Od 1955 samodzielny pracownik naukowy w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk. Od 1978 był członkiem Rady Naukowej Instytutu. Od 1964 posiadał stopień naukowy profesora nadzwyczajnego, a od 1984 profesora zwyczajnego. Członek redakcji kwartalnika „Dzieje Najnowsze” (od 1969), członek Komitetu Redakcyjnego Polskiego Słownika Biograficznego (od 1972), członek Komitetu Redakcyjnego Encyklopedii Pamięci Narodowej (od 1986), członek prezydium Komisji Historycznej ZBoWiD (1967–1990) oraz Rady Naczelnej ZBoWiD (1985–1990). Był także członkiem Rady Naukowej Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie (od 1978). Od 1967 wchodził w skład Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce. W latach 1988–1990 członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, radaopwim.gov.pl [dostęp 2011-11-06].. Autor haseł w Polskim Słowniku Biograficznym i Słowniku biograficznym działaczy polskiego ruchu robotniczegoSłownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego, t. 1: A–D, red. nacz. Feliks Tych, Warszawa: „Książka i Wiedza” 1978, s. 5.
Po 1989 aktywny działacz Polskiej Partii Socjalistycznej, m.in. w 1995 sekretarz ds. międzynarodowych CKW PPS. W 1999 raniony przez działaczy Ligi Republikańskiej w trakcie lewicowego pochodu 1 maja. Pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Historycznej PPS oraz wiceprezesa Towarzystwa Naukowego im. Adama Próchnika.
Wraz z matką Janiną Dunin-Wąsowiczową został odznaczony medalem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Odznaczony w październiku 2007 przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski za bohaterską postawę i niezwykłą odwagę wykazaną w ratowaniu życia Żydom podczas II wojny światowej..
Autor 22 książek i 420 prac naukowych (artykuły, recenzje, biogramy) z dziedziny historii Polski i historii powszechnej II połowy XIX i XX wieku.
Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera C15-1 dod.-9).
Rodzina Ojciec Stefana Dunin-Wąsowicza i Pawła Dunin-Wąsowicza.
Upamiętnienie Od 2026 roku warszawski skwer przy ul. Śmiałej 24 na Żoliborzu nosi nazwę Skweru Krzysztofa Dunin-Wąsowicza.
Nagrody i odznaczenia Nagroda tygodnia Polityka za najlepszą książkę historyczną (1967, 1980) Nagroda Sekretarza Naukowego Polskiej Akademii Nauk (1979, 1985) Nagroda Prezydenta m.st. Warszawy (1985) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2007) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1998) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal za Warszawę 1939–1945 Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Odznaka Grunwaldzka Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” Medal Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
Wybrane publikacje Czasopiśmiennictwo ludowe w Galicji (1952) Dzieje Stronnictwa Ludowego w Galicji (1957) Obóz koncentracyjny Stutthof (1966) Warszawa w pierwszej wojnie światowej (1974) Ruch oporu w hitlerowskich obozach koncentracyjnych (1979) Warszawa w latach 1939–1945 (1984) Francuska opinia publiczna wobec sprawy polskiej i Polaków w latach 1885–1894 (1987)
Przypisy Krzysztof Dunin-Wąsowicz zmarł w wieku 90 lat. Był Sprawiedliwym wśród Narodów Świata w: prawo.money.pl. [dostęp 2013-05-09].
Sprawiedliwy z Żoliborza w: tygodnik.onet.pl. [dostęp 2013-05-09].
Bibliografia Dunin-Wąsowicz K., Historia i trochę polityki, Warszawa 2006. Kto jest kim w Polsce. Informator biograficzny. Edycja 2, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 249–250. Madajczyk C., Sześćdziesięciolecie urodzin i trzydziestolecie pracy naukowej Krzysztofa Dunin-Wąsowicza, „Dzieje Najnowsze” nr 1–2/1983. Polska Partia Socjalistyczna w latach wojny i okupacji 1939–1945. Księga wspomnień, Warszawa 1995 ().
Linki zewnętrzne Polscy Sprawiedliwi – Przywracanie Pamięci. Rodzina Dunin-Wąsowiczów
Kategoria:Absolwenci V Liceum Ogólnokształcącego im. Księcia Józefa Poniatowskiego w Warszawie Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Autorzy biogramów w Słowniku biograficznym działaczy polskiego ruchu robotniczego Kategoria:Członkowie polskich towarzystw naukowych Kategoria:Członkowie Polskiej Partii Socjalistycznej (1944–1948) Kategoria:Członkowie Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Członkowie Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni Odznaką Grunwaldzką Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata Kategoria:Pracownicy Instytutu Historii PAN Kategoria:Pracownicy Muzeum Warszawy Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Varsavianiści Kategoria:Więźniowie aresztu śledczego Gestapo w alei Szucha w Warszawie Kategoria:Więźniowie KL Stutthof Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Współpracownicy Polskiego Słownika Biograficznego Kategoria:Zmarli w 2013 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej