thumb|Żołnierze regimentu Potockiego w 1775 7 Regiment Pieszy Potockiego – oddział piechoty armii koronnej wojska I Rzeczypospolitej.
Formowanie i zmiany organizacyjne Powstał w 1776 (1779) wskutek spieszenia regimentu dragonii. Jego status długo nie był pewny (pieszy czy konny). Długo nazywany był "Regimentem Spieszonym Dragonów", a następnie "Regimentem Pieszym szefostwa Potockiego starosty szczerzeckiego".
W 1775 roku ujednolicono uzbrojenie podoficerów i szeregowych, odbierając tym pierwszym broń krótką, a oficerom pozostawiając jedynie szpady.
Sejm roku 1776 ułożył nowy etat wojska, zmieniając znacznie jego strukturę. Regiment miał liczyć 6 kompanii, w sumie 353 żołnierzy, a praktycznie w 1778 roku 350 głów W 1786 roku także liczył 353 żołnierzy. Wchodził w skład Dywizji Wielkopolskiej.
W 1778 przekazany został w szefostwo staroście szczerzeckiemu Franciszkowi Piotrowi Potockiemu, aż do 1793, kiedy to przejęła go Targowica.
W 1786 roku wprowadzono numeracje regimentów piechoty od 1 do 14. Regiment gwardii pozostał bez numeru. Regiment otrzymał numer 7.
Reformy Sejmu Wielkiego zwiększyły stany polskiej piechoty w poszczególnych regimentach. Etaty z października 1789 i maja 1792 roku zakładały istnienie regimentu składającego się z dwunastu kompanii uszykowanych w trzy bataliony, w tym jeden grenadierski i dwa fizylierskie. W praktyce nigdy takiej organizacji nie osiągnięto. Jedynie w 1790 rozbudowano regiment o dwie kompanie. W przededniu wojna w obronie Konstytucji 3 maja 7 regiment piechoty szefostwa Piotra Potockiego liczył 1158 żołnierzy.
Liczebność regimentu w 1792 roku wynosiła 957 osób, w maju 1794 liczył 1045, a we wrześniu 705 żołnierzy.
Regiment w powstaniu kościuszkowskim W marcu 1794 regiment liczył około 650 żołnierzy. W czerwcu jednostka otrzymała 616 kantonistów. 6 lipca zasiliło szeregi regimentu dalszych 661 kantonistów. Jednostka skompletowała oba bataliony i doszła do stanu etatowego 1440 żołnierzy. Uwzględniając straty, jakie poniosły dwie kompanie walczące pod Racławicami i bataliony walczące pod Chełmem i Szczekocinami, regiment już pod koniec czerwca nie miał w szeregach więcej nad 450 głów starego żołnierza. Na uzbrojeniu regiment posiadał 450 karabinów.
Ponad siedemdziesięcioletni dowódca regimentu płk Zawisza nie wziął udziału w powstaniu. Dowodzenie przejął awansowany na pułkownika drugi major Stefan Dziembowski, a po jego odejściu płk Grabowski. Nie wziął też udziału w powstaniu ppłk Forsyth. Jego miejsce zajął awansowany 29 czerwca na podpułkownika Feliks Sobecki. Majorami byli: Florian Zaremba, potem Józef Lewański i Piotr Krajewski, a od 29 czerwca – Białobrzeski i Adam Nielepiec. Kilku niższych oficerów, przebywających na urlopie, nie powróciło do jednostki. Byli to: kpt. z kompanią Krummes i ppor. Koczanowski. W regimencie służyli też kpt. z kompanią Sterzbecker, chor. Ożarowski i mjr Hebdowski.
Barwy regimentu po 1776: wyłogi jasnogranatowe, guziki srebrne W roku 1789 zmieniono poważnie krój i kolor mundurów piechoty. Składał on się z kurtki zimowej koloru granatowego z wyłogami niebieskimi, naramiennikami złotymi, Lejbika białego ze stojącym kołnierzem, w lecie koletu sukiennego w kolorze białym z wykładkami podobnymi do wyłogów, zapinanego na guziki żółte od dołu do góry, długich białych spodni wkładanych do butów kroju węgierskiego, wysokich do kolan i wyciętych z tyłu, a wreszcie z kołpaka okrągłego filcowego, wysokiego na około 30 cm, z sukiennym wierzchem pąsowym, daszkiem i blachą mosiężną z orłem. Żołnierze nosili poza tym halsztuki i naramiennik z czarnej szmelcowanej blachy z nicianym kutasem, jako strój zaś koszarowy — kitle i furażerki. Mundury były o wiele wygodniejsze i pozwalały na większą swobodę ruchów. Strój oficerów różnił się barankowym czarnym obszyciem czapek i galonami. Roczny koszt umundurowania piechura (wraz z przymunderunkiem) wynosił 111 zł. podczas insurekcji kościuszkowskiej: wyłogi niebieskie, guziki złote.
Żołnierze regimentu Regimentem dowodził zazwyczaj pułkownik. Stanowisko szefa regimentu, związane z wielkimi poborami, było najczęściej uważane za synekurę. Szefowie posiadali prawo fortragowania (przedstawiania do awansu) oficerów. Do 1789 roku w sztabie służyło dziesięciu oficerów. Byli to: szef regimentu, pułkownik, podpułkownik, major (do marca 1778 było dwóch majorów), regimentskwatermistrz, adiutant, audytor i regimentsfelczer. Szefa i pułkownika w dowodzeniu kompaniami zastępowali kapitanowie sztabowi. W kompaniach do 1790 roku było dwóch kapitanów, sześciu poruczników i sześciu chorążych. Zatem w regimencie znajdowało się 24 oficerów wyłączając kapelana.
W 1790 roku pojawił się drugi major, trzeci kapitan z kompanią, trzeci kapitan sztabowy, siódmy i ósmy porucznik, siódmy i ósmy chorąży oraz ośmiu podporuczników i drugi adiutant. Podniosło to liczbę oficerów do 40 osób.
Pierwszym szefem regimentu był książę Antoni Sułkowski. Od 1778 roku stanowisko to zajmował starosta szczerzecki Franciszek Piotr Potocki. Zastąpił go w 1793 roku z nadania konfederacji targowickiej gen. Kajetan Miączyński.
Szefowie Jan Potocki (starosta szczyrzycki) (1776), Franciszek Piotr Potocki (starosta szczyrzycki) (28 października 1778), Kajetan Adam Miączyński (pisarz pol. koronny) (1793).
Pułkownicy Robert de Tayler (1780-1787) Michał Zawisza (1789-1794)
Walki regimentu mały 7 Regiment Pieszy Koronny uczestniczył w 1792 w VII wojnie polsko-rosyjskiej toczonej w obronie Konstytucji 3 Maja. Szef: starosta szczyrzycki Franciszek Piotr Potocki. Stan osobowy: 1350 ludzi.
Bitwy i potyczki bitwa pod Zieleńcami (17 czerwca 1792), bitwa pod Szczekocinami (6 czerwca 1794), bitwa pod Chełmem (8 czerwca 1794), bitwa pod Raszynem (czerwiec), bitwa pod Gołkowem (9 lipca).
Hierarchia regimentu Przez większą część swej historii nosił numer 7, który otrzymał w 1789. W latach 1790-1794 kilkakrotnie zmieniał jednak numer: w latach 1790–1792 na 8., a z początkiem 1792 dokonano zmiany na numer 9., by podczas insurekcji kościuszkowskiej powrócić do numeru 7.
Schemat: konny regiment dragonii (-1776) → regiment spieszony dragonów (1776-1789) → regiment 7 pieszy szefostwa Potockiego starosty szczerzeckiego (1789-1790) → regiment 8 pieszy Potockiego (1790-1792) → regiment 8 pieszy Potockiego(1790-1792) → regiment 9 pieszy Potockiego (1792-1794) → od 1994 regiment 7 pieszy Potockiego ↘ rozformowany w 1795
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Regimenty piesze koronne
Kategoria:Wojsko Polskie w Poznaniu Kategoria:Wojsko Polskie w Kaliszu Kategoria:Wojsko w Łowiczu Kategoria:Piechota powstania kościuszkowskiego Kategoria:Polskie jednostki piechoty rozwiązane w 1794 Kategoria:Oddziały Dywizji Wielkopolskiej Kategoria:Polskie jednostki piechoty utworzone w 1776