8 Regiment Pieszy Domu Radziwiłłów – oddział piechoty armii Wielkiego Księstwa Litewskiego wojska I Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne Uchwałą sejmową z 7 września 1789 roku powołano regiment pieszy 8 im. Domu Radziwiłłów. Uchwała zabezpieczała nazwę regimentu dla Radziwiłłów, bezpłatne szefostwo z rangą generała lejtnanta dla wojewody wileńskiego Karola Radziwiłła i dyslokację na czas pokoju w województwie nowogródzkim. Sformowano go w terminie do 1 marca 1790 roku na bazie żołnierzy milicji radziwiłłowskiej, na co dzień stacjonującej w Nieświeżu. Kilku młodszych oficerów przyszło z Gwardii Pieszej Koronnej.

Władze Konfederacji Generalnej Wielkiego Księstwa Litewskiego (targowickiej) jeszcze w marcu 1793 r. chciały skompletować regiment, oceniając wówczas, że do pełnego etatu brakowało 629 „głów”. Po drugim rozbiorze Rzeczypospolitej regiment został zajęty przez Rosję, a znaczna część żołnierzy została wcielona do wojska rosyjskiego, bądź rozpuszczona. W maju 1793 roku Komisja Wojskowa Wielkiego Księstwa Litewskiego w tabeli płacy trzymiesięcznej za okres od 1 czerwca do 1 września 1793 roku przewidywała identyczną kwotę dla 8 regimentu jak dla pełnego stanu. Dopiero w czerwcu, skorygowano ją do ilości 100 ludzi. Wydaje się, że ówczesne władze wojskowe nie były zdecydowane co do zupełnego rozwiązania regimentu. Raporty z lipca 1793 roku przewidywały etat 752 ludzi (faktycznie było ich 71). Natomiast raport z 15 lutego 1794 roku ustalał etat regimentu na 798 ludzi (faktycznie 97). Nie jest więc pewne czy faktycznie jednostkę zdążono rozwiązać. Gembarzewski ujmuje to tak: rozwiązany w styczniu 1794, wznowiony w kwietniu 1794.

Machynia, Rakutis i Srzednicki podsumowują w ten sposób: Składał się z 2 batalionów po 4 kompanie (pozostałe 8 regimentów piechoty litewskiej miało tylko po jednym batalionie). Stan oddziału w 1792 roku, do czasu przejęcia wojska litewskiego przez konfederację targowicką, wynosił etatowo 1440 żołnierzy, a praktycznie 710. W kwietniu 1794 roku regiment był już formalnie rozwiązany, ale jego stan faktyczny wynosił 97 żołnierzy.

Barwa regimentu Podczas insurekcji kościuszkowskiej regiment nosił wyłogi pąsowe, guziki srebrne.

Żołnierze regimentu Regimentem dowodził zazwyczaj pułkownik. Stanowisko szefa regimentu, związane z wielkimi poborami, było najczęściej uważane za synekurę. Szefowie posiadali prawo fortragowania (przedstawiania do awansu) oficerów.

Kompletna obsada oficerska liczyła 38 osób. Byli to, poza szefem i regimentsfelczerem, pułkownik, podpułkownik, dwóch majorów, trzech kapitanów z kompanią, trzech kapitanów sztabowych, regimentskwatermistrz, audytor, ośmiu poruczników, dziewięciu podporuczników (w tym adiutanci), dziewięciu chorążych (w tym adiutanci).

Szefowie: thumb|200px|Herb Trąby Radziwiłłów książę Karol Stanisław Radziwiłł (wojewoda wileński, gen. ljtn. 17 wrzwśnia1789 zm. 1790), Seweryn Rzewuski.

Pułkownicy: książę Michał Radziwiłł, ppłk Seweryn Rzewuski (1 marca 1790), Dominik Dederko (1792).

Walki regimentu 8 Regiment Pieszy Domu Radziwiłłów uczestniczył w 1792 w VII wojnie polsko-rosyjskiej toczonej w obronie Konstytucji 3 Maja. Stan osobowy: 1295 ludzi.

Bitwy i potyczki: bitwa pod Mirem (11 czerwca 1792) Zelwa (4 lipca), Załuże (11 lipca), Brześć (23 lipca) i Soły (25 czerwca 1794).

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Wojsko Polskie w Nieświeżu Kategoria:Wojsko Polskie w Płońsku

Kategoria:Regimenty piesze litewskie Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1789