Zbigniew Bąk Młodszy herbu Zadora (zm. przed 22 grudnia 1472) – dyplomata, kasztelan małogoski (1462-1467), kasztelan rozprzański (1469-1472)Jan Długosz, Roczniki czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN 2004, t. IX, księga 11 i 12, s. 319., dworzanin i zaufany królów, wieloktorny poseł w trudnych misjach dyplomatycznychW. Fałkowski, Elita władzy w Polsce za panowania Kazimierza Jagiellończyka (1447-1492). Studium aspektów politycznych, Warszawa 1992, s. 29.. W uznaniu zasług w wyprawie przeciwko Turkom król Władysław III Warneńczyk nakazał w 1443 wyróżnić go wraz z najwaleczniejszymi rycerzami polskimi i węgierskimi, uwieczniając jego herb rodowy w katedrze w BudzieM. Głosek, Dwór murowany w Bąkowej Górze (w:) "Acta archaeologica Lodziensia", nr 42, 1998, s. 10..
Życiorys W opinii Adama Bonieckiego był przedstawicielem rodu Bąków, którego przodkowie pochodzili z Wysokiej (Bąkowej Góry) i Grodkowic. Zbigniew był synem Zbigniewa Bąka Starszego (zm. 1433), podkomorzego sieradzkiego (od 1410), kasztelana rozprzańskiegoA. Boniecki, Herbarz polski, t. 1, Warszawa 1899, s. 139., marszałka nadwornego króla 1399-1409Codex diplomaticus Majoris Poloniae (red. A. Gąsiorowski), Poznań 1989, s. 144.. Oswald Balzer podaje, iż posiadał brata Henryka z Góry, od 1454 studenta Uniwersytetu Jagiellońskiego, autora traktatu łacińskiego przeciwko Zakonowi krzyżackiemu pt. Tractatulus contra crucuferos, Regni Poloniae invasores, O. Balzer, Henrici, Sbignei de Gora Tractatulus contra crucuferos, Regni Poloniae invasores (w:) "Monumenta Poloniae Historica...", t. 4, Lwów 1884, s. 144., jednego z pierwszych zabytków polskiej literatury politycznej XV w.. Niektóre źródła podają, iż Henryk był synem Zbigniewa Bąka MłodszegoD.Rederowa, K. Stachowska, Materiały do powstania Akademii Umiejętności w Krakowie w roku 1873, Wrocław 1958, s. 89..
Zbigniew Zbigniewowic został przeznaczony do kariery świeckiej. O jego wykształceniu nic nie wiemy. Zapewne, jak inni synowie możnowładców, kształcił się w rycerskim rzemiośle. Brał udział w wyprawie przeciwko Turcji w roku 1443. W bitwie pod Warną już nie uczestniczył. Brał udział w wojnie trzynastoletniej z Krzyżakami. Podjął rokowania z załogą Chojnic, ale nie udało mu się doprowadzić do zajęcia miasta. Od wielkiego mistrza Ludwiga von Erlichshausena uzyskał glejty dla Jana Bażyńskiego reprezantującego stany pruskie. Za oddane królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi usługi otrzymał w roku 1462 kasztelanię małogoską. Powrócił do służby w dyplomacjiM. Głosek, Dwór murowany w Bąkowej Górze (w:) "Acta archaeologica Lodziensia", nr 42, 1998, s. 10..
W roku 1465 posłował do króla czeskiego Jerzego z Podiebradów w związku ze sporem o ziemię rawską, gostymińską i bełską, po zmarłych książętach mazowieckich, między królem polskim a Konradem IX Czarnym, księciem oleśnickim i kozietulskimJ. Długosz, Historiae Polonicae libri XII, t. IV-V, (w:) Opera omnia, t. XIII-XIV, Kraków 1877-1878, t. V, s. 447..
Latem 1466 roku brał udział w ostatniej już podczas wojny trzynastoletniej wyprawie przeciwko Krzyżakom. Pieczęć Zbigniewa Bąka znajduje się wśród 114 pieczęci na akcie II pokoju toruńskiego z datą 19 października 1466 roku. Posłował do Pragi aby wyjaśnić przyczyny zbójnickiego splądrowania Częstochowy przez Ścibora Towaczowskiego z Czimburka. Po powrocie otrzymał urząd kasztelana rozpierskiego. Ostatnią misją dyplomatyczną było poselstwo na dwór Fryderyka II, elektora brandenburskiego. Chodziło o sukcesję szczecińską, o która z elektorem brandenburskim konkurowała Zofia, żona księcia słupskiego Eryka II (jedyne w historii dynastii małżeństwo dwojga Gryfitów). Misja ta zakończyła się zawarciem rozejmu. Po wykonaniu misji wrócił do kasztelanii rozpierskiej, która po latach znowu wróciła do Zadorów (po śmierci Hinczki z Rogowa kasztelanem rozpierskim został jego ojciec też Zbigniew i tym samym znalazł się w Radzie Koronnej). Ostatnia wzmianka o Zbigniewie Bąku, jako o osobie żyjącej, pochodzi z 30 maja 1469 rokuM. Głosek, Dwór murowany w Bąkowej Górze (w:) "Acta archaeologica Lodziensia", nr 42, 1998, s. 10-11..
Około 1450-1454 poślubił Małgorzatę z Bnina herbu Łodzia, córkę kasztelana gnieźnieńskiego Piotra i jego drugiej żony Elżbiety z Gułtów herbu Grzymała (stryjeczna siostra biskupa poznańskiego Andrzeja)Genealogia. Polska elita polityczna w wiekach średnich na tle porównawczym (pod red. J. Wroniszewskiego), Toruń 1993, s. 95.. Z małżeństwa tego pozostały dwie córki: Zuzanna i MałgorzataM. Głosek, Dwór murowany w Bąkowej Górze (w:) "Acta archaeologica Lodziensia", nr 42, 1998, s. 11..
Zobacz też Lanckorońscy
Przypisy
Bibliografia Alicja Szymczakowa, Zadorowie z Bąkowej Góry w: Herald – pismo Instytutu Heraldyki i Genealogii w Köln, 1993, Nr 7, s. 34-39. Marian Głosek, Dwór murowany w Bąkowej Górze w: "Acta archaeologica Lodziensia", nr 42, 1998, s. 10-11.
Kategoria:Nieznana data urodzenia Kategoria:Nieznana data śmierci Zbigniew Kategoria:Kasztelanowie małogoscy Kategoria:Kasztelanowie rozpierscy Kategoria:Polscy rycerze Kategoria:Posłowie I Rzeczypospolitej w Królestwie Czech Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Kazimierza IV Jagiellończyka Kategoria:Szlachta Korony Królestwa Polskiego Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-krzyżackiej 1454–1466 (strona polska)