Ostrożeń łąkowy (Cirsium rivulare (Jacq.) All.) – gatunek wieloletniej rośliny zielnej z rodziny astrowatych. Ma zasięg środkowo-wschodnioeuropejski – występuje od Hiszpanii i Wielkiej Brytanii po Ural z wyłączeniem południowej i północnej części kontynentu. W Polsce roślina pospolita w niższych położeniach górskich. Dochodzi pod regiel dolny, poza tym występuje w pasie wyżyn i wzdłuż granicy wschodniej. Brak jej lub na izolowanych stanowiskach pojawia się w części centralnej, północnej i zachodniej kraju.
Morfologia thumb|left|200px|Kwiatostan thumb|left|200px|Liść Pokrój Bylina z walcowatym kłączem, cienkimi korzeniami i prosto wzniesioną, nierozgałęzioną łodygą. Osiąga ona do 120 cm wysokości. Jest nieoskrzydlona i ulistniona jest tylko w dolnej części, owłosiona pajęczynowato, ale rzadko. Liście Obustronnie zielone, pierzastosieczne, dolne w zarysie jajowatolancetowate, wyższe coraz węższe. Dolne liście z szerokim oskrzydlonym ogonkiem, wyższe siedzące, wszystkie z nasadą sercowato obejmującą łodygę. Liście są głęboko zatokowo klapowane, zwłaszcza niższe, natomiast wyższe bywają tylko płytko klapowane. Brzegi liści są ościsto ząbkowane, z ostkami cienkimi i słabo kolącymi. Blaszki z wierzchu są nagie lub słabo owłosione, od spodu włoski są kędzierzawe, ale krótkie. Kwiaty Zebrane w jajowate, siedzące lub krótkoszypułkowe koszyczki szczytowe, których jest zwykle 2–4, rzadko do 7. Czasem pojedyncze, niższe koszyczki osadzone są na osobnej, dłuższej wówczas szypułce. Czasem też zdarza się, że koszyczek jest pojedynczy. Najwyższy koszyczek jest prosto wzniesiony. Koszyczki osiągają 2,5–3 cm długości. Łuski ich okrywy są brudnopurpurowo nabiegłe i owłosione. Kwiaty są rurkowate, o koronie purpurowej. Owoce Niełupki długości 3,5–5 mm z puchem kielichowym do 2 cm długości. Gatunki podobne Bardzo pospolity i także rosnący na wilgotnych łąkach ostrożeń błotny Cirsium palustre. Różni się tym, że jego liście zbiegają nasadami po łodydze, stąd jest ona oskrzydlona. Dolne liście u tego gatunku są też dwudzielne. Górna część łodygi, mimo że słabiej, to jednak zwykle też jest ulistniona. Bezlistne w górze łodygi ma także rosnący na wilgotnych łąkach ostrożeń siwy Cirsium canum, który ma jednak koszyczki pojedyncze na szczycie łodygi i liście płytko zatokowo ząbkowane.
Biologia i ekologia Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od maja do lipca, czasem jeszcze w sierpniu.
Rośnie na wilgotnych i zmiennowilgotnych łąkach, na torfowiskach niskich, także w zaroślach na takich siedliskach.
W gospodarce łąkarskiej uważana bywa za chwast. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla żyznych, zmiennowilgotnych łąk należących do rzędu Molinietalia caerulae. Często rośnie jako dominant we własnym zespole łąk ostrożeniowych – Cirsietum rivularis.
Zmienność Ostrożeń łąkowy tworzy mieszańce z licznymi gatunkami ostrożni, m.in. z: ostrożniem błotnym C. palustre, warzywnym C. oleraceum, siwym C. canum, pannońskim C. pannonicum, dwubarwnym C. heterophyllum, wschodniokarpackim C. waldsteinii, lepkim C. erisithales i krótkołodygowym C. acaule.
Nazewnictwo W starożytności rośliny z tego rodzaju wykorzystywano do leczenia żylaków – w języku greckim kirsos znaczy żylaki, skurczenie naczyń. Nazwa łacińska rivulus, czyli strumyczek – jest odniesieniem do wilgotnych miejsc występowania rośliny.
Przypisy
Kategoria:Carduoideae