Puźniki, Pużniki () – nieistniejąca obecnie wieś na Ukrainie w rejonie czortkowskim obwodu tarnopolskiego, na południe od wsi Zalesie.
Dawniej wieś sołecka w dawnej gminie Koropiec (powiat buczacki) w województwie tarnopolskim, położona na północ od Koropca.
Współcześnie (2008 rok) wieś jest całkowicie wyludniona i porośnięta lasem. Zniszczeniu uległa zabudowa Puźnik, rozebrano kościół i dawną plebanię. Zachowały się niektóre nagrobki na cmentarzu i kapliczka, widoczne pozostałości studzien.
Historia W 1921 roku wieś liczyła 833 mieszkańców.
Według wspomnień byłych mieszkańców wsi podczas pierwszej okupacji radzieckiej, 10 lutego 1940 roku funkcjonariusze Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych (NKWD) zesłali na Syberię 6 rodzin osadników cywilnych, około 40 osób. W późniejszym czasie aresztowano i deportowano jeszcze kilku Polaków.
W czasie okupacji niemieckiej na terenie wsi ukrywano Żydów: polska rodzina Koryznów przechowywała żydowskie dziecko; w latach 1988 i 1990 Instytut Jad Waszem podjął decyzje o przyznaniu sześciu członkom rodziny tytułu Sprawiedliwych wśród Narodów Świata; Antonina Działoszyńska udzielała schronienia żydowskiej matce z córką; w 2008 roku Instytut Jad Waszem przyznał Antoninie (pośmiertnie) oraz jej dzieciom, Czesławie i Janowi, tytuły Sprawiedliwych wśród Narodów Świata; ks. Kazimierz Słupski pomagał kilkorgu Żydom, m.in. ukrywał na plebanii w Puźnikach przez ponad 3 lata Rozalię Bauer. W 2018 roku pośmiertnie przyznano mu tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów ŚwiataRyszard Tyndorf, Zygmunt Zieliński, Wartime Rescue of Jews by the Polish Catholic Clergy The Testimony of Survivors and Rescuers, tom II, Lublin 2023, Wydawnictwo KUL, ISBN 978-83-8288-087-8, s. 621-622. Franciszkanki z Puźnik udzielały pomocy m.in. Rozalii Bauer, Adolfowi Korngutowi i Barbarze Geler MandelRyszard Tyndorf, Zygmunt Zieliński, Wartime Rescue of Jews by the Polish Catholic Clergy The Testimony of Survivors and Rescuers, tom II, Lublin 2023, Wydawnictwo KUL, ISBN 978-83-8288-087-8, s. 625. W 2018 roku przełożonej klasztoru, s. Anieli Wesołowskiej, pośmiertnie przyznano tytuł Sprawiedliwej wśród Narodów Świata.
W nocy z 12 na 13 lutego 1945Grzegorz Motyka, "Ukraińska partyzantka 1942-1960. Działalność Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii", Instytut Studiów Politycznych PAN, Oficyna Wydawnicza RYTM, Warszawa 2006, ISBN 83-88490-58-3, s. 408Damian Karol Markowski, W cieniu Wołynia. „Antypolska akcja” OUN i UPA w Galicji Wschodniej 1943-1945, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2023, ISBN 978-83-08-08166-2, s. 346 część mieszkańców wsi została wymordowana przez kureń Ukraińskiej Powstańczej Armii pod dowództwem Petra Chamczuka «Bystrego», a zabudowania zostały spalone. 11 września 2008 w Ratowicach poświęcono pomnik pamięci pomordowanych w 1945 roku mieszkańcom Puźnik i Zalesia Koropieckiego.
W czerwcu 1945 ocalałych mieszkańców Puźnik przesiedlono do Niemysłowic koło Prudnika i Ratowic koło Wrocławia. We wsi pozostało kilka rodzin ukraińskich, mieszanych i kilku Polaków, którzy mieszkali w niezniszczonych domach. W 1946 roku władze osiedliły w Puźnikach kilkanaście rodzin łemkowskich i ukraińskich z Polski. Budynek plebanii adaptowano na szkołę podstawową. W 1949 roku władze radzieckie zlikwidowały wieś.
Poszukiwania i ekshumacje 24 kwietnia 2025 roku w Puźnikach rozpoczęły się działania ekshumacyjne prowadzone przez polsko-ukraiński zespół badaczy, składający się z medyków sądowych, archeologów, genetyków i antropologów. Liczbę wydobytych szkieletów wstępnie oceniono na co najmniej 42.
Saletyni w Puźnikach 1905-1921 W lipcu 1905 roku abp Józef Bilczewski powierzył saletynom parafię w Puźnikach, którą objęli kanonicznie 17 sierpnia 1905 roku Proboszczem został Gabriel Vanroth. Do pomocy miał wikariusza Franciszka Schnydera. Sukcesywnie dołączali do nich kolejni bracia. 30 listopada 1905 roku władze zakonu otworzyły w Puźnikach pierwszy dom zakonny saletynów w Polsce, z Gabrielem Vanrothem jako przełożonym. Krótkotrwale istniała w Puźnikach także Szkoła Apostolska saletynów, jednak z powodu złych warunków lokalowych została przeniesiona do Dębowca. 12 maja 1921 roku saletyni zakończyli pracę duszpasterską w Puźnikach.
Urodzeni Kazimierz Agopsowicz Aniela Krzywoń (1925–1943) – żołnierka Ludowego Wojska Polskiego, jedyna Polka, która otrzymała tytuł Bohatera Związku Radzieckiego, jako jedyna kobieta, która nie była obywatelką Związku RadzieckiegoList of female Heroes of the Soviet Union .
Związani z miejscowością Aniela Wesołowska – polska nauczycielka, kierowniczka miejscowej publicznej szkoły powszechnejDziennik Urzędowy Rady Szkolnej Krajowej we Lwowie. 5, s. 204, 31 maja 1939..
Przypisy
Bibliografia Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. IX. Warszawa, 1880-1902, s. 325.
Literatura dodatkowa Puźniki / oprac. Bartłomiej Gutowski. W: Cmentarze dawnego powiatu buczackiego / pod red. Anny Sylwii Czyż, Bartłomieja Gutowskiego. Warszawa, 2017, s. 647–659. .
Linki zewnętrzne Puźniki, nasze korzenie (puzniki.pl), strona poświęcona wsi Puźniki
Puźniki na mapie Sporządzono raport z ekshumacji w Puźnikach
Kategoria:Dawne wsie w obwodzie tarnopolskim Kategoria:Monasterzyska (hromada)