Józef Jurkowski, właśc. Jungman lub Jungban (ur. 30 marca 1913 w Lublinie, zm. ? w Kopenhadze) – polski pułkownik, funkcjonariusz urzędu bezpieczeństwa publicznego.
Życiorys Pochodził z żydowskiej rodziny, był synem Dawida (Daniela) (1880–1920) i Rywki (Marii) z domu Psachje (1881–1942). Miał dwóch starszych braci oraz dwie siostry. Ukończył gimnazjum. Z zawodu był traktorzystą. Od 1932 pracował w KC KZMP, później był członkiem Komunistycznej Partii Polski. W latach 1934–1935 dwukrotnie skazany (na rok i na pięć lat więzienia) za działalność komunistyczną.
W czasie II wojny światowej zesłany do Kazachstanu, Tam, po ataku Niemiec na ZSRR, został powołany do wojsk pancernych Armii Czerwonej, a w 1943 skierowany do Brygady Pancernej 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Nazwiskiem „Jurkowski” posługiwał się od maja 1943 (zmienił personalia na polecenie dowództwa politycznego dywizji). Od 24 czerwca 1944 do 1 sierpnia 1944 był zastępcą dowódcy Samodzielnego Batalionu Specjalnego. 1 sierpnia 1944 przekazany do dyspozycji kierownika Resortu Bezpieczeństwa Publicznego Stanisława Radkiewicza w Lublinie. Od 1945 p.o. kierownika Grupy Operacyjnej na województwo śląskie, następnie kierownik Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego (WUBP) w Bydgoszczy (1945–1948), szef WUBP w Gdańsku (1948–1950), szef WUBP w Katowicach (1951–1955), dyrektor Departamentu V Komitetu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego (ochrona transportu) (1955–1956). W okresie od 12 czerwca 1956 do 11 grudnia 1956, jako znający język francuski, został oddelegowany do V Międzynarodowej Komisji dla Nadzoru i Kontroli w Wietnamie nad wykonaniem rozejmu w Indochinach. Od 11 grudnia 1956 do 1 kwietnia 1958, będąc w dyspozycji Departamentu Kadr MSW, przebywał jako słuchacz w Akademii Sztabu Generalnego MON w Rembertowie. 10 maja 1958 został skierowany do dyspozycji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, a 26 maja tego roku definitywnie z resortu wydalony.
Od 1 listopada 1961 był dyrektorem naczelnym w Zakładzie Budowy Maszyn Lampowych, następnie w latach 1963–1967 dyrektorem naczelnym Zakładów Materiałów Lampowych w Warszawie. Od 1 sierpnia 1967 pracował jako główny specjalista - projektant w Centralnym Ośrodku Doskonalenia Kadr Kierowniczych w Warszawie. Na fali komunistycznego, gomułkowskiego antysemityzmu w 1969 stał się emigrantem. Wyjechał do Danii i tam pracował (aż do śmierci) jako kustosz w Bibliotece Królewskiej w Kopenhadze.
26 marca 1971 na fali antysemickiej czystki w Siłach Zbrojnych PRL – na mocy rozkazu personalnego podpisanego przez gen. Wojciecha Jaruzelskiego – został zdegradowany do stopnia szeregowca. Jako powód podjęcia takiej decyzji podano „brak wartości moralnych”.
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy II klasy Order Krzyża Grunwaldu III klasy (13 grudnia 1945) „w uznaniu zasług w służbie nad utrzymaniem ładu i bezpieczeństwa w Demokratycznej Polsce”. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (10 października 1945) „za działalność w konspiracji, udział w walkach partyzanckich i za zasługi w organizowaniu służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej”. Złoty Krzyż Zasługi (trzykrotnie, w tym: 18 stycznia 1946 „w uznaniu zasług dla pożytku Rzeczypospolitej Polskiej położonych w dziele pracy organizacyjnej, stworzenia administracji i samorządu, uruchomienia szkolnictwa i odbudowy demokratycznej państwowości polskiej na ziemiach Województwa Śląsko-Dąbrowskiego”.) Krzyż Partyzancki Srebrny Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” (za Lenino) Medal 10-lecia Polski Ludowej Odznaka „10 Lat w Służbie Narodu” Krzyż Wojenny Czechosłowacki 1939 (Czechosłowacja)
Przypisy
Bibliografia Twarze Bezpieki 1944–1990, Instytut Pamięci Narodowej, Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Rok pierwszy. Powstanie i działalność aparatu bezpieczeństwa publicznego na Rzeszowszczyźnie (sierpień 1944–lipiec 1945), oprac. Dariusz Iwaneczko, Zbigniew Nawrocki, Instytut Pamięci Narodowej, Rzeszów 2005. Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza (1944–1956) t. I, red. Krzysztof Szwagrzyk, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2005. Aparat bezpieczeństwa w województwie gdańskim w latach 1945–1990, Instytut Pamięci Narodowej, Gdańsk 2010.
Kategoria:Dyrektorzy departamentów KdsBP Kategoria:Działacze Komunistycznego Związku Młodzieży Polski Kategoria:Emigranci marcowi Kategoria:Ludzie urodzeni w Lublinie Kategoria:Ludzie związani z Kopenhagą Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką „10 lat w Służbie Narodu” Kategoria:Odznaczeni odznaką „W Służbie Narodu” Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużonym na Polu Chwały” Kategoria:Odznaczeni trzykrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (1944–1989) Kategoria:Polacy i obywatele polscy wcieleni do Armii Czerwonej 1939–1945 Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojennym Czechosłowackim 1939 Kategoria:Polscy Żydzi – żołnierze ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Radzieccy wojskowi Kategoria:Skazani wyrokami sądów II Rzeczypospolitej Kategoria:Szefowie wojewódzkich urzędów bezpieczeństwa publicznego Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Lenino (1943) Kategoria:Więźniowie polityczni w II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojskowi związani z Gdańskiem Kategoria:Urodzeni w 1913 Kategoria:Nieznana data śmierci Kategoria:Zmarli w XX wieku