thumb|Hydrocera triflora thumb|Niecierpek drobnokwiatowy thumb|Niecierpek gruczołowaty Niecierpkowate (Balsaminaceae A. Rich. in Bory) – rodzina roślin z rzędu wrzosowców. Należą do niej dwa rodzaje – jeden monotypowy z gatunkiem Hydrocera triflora i drugi – niecierpek Impatiens z około tysiącem gatunków. Występują w Ameryce Północnej, Eurazji i Afryce. Do rodzimej flory Polski należy tylko jeden gatunek niecierpka (niecierpek pospolity), ale kilka kolejnych jest zawleczonych i zdziczałych lub uprawianych.
Uprawiane jako ozdobne są liczne gatunki niecierpka, np. niecierpek gruczołowaty (także o jadalnych owocach), niecierpek balsamina, niecierpek Waleriana, niecierpek nowogwinejski i jego mieszańce, Impatiens niamniamensis (młode pędy są spożywane jako warzywo), Impatiens tinctoria (jego bulwy dostarczają też czerwonego barwnika wykorzystywanego w kosmetyce.
Morfologia Pokrój Rośliny jednoroczne i byliny o mięsistej łodydze, rzadko drewniejące (niektóre gatunki afrykańskie i indyjskie osiągać mogą do 4 m wysokości), łodygi zielne często są mniej lub bardziej przejrzyste. Rośliny bywają płożące, prosto wzniesione, czasem kępiaste i bulwiaste. Pędy często korzenią się w dolnych węzłach. Liście Skrętoległe, rzadziej naprzeciwległe lub okółkowe, ogonkowe, bez przylistków, ale często z dwoma gruczołkami przy ogonku. Liście pojedyncze. Blaszka liściowa zwykle ząbkowana, piłkowana lub karbowana, często z gruczołkami na ząbkach. Kwiaty Wyrastają w kątach liści pojedynczo lub skupione w kwiatostany (głównie grona i pęczki). Kwiaty obupłciowe, grzbieciste, zwykle odwracające się „do góry nogami” podczas rozwoju. Działki kielicha w liczbie trzech lub pięciu, nie są równe i nie są zrośnięte. Dolna działka jest rozdęta woreczkowato lub ma kształt łódeczkowaty, na końcu wyciągnięta jest w ostrogę z miodnikiem. Płatków korony jest pięć i są one wolne (Hydrocera) lub częściowo zrośnięte (Impatiens) i one także zwykle są nierówne. U Impatiens para bocznych płatków jest dwuczęściowa – ich dolna część tworzy wargę. Górny płatek jest często wyraźnie większy lub mniejszy od pozostałych. Pręcików jest pięć. Zalążnia górna, powstaje z pięciu owocolistków. Szyjka słupka jest krótka, na końcu często pięciołatkowa. Owoce Niepękające, mięsiste jagody u Hydrocera (też określane jako jagodopodobne pestkowce) i pękające torebki, których mięsiste ściany w stanie dojrzałym pękają i zwijają się gwałtownie, wyrzucając w efekcie nasiona.
Systematyka Pozycja systematyczna i podział rodziny według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016) Rodzina tworząca klad bazalny rzędu wrzosowców wspólnie z Marcgraviaceae i Tetrameristaceae, siostrzana dla tych ostatnich.
Wykaz rodzajów Hydrocera Blume ex Wight & Arnott Impatiens L. – niecierpek
Pozycja w systemie Reveala (1993–1999) Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Geranianae Thorne ex Reveal, rząd niecierpkowce (Balsaminales Lindl.), podrząd Balsaminineae Engl., rodzina niecierpkowate (Balsaminaceae A. Rich. in Bory).
Przypisy
*