mały|Klub kibica ZAKSY Kędzierzyn-Koźle mały|Mecz ligowy 15. kolejki sezonu PlusLiga (2015/2016) AZS Politechnika Warszawska - ZAKSA Kędzierzyn-Koźle, 30.01.2016 mały|Mecz ligowy 15. kolejki sezonu PlusLiga (2015/2016) AZS Politechnika Warszawska - ZAKSA Kędzierzyn-Koźle, 30.01.2016 mały|Mecz ligowy 15. kolejki sezonu PlusLiga (2015/2016) AZS Politechnika Warszawska - ZAKSA Kędzierzyn-Koźle, 30.01.2016 ZAKSA SA – polski męski klub siatkarski z siedzibą w Kędzierzynie-Koźlu, założony 8 marca 1994 na bazie sekcji piłki siatkowej Chemika Kędzierzyn-Koźle, od 16 lutego 2004 działający jako spółka akcyjna. 9-krotny mistrz kraju, 10-krotny zdobywca Pucharu Polski, 3-krotny triumfator Superpucharu Polski i 3-krotny zwycięzca Ligi Mistrzów. Od sezonu 2024/2025 drużyna występuje pod nazwą ZAKSA Kędzierzyn-Koźle.
W hali klubu ma powstać muzeum. Pomysł powstał, gdy rodzina byłego prezesa klubu Kazimierza Pietrzyka przekazała miastu Kędzierzyn-Koźle pamiątki po latach świetności Mostostalu. Całość zostanie umieszczona w gablocie w hali „Azoty”.
Podczas Gali Polskiej Ligi Siatkówki 2025 klub został wybrany najlepszą drużyną męską 25-lecia Polskiej Ligi Siatkówki.
Pod koniec listopada 2025 roku zawodnicy klubu Igor Grobelny, Mateusz Rećko i Mateusz Czunkiewicz wystąpili w sesji kampanii marki kosmetycznej YOPE.
Pod koniec kwietnia 2026 roku klub przekazał na licytację fundacji Cancer Fighters klubowe stroje treningowe 3 zawodników drużyny.
Dzieje klubu Chronologia nazw Chemik Kędzierzyn-Koźle 1947: Klub Sportowy (KS) Bierawianka 1951: KS Unia Kędzierzyn 1952: Kolejarz Kędzierzyn (KS Unia przekazała sekcję siatkówki do klubu Kolejarz) 1956: KS Unia Kędzierzyn (powrót sekcji siatkówki do KS Unia) 1968: Międzyzakładowy Klub Sportowy (MZKS) Chemik Kędzierzyn (połączenie z KS Unia Blachownia w jeden klub) 1976: MZKS Chemik Kędzierzyn-Koźle (Kędzierzyn oraz Koźle połączyły się, tworząc Kędzierzyn-Koźle) 1991: KS Chemik Kędzierzyn-Koźle 1993: KS Kędzierzyn (w czerwcu 1993 r. sekcja przestała istnieć)
ZAKSA 1994: KS Mostostal Zabrze w Kędzierzynie-Koźlu (utworzony na bazie rozwiązanej sekcji siatkówki KS Chemik) 1995: KS Mostostal ZA Kędzierzyn-Koźle 1998: Mostostal Azoty Kędzierzyn-Koźle 2005: Mostostal-Azoty SSA Kędzierzyn-Koźle 2007: ZAKSA Kędzierzyn-Koźle 2019: Grupa Azoty ZAKSA Kędzierzyn-Koźle 2024: ZAKSA Kędzierzyn-Koźle
Początki siatkówki Początki siatkówki w Kędzierzynie sięgają 1947 r., gdy utworzono klub sportowy „Bierawianka”, który w 1951 r. zmienił nazwę na KS Unia Kędzierzyn. Jednak siatkówka rodziła się w Kędzierzynie w wielkich bólach. Nie było sali i sprzętu, mimo wszystko znaleźli się ludzie, którzy poświęcili się swojej pasji. Z powodu kiepskiej sytuacji finansowej w rok po założeniu sekcję przejął „Kolejarz” Kędzierzyn. „Unia” odzyskała siatkarzy dopiero w 1956 r. W 1969 r. doszło do fuzji Unii Kędzierzyn z Unią Blachownia, w wyniku której powstał MZKS Chemik Kędzierzyn. W 1971 r. otwarto nową halę widowiskowo-sportową, wybudowaną z funduszy miejscowych zakładów przemysłowych, która miała stać się centrum rozwoju halowych dyscyplin sportu. Paradoksalnie jednak w następnym roku rozwiązano w Kędzierzynie sekcję siatkówki. W 1973 r. siatkówka znów zagościła w Kędzierzynie. Jednak już w 1978 r. zespół seniorów już pod nazwą Chemika Kędzierzyn awansował do II ligi. W 1980 r. drużyna na rok wróciła do niższej klasy rozgrywek, aby po roku znów zawitać do grona drugoligowców. W 1991 r. siatkarze Chemika odnieśli kolejny sukces – był nim awans do serii B I ligi. W 1993 r., grając jeszcze w Serii B, zespół Chemika wystąpił w finale Pucharu Polski w Opolu, zajmując 4. miejsce.
Powstanie Mostostalu
Historia współczesnej ZAKSY Kędzierzyn-Koźle sięga pierwszej połowy lat 90. XX wieku i przemian organizacyjnych, jakie nastąpiły po zakończeniu działalności wielosekcyjnego MZKS Chemik Kędzierzyn-Koźle. Sekcja piłki siatkowej Chemika występowała wówczas w I lidze serii B. Po problemach organizacyjnych i finansowych doszło do wyłączenia sekcji z dotychczasowych struktur klubu.
Jedną z osób zaangażowanych w ratowanie kędzierzyńskiej siatkówki był Kazimierz Pietrzyk, związany zawodowo z Mostostalem Zabrze. Podjął on działania zmierzające do utworzenia samodzielnego klubu opartego na zawodnikach dotychczasowej sekcji Chemika. 8 marca 1994 roku utworzono Klub Sportowy Mostostal Zabrze w Kędzierzynie-Koźlu, a 14 marca 1994 roku klub został oficjalnie zarejestrowany. Pierwszym prezesem został Kazimierz Pietrzyk.
Nowy klub kontynuował udział w rozgrywkach sezonu 1993/1994. Drużyna prowadzona przez Leszka Milewskiego występowała w I lidze serii B i zakończyła sezon na czwartym miejscu. Awans do najwyższej klasy rozgrywkowej nie został wówczas osiągnięty.
W sezonie 1994/1995 Mostostal zakończył rundę zasadniczą I ligi serii B na drugim miejscu, za Legią Warszawa. W barażu o awans do serii A zmierzył się z Włókniarzem Bielsko-Biała. Rywalizacja trwała pięć spotkań i zakończyła się awansem Mostostalu do najwyższej klasy rozgrywkowej.
W sierpniu 1995 roku klub zmienił nazwę na KS Mostostal ZA Kędzierzyn, a współudziałowcem zostały Zakłady Azotowe Kędzierzyn. W sezonie 1995/1996, pierwszym po awansie do serii A, Mostostal zajął siódme miejsce.
Pierwsze sukcesy (1996–1999)
Przełomowym sezonem okazał się sezon 1996/1997. Zespół prowadzony przez Leszka Milewskiego został wzmocniony między innymi przez Sławomira Gerymskiego i Pawła Papkego. W składzie występowali także m.in. Radosław Panas, Rafał Musielak, Bogusław Mienculewicz, Roland Dembończyk i Tomasz Paluch.
Mostostal po raz pierwszy w historii awansował do finału Pucharu Polski, zdobywając srebrny medal. Również w rozgrywkach ligowych kędzierzynianie dotarli do finału mistrzostw Polski. W rywalizacji z AZS Częstochowa przegrali decydujące piąte spotkanie i zakończyli sezon na drugim miejscu, zdobywając pierwszy w historii klubu srebrny medal mistrzostw Polski.
W sezonie 1997/1998 trenerem został Jan Such. Do drużyny dołączyli między innymi Michał Chadała i Marcin Prus. Mostostal awansował do finału mistrzostw Polski, w którym rywalizował z Bosmanem Morze Szczecin. Po pięciu spotkaniach kędzierzynianie wygrali rywalizację i 25 marca 1998 roku zdobyli pierwszy w historii klubu tytuł mistrza Polski.
W 1998 roku nazwa drużyny została zmieniona na Mostostal-Azoty Kędzierzyn-Koźle. W sezonie 1998/1999 zespół ponownie dotarł do finału mistrzostw Polski, tym razem przegrywając rywalizację z Yawalem AZS Częstochowa. Mostostal zdobył srebrny medal.
Złota era Mostostalu (1999–2004)
Sezon 1999/2000 rozpoczął najbardziej utytułowany okres w dotychczasowej historii klubu. Trenerem został Waldemar Wspaniały, a Mostostal-Azoty zdobył po raz pierwszy mistrzostwo Polski oraz Puchar Polski, kompletując krajowy dublet.
W tym samym sezonie klub odniósł pierwszy znaczący sukces na arenie europejskiej. W rozgrywkach Pucharu CEV 1999/2000 Mostostal awansował do turnieju finałowego we Florencji. W meczu o trzecie miejsce pokonał AC Orestias 3:0 i zdobył brązowy medal Pucharu CEV.
W sezonie 2000/2001 Mostostal ponownie zdobył mistrzostwo Polski i Puchar Polski. W Lidze Mistrzów awansował do ćwierćfinału, gdzie odpadł po rywalizacji z Sisleyem Treviso.
Sezon 2001/2002 przyniósł trzeci z rzędu tytuł mistrza Polski oraz trzeci z rzędu Puchar Polski. Mostostal po raz pierwszy awansował do turnieju finałowego Ligi Mistrzów. Final Four rozegrano w Opolu. W półfinale Mostostal przegrał z Olympiakosem Pireus 1:3, a w meczu o trzecie miejsce uległ Iraklisowi Saloniki 2:3, zajmując czwarte miejsce.
W sezonie 2002/2003 Mostostal ponownie zdobył mistrzostwo Polski. Był to czwarty z rzędu tytuł mistrzowski klubu i piąte mistrzostwo zdobyte w ciągu sześciu sezonów. W Lidze Mistrzów zespół po raz drugi z rzędu awansował do Final Four, który odbył się w Mediolanie. W półfinale Mostostal przegrał z Modeną 1:3, natomiast w meczu o trzecie miejsce pokonał Paris Volley 3:0, zdobywając brązowy medal Ligi Mistrzów.
W sezonie 2003/2004 zakończyła się seria sukcesów z początku XXI wieku. Mostostal zajął szóste miejsce w kraju i odpadł w ćwierćfinale mistrzostw Polski po rywalizacji z PZU AZS Olsztyn.
Kryzys i zmiana właściciela
Sezony 2004/2005 i 2005/2006 przyniosły pogorszenie wyników sportowych oraz problemy finansowe. W sezonie 2005/2006 Mostostal zakończył rozgrywki na ósmym miejscu. W tym okresie klub znalazł się w trudnej sytuacji finansowej, a dalszy udział w rozgrywkach stał pod znakiem zapytania.
Przełomowym wydarzeniem organizacyjnym był 2007 rok. Zakłady Azotowe Kędzierzyn, które od lat należały do najważniejszych sponsorów zespołu, zdecydowały się zwiększyć swoje zaangażowanie kapitałowe. W czerwcu 2007 roku ZAK stały się większościowym udziałowcem sportowej spółki Mostostal-Azoty. Za 500 tys. zł zakład przejął pakiet kontrolny spółki, a jednocześnie zadeklarował dodatkowe 2 mln zł inwestycji w klub. Kapitał zakładowy sportowej spółki został podniesiony z 500 tys. zł do 1 mln zł.
Znaczenie tej operacji było nie tylko właścicielskie, ale przede wszystkim finansowe. W połowie 2006 roku Mostostal znalazł się w trudnej sytuacji po ograniczeniu finansowania przez dotychczasowego sponsora. Rok później Zakłady Azotowe zdecydowały się przejąć odpowiedzialność za dalsze funkcjonowanie klubu. Kazimierz Pietrzyk podkreślał wówczas, że bez zaangażowania ZAK klub mógłby w krótkim czasie utracić możliwość dalszej gry w Polskiej Lidze Siatkówki. Budżet zespołu wzrósł z około 3,2 mln zł w poprzednim sezonie do prawie 4,8 mln zł.
Zmiana właścicielska doprowadziła również do stopniowego odejścia od identyfikacji klubu wyłącznie z Mostostalem. Od sezonu 2007/2008 pierwszy zespół został zgłoszony do rozgrywek pod nazwą ZAKSA Kędzierzyn-Koźle, choć formalna nazwa sportowej spółki Mostostal-Azoty funkcjonowała jeszcze przez kolejne miesiące.
W sezonie 2007/2008 ZAKSA zajęła szóste miejsce, a rok później, pod wodzą Krzysztofa Stelmacha, zakończyła rozgrywki na czwartym miejscu, powracając do krajowej czołówki.
W grudniu 2008 roku dokonano również formalnej zmiany nazwy sportowej spółki. Mostostal-Azoty SSA została zastąpiona przez ZAKSA SSA.
Powrót do krajowej czołówki (2009–2014)
W sezonie 2009/2010 ZAKSA zakończyła rundę zasadniczą na drugim miejscu.
Sezon 2010/2011 przyniósł trzy finały. ZAKSA awansowała do finału Pucharu Polski, finału Pucharu CEV oraz finału mistrzostw Polski, zdobywając we wszystkich trzech rozgrywkach srebrne medale. W finale Pucharu CEV przegrała rywalizację z Sisleyem Treviso po złotym secie.
W sezonie 2011/2012 ZAKSA zdobyła brązowy medal mistrzostw Polski. W tym okresie Kazimierz Pietrzyk zakończył wieloletnie pełnienie funkcji prezesa klubu. Jego następczynią została Sabina Nowosielska.
W sezonie 2012/2013 trenerem został Daniel Castellani. ZAKSA zdobyła Puchar Polski oraz srebrny medal mistrzostw Polski. W Lidze Mistrzów awansowała do Final Four, gdzie zajęła czwarte miejsce.
W sezonie 2013/2014 szkoleniowcem został Sebastian Świderski. ZAKSA zdobyła kolejny Puchar Polski, pokonując w finale Jastrzębski Węgiel 3:1. W PlusLidze zespół zakończył sezon na czwartym miejscu.
Przebudowa i powrót na mistrzowski tron (2014–2019)