mały|Miserere Mei, Deus wykonane przez Ensamble Escénico Vocal w katedrze w Tlaxcala, listopad 2021 r. Gregorio Allegri (ur. 1582 lub 1584 w Rzymie, zm. 7 lutego 1652 tamże) – włoski kompozytor i śpiewak.
Życiorys Był uczniem Giovanniego Battisty Nanino, być może także Giovanniego Marii Nanino w latach 1600–1607 w Rzymie. Później przebywał w Fermo i Tivoli, gdzie działał w tamtejszych kapelach katedralnych.
W 1621 roku powrócił do Rzymu i związał się jako śpiewak i kapelmistrz z kapelą papieską przy Kaplicy Sykstyńskiej.
Twórczość Jego muzyka nawiązuje do stylu XVI-wiecznej polifonii. Komponował koncerty kościelne na małą obsadę, motety, msze, improperia, psalmy, lamentacje, a z muzyki instrumentalnej canzony i sinfonie.
Jego najsłynniejszą kompozycją jest 9-głosowe Miserere. Był to jeden z utworów przeznaczonych do wykonywania wyłącznie raz do roku – w okresie Wielkiego Tygodnia – w Kaplicy Sykstyńskiej. Rękopis utworu był przechowywany w archiwum Kaplicy i pod groźbą ekskomuniki nie wolno było go wynosić, kopiować i rozpowszechniać. Zakaz nie był jednak ściśle przestrzegany. Pod koniec XVII wieku Leopold I Habsburg poprosił papieża o kopię utworu, którą otrzymał. Przesłana partytura nie była jednak dokładnym zapisem utworu w takiej formie, jak był wykonywany, gdyż zgodnie z ówczesną praktyką wykonawczą śpiewacy Kaplicy Sykstyńskiej dodawali do prostego zapisu liczne ozdobniki – dyminucje.
W 1769 roku, 14-letni wówczas Wolfgang Amadeus Mozart zasłynął sporządzeniem „ze słuchu” kompletnej partytury utworu w wersji „improwizowanej”, po jego dwukrotnym wysłuchaniuWedług świadectwa Leopolda Mozarta (ojca Wolfganga Amadeusa Mozarta), który twierdził, że spisana ze słuchu partytura była pierwszą nieautoryzowaną kopią utworu Allegriego. Stworzona przez L. Mozarta legenda mija się z prawdą. Miserere wykonywano już kilkadziesiąt lat wcześniej w różnych miejscach Europy. Utwór był popularny w Anglii, po której L. Mozart wraz z synem odbyli podróż w latach 1764–1765; niewykluczone, że w tym czasie W.A. Mozart zapoznał się z partyturą Miserere (zob. Chrissochoidis, op. cit.)..
Uwagi
Przypisy
Źródła/Bibliografia Mała encyklopedia muzyki, Stefan Śledziński (red. naczelny), PWN, Warszawa 1981, .
Linki zewnętrzne
darmowe nuty dostępne w Choral Public Domain Library Allegri Gregorio w Polskiej Bibliotece Muzycznej
Kategoria:Muzycy związani z Rzymem Kategoria:Włoscy kompozytorzy baroku Kategoria:Urodzeni w 1582 Kategoria:Zmarli w 1652 Kategoria:Ludzie urodzeni w Rzymie