Palmojad, rakama (Gypohierax angolensis) – gatunek dużego ptaka z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), jedyny przedstawiciel rodzaju Gypohierax. Występuje na terenie Afryki Subsaharyjskiej.
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1788 roku niemiecki zoolog Johann Friedrich Gmelin w 13. edycji linneuszowskiego Systema Naturae. Autor nadał gatunkowi nazwę Falco angolensis. Holotyp na podstawie tekstu „Angola Vulture” Johna Lathama pochodził z Angoli. W 1836 roku Eduard Rüppell wprowadził dla palmojada nowy rodzaj Gypohierax; do tej pory jest on jedynym jego przedstawicielem. Nie wyróżnia się podgatunków.
Etymologia Gypohierax (Gyphierax): gups, γυπος gupos „sęp”; ἱεραξ hierax, ἱερακος hierakos „jastrząb, sokół”. Racama (Recama): według Bruce’a (1790) Rachamah była nazwą ścierwnika (Neophron percnopterus) w Egipcie i Afryce Północnej; Goodman (1986) sugeruje, że Rakhama jest ogólnym określeniem dla sępów w Egipcie. angolensis: Angola (, od słowa Ngola będącego tytułem władców Ndongo).
Morfologia Wyglądem przypomina bielika, długość ciała 57–65 cm, masa ciała 1200–1800 g (średnio 1470 g), rozpiętość skrzydeł 135–155 cm. Jego głowa jest nieopierzona wyłącznie wokół oczu. Głowa i tułów pokryte są białymi piórami, ogon i skrzydła są czarno-białe, dziób żółtawy, u nasady szaroniebieski.
Zasięg występowania Palmojad występuje w Afryce Subsaharyjskiej – od Senegambii na wschód aż po Sudan Południowy i wybrzeże Kenii, a na południe po Angolę i północno-wschodnie wybrzeże RPA; odnotowano go również na wyspie Bioko.
Ekologia i zachowanie 250px|mały|Dorosły osobnik na gnieździe Występuje głównie na sawannach, na obrzeżach wilgotnych lasów tropikalnych i nadrzecznych, na wybrzeżach, w lasach mangrowych, lagunach i na terenach z plantacjami palm olejowych.
Duże gniazdo z patyków buduje wysoko na drzewie, zwykle w pobliżu wody; może być ono używane w kolejnych latach. Samica składa tylko jedno jajo.
Żywi się głównie owocami palm: Raphia vinifera i olejowca gwinejskiego (Elaeis guineensis). Rzadziej pożywia się małymi zwierzętami, w tym pisklętami ptaków, wężami, rybami, krabami (słodkowodnymi i morskimi), mięczakami, gryzoniami, dużymi ślimakami, chrząszczami gnojowymi, termitami, latającymi mrówkami i szarańczą. Niekiedy zjada też padlinę.
Status zagrożenia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje palmojada za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Na początku lat 1990. jego liczebność szacowano na około 240 tysięcy osobników. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy. Główne zagrożenie dla gatunku stanowią polowania; w znacznie mniejszym stopniu zagraża mu utrata siedlisk, gdyż ptak ten wykazuje szerokie zdolności adaptacyjne.
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Jastrzębiowate Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Taksony opisane przez Johanna Friedricha Gmelina Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1788 roku