Chorągiew husarska koronna Stanisława Jana Jabłonowskiego – oddział ciężkiej jazdy koronnej wojska I Rzeczypospolitej przełomu XVII i XVIII wieku (okresu wojny polsko-tureckiej 1672–1676 i wojny polsko-tureckiej 1683–1699 i wielkiej wojny północnej).

Charakterystyka Chorągwie husarskie były jednostkami organizacyjnymi i taktycznymi liczącymi około 100–200 koni. Zaciągano je według systemu pocztów towarzyskich. Składała się z dwu-trzy konnych pocztów: rotmistrza, porucznika, chorążego i pocztów towarzyszy. Broń ofensywną husarii stanowiła kopia długości około 5,5 m, a uzbrojenie ochronne to półzbroja złożona z folg, często kombinowana z kolczugą, później półzbroja łuskowa. Wraz z towarzyszami do boju stawali pocztowi (zwani pacholikami, czeladnikami lub osiadaczami). Oprócz nich husarz dysponował ciurami (sługami obozowymi). Ci ostatni rzadko brali udział w walkach, co najwyżej w obronie taboru lub obozu.

W XVII wieku wojska Rzeczypospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, powstańcami Chmielnickiego, Carstwem Moskiewskim, Tatarami Chanatu Krymskiego i Imperium Osmańskim.

W 1672 wybuchła kolejna wojna z Turcją. Armia Imperium Osmańskiego pod dowództwem sułtana Mehmeda IV w walkach na Ukrainie osiągała początkowo znaczne sukcesy. W kolejnym roku sejm pacyfikacyjny nie tylko nie ratyfikował traktatu buczackiego, ale podjął uchwały o powiększeniu liczebności wojsk zarówno koronnych jak i litewskich. Jesienią 1673 król Michał Korybut Wiśniowiecki przekazał dowodzenie nad wojskami hetmanowi wielkiemu koronnemu Janowi Sobieskiemu, a połączone siły koronno-litewskie 9 listopada stanęły pod Chocimiem. Była wśród nich chorągiew husarska koronna wojewody ruskiego Stanisława Jabłonowskiego pod dowództwem podstolego lubelskiego Zbigniewa Bliskowskiego. W czasie bitwy chorągiew liczyła 144 konie.

Żołnierze chorągwi znaleźli się w kompucie wojsk koronnych z 1683 (200 koni) i wzięli udział w wojnie polsko-tureckiej 1683-1699 pod faktycznym dowództwem starosty chełmskiego Michała Rzewuskiego. Pod Wiedniem chorągiew walczyła w składzie pułku Stanisława Jabłonowskiego. Zgodnie z etatem chorągiew wojewody ruskiego, hetmana wielkiego koronnego Stanisława Jabłonowskiego powinna posiadać 150 koni starego zaciągu i 50 zaciągu nowego. Faktycznie posiadała 200 konie.

W 1686 król Jan Sobieski zorganizował kolejne uderzenie na Mołdawię. Armia była gotowa do działań z początkiem lipca. W tym czasie, będąca w składzie pułku hetmana wielkiego koronnego, chorągiew husarska wojewody ruskiego liczyła 200 koni.

Traktat pokojowy w Karłowicach zakończył wojnę z Portą Ottomańską. Wiosną 1699 sejm pacyfikacyjny dokonał redukcji armii koronnej i nakazał przejście wojska na etaty pokojowe. Zimą 1701–1702, będąc na zimowych leżach, wchodziła w skład Partii Wołyńskiej. W tym czasie szefem chorągwi był wojewoda ruski – Jan Stanisław Jabłonowski.

Etat chorągwi Stanisława Jabłonowskiego z 1690 przewidywał 150 koni.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Chorągwie husarskie koronne Kategoria:Jazda koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1672–1676) Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w bitwie pod Chocimiem (1673) Kategoria:Jazda koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1683–1699) Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w wyprawie na Mołdawię (1686) Kategoria:Oddziały polskie walczące w bitwie pod Wiedniem Kategoria:Chorągwie w dobie wojny północnej Kategoria:Oddziały wojskowe Jabłonowskich herbu Prus III