Dni wolne od pracy w Polsce

Dni wolne od pracy – określone kalendarzowo dni wolne od świadczenia pracy przez pracowników, które mogą być przeznaczone na odpoczynek lub załatwienie prywatnych spraw. Zbieg jednego dnia lub więcej dni wolnych od pracy z sobotą i niedzielą najczęściej czyni z tych dni długi weekend.

Dni wolne od pracy mogą być wolne ustawowo, tj. na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących ustaw lub układów zbiorowych, lub wynikać z przyjętego u pracodawcy rozkładu czasu pracy (np. soboty). Ponadto pracodawca może ustanowić dodatkowe dni wolne od pracy, jeżeli z zachowaniem norm czasu pracy pracownicy odpracują wolne w inny dzień. Pozostałe dni nieobecności w pracy (urlopy, zwolnienia lekarskie i inne usprawiedliwione niestawiennictwa w pracy oraz nieobecności zawinione przez pracownika) – są wolne od pracy tylko dla konkretnej osoby.

Sytuacja prawna w Polsce Dni ustawowo wolne od pracy

Na obszarze Polski, zgodnie z ustawą z dnia 18 stycznia 1951 roku o dniach wolnych od pracy (), dniami wolnymi od pracy są następujące dni wyliczone enumeratywnie (według nazw świąt, którymi posługuje się ta ustawa): 1 stycznia – Nowy Rok 6 stycznia – Święto Trzech KróliObowiązuje od 1 stycznia 2011 roku.. (właśc. w chrześcijaństwie uroczystość Objawienia Pańskiego, czyli Epifanii) pierwszy dzień Wielkiej Nocy (święto ruchome)Co prawda pierwszy dzień Wielkiej Nocy oraz pierwszy dzień Zielonych Świątek zawsze wypadają w niedzielę, lecz ustawa wymienia je z osobna. Ma to znaczenie np. jeżeli przepisy prawa nie zakazują pracy w niedziele, ale zakazują pracy w święta. drugi dzień Wielkiej Nocy (tj. Poniedziałek Wielkanocny, święto ruchome) 1 maja – Święto Państwowe (ustawa nie nazywa tego dnia „Świętem Pracy”) 3 maja – Święto Narodowe Trzeciego Maja pierwszyDo 1957 r. święto to celebrowano przez 2 dni (patrz tutaj). Współcześnie drugi dzień Pięćdziesiątnicy, czyli drugi dzień święta Zesłania Ducha Świętego, jest nadal obchodzony jako święto, zwłaszcza przez Zielonoświątkowców i innych protestantów (patrz niżej). dzień Zielonych Świątek (właśc. w chrześcijaństwie Zesłanie Ducha Świętego; święto ruchome, jednak zawsze w niedzielę) dzień Bożego Ciała (tj. liturgiczna uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej, święto ruchome, przypada w czwartek) 15 sierpnia – Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny (tę uroczystość liturgiczną wymienia ustawa; data ta jest zbieżna z przywróconym w 1992 roku Świętem Wojska Polskiego) 1 listopada – Wszystkich Świętych 11 listopada – Narodowe Święto Niepodległości 24 grudnia – Wigilia Bożego NarodzeniaObowiązuje od 1 lutego 2025 roku. 25 grudnia – pierwszy dzień Bożego Narodzenia 26 grudnia – drugi dzień Bożego Narodzenia (właśc. w katolicyzmie święto św. Szczepana, pierwszego męczennika)

oraz niedziele (wszystkie).

Wpis na powyższą listę pewnych 7 dni będących świętami religijnymi został zagwarantowany umową międzynarodową między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską (konkordatem)..

23 października 2018 roku Sejm przyjął ustawę o jednorazowym Święcie Narodowym 12 listopada 2018 roku będącym dniem wolnym od pracy dla wydłużenia Święta Niepodległości 11 listopada w roku 100-lecia niepodległości, kiedy to święto wypadło w niedzielę. Senat wprowadził pewne poprawki do tej ustawy. 7 listopada 2018 roku parlament przyjął ustawę z poprawkami, następnie trafiła ona do Prezydenta RP, który ją podpisał. Ustawa weszła w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia, czyli 8 listopada.

Ponadto od 18 kwietnia 2020 roku zgodnie z art. 1a ustawy o dniach wolnych od pracy dniem wolnym od pracy jest też dzień określony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów w razie ogłoszenia stanu epidemii albo stanu zagrożenia epidemicznegoArt. 13 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 ()..

Historia W Królestwie Polskim (1917–1918) W okresie tym (również wcześniej) dniami wolnymi od pracy, poza niedzielami, były m.in.: 6 stycznia (Trzech Króli), 2 lutego (Ofiarowanie Pańskie), drugi dzień Wielkanocy, 3 maja, Wniebowstąpienie Pańskie, Boże Ciało, 15 sierpnia (Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny), 8 grudnia (Niepokalane Poczęcie Najświętszej Marii Panny), 25 grudnia, 26 grudnia, a nawet 27 grudnia (tzw. trzeci dzień świąt Bożego Narodzenia).

W dwudziestoleciu międzywojennym Tuż po odzyskaniu niepodległości sytuacja dni wolnych od pracy była nieuregulowana. Poza później ustalonymi dniami wolnymi od pracy świętowano m.in. 8 września – święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny.

Dekretem z 7 lutego 1919 roku ustanowiono dzień otwarcia Sejmu Ustawodawczego, 10 lutego, świętem narodowymDekret o święcie narodowym z okazji otwarcia Sejmu Ustawodawczego ().. Święto to miało jednak charakter jednorazowy. Zgodnie z dekretem: w tym dniu ulega zawieszeniu praca we wszystkich sądach, urzędach państwowych i komunalnych, zakładach przemysłowych i handlowych, tudzież instytucjach oświatowych, a w szczególności w szkołach rządowych i prywatnych. Przepis niniejszy nie dotyczy zakładów użyteczności publicznej, jak elektrownie, gazownie, wodociągi, telefony, środki komunikacyjne, oraz zakładów gastronomicznych.

W tym samym roku ustanowiono również oficjalnie Święto Narodowe Trzeciego MajaUstawa z dnia 29 kwietnia 1919 r. o święcie narodowem trzeciego maja ()., które było dniem wolnym od pracy.

Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 15 listopada 1924 roku o dniach świątecznych ustanowiono następujące dni świąteczne, wolne od pracy: niedziele oraz: 1 stycznia – Nowy Rok 6 stycznia – Trzech Króli 3 maja – Trzeci Maja [40 dni po Wielkanocy] – Wniebowstąpienie Pańskie [60 dni po Wielkanocy] – Boże Ciało 29 czerwca – Uroczystość Świętych Apostołów Piotra i Pawła 15 sierpnia – Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny 1 listopada – Wszystkich Świętych 8 grudnia – Niepokalane Poczęcie Najświętszej Marii Panny 25 grudnia – Boże Narodzenie.

Ustawą z dnia 18 marca 1925 roku w przedmiocie zmiany powyższego rozporządzenia uzupełniono listę dni świątecznych w sposób następujący: 2 lutego – Oczyszczenie Najświętszej Marii Panny drugi dzień Wielkiej Nocy [50 dni po Wielkanocy] – drugi dzień Zesłania Ducha Świętego 26 grudnia – drugi dzień Bożego Narodzenia.

Od około początku lat 30. XX wieku coraz bardziej oficjalnie świętowano 11 listopada jako Święto Niepodległości, ale dopiero ustawą z dnia 23 kwietnia 1937 roku o święcie niepodległości ustanowiono dzień 11 listopada jako rocznicę odzyskania przez Naród Polski niepodległego bytu państwowego (...) jest uroczystym Świętem Niepodległości, dniem wolnym od pracy.

W PRL Dekretem z 8 maja 1945 roku (obowiązującym od 11 czerwca 1945 roku) ustanowiono Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności, obchodzone 9 maja na cześć zakończenia II wojny światowej.

Ustawą z 22 lipca 1945 roku (z mocą obowiązującą od tego dnia) ustanowiono Narodowe Święto Odrodzenia Polski, obchodzone w dniu 22 lipca na pamiątkę ogłoszenia Manifestu PKWN, jednocześnie uchylając ustawę z 1937 roku o Święcie Niepodległości (11 listopada).

Na wniosek Komisji Centralnej Związków Zawodowych, od 1947 roku 3 i 9 maja przestały być dniami wolnymi od pracy, ale najpierw tę zmianę traktowano jako tymczasowąJan Jerzy Milewski, Dzieje święta 3 Maja, [w:] Studia Podlaskie, t. 4, Białystok 1993, s. 127-132, .

Ustawą z 26 kwietnia 1950 roku (obowiązującą od 28 kwietnia tego roku) ustanowiono ponadto święto państwowe w dniu 1 maja (nieformalnie nazywane Świętem Pracy).

Ustawą z dnia 18 stycznia 1951 roku o dniach wolnych od pracy ustalono następujące dni wolne od pracy: niedziele oraz: 1 stycznia – Nowy Rok 6 stycznia – Trzech Króli pierwszy dzień Wielkiej Nocy drugi dzień Wielkiej Nocy 1 maja – „Święto Państwowe” [49 dni po Wielkanocy] – pierwszy dzień Zielonych Świątek (dzień Zesłania Ducha Świętego) [60 dni po Wielkanocy] – dzień Bożego Ciała 22 lipca – Święto Odrodzenia Polski 15 sierpnia – Wniebowzięcie 1 listopada – Wszystkich Świętych 25 grudnia – pierwszy dzień Bożego Narodzenia 26 grudnia – drugi dzień Bożego Narodzenia.

Ustawa ta ostatecznie znosiła 7 wcześniej obowiązujących dni wolnych od pracy: 2 lutego (Matki Boskiej Gromnicznej), Wniebowstąpienie Pańskie, 3 maja, 9 maja (Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności), drugi dzień Zielonych Świątek, 29 czerwca (święto św. św. apostołów Piotra i Pawła) i 8 grudnia (święto Niepokalanego Poczęcia NMP).

Ustawą z dnia 16 listopada 1960 roku o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy zniesiono dwa kolejne dni wolne od pracy: 6 stycznia (Trzech Króli) i 15 sierpnia (Wniebowzięcie NMP).

W III Rzeczypospolitej W 1989 roku Narodowe Święto Niepodległości (11 listopada) i Święto Wniebowzięcia NMP (15 sierpnia) ponownie stały się dniami wolnymi od pracyUstawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ()..

Od roku 1990 dniem wolnym jest 3 majaUstawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o przywróceniu Święta Narodowego Trzeciego Maja ()., a przestał nim być dzień 22 lipca, tj. zniesiono Święto Odrodzenia PolskiUstawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o zniesieniu 22 lipca jako Narodowego Święta Odrodzenia Polski ()..

Święto Trzech Króli od 2011 roku ponownie jest dniem wolnym od pracy. Od 2025 roku dniem wolnym od pracy jest Wigilia Bożego Narodzenia.

Współczesne regulacje prawne Zwolnienie od pracy Na mocy ustaw regulujących stosunek Rzeczypospolitej Polskiej do Kościoła Ewangelicko-ReformowanegoArt. 14 ustawy z dnia 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w Rzeczypospolitej Polskiej (). i Kościoła Ewangelicko-AugsburskiegoArt. 14 ustawy z dnia 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (). (od 1994), Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego i Kościoła Chrześcijan BaptystówArt. 11 ustawy z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej (). (od 1995) oraz Kościoła ZielonoświątkowegoArt. 12 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej (). (od 1997) – członkom tych kościołów przysługuje prawo zwolnienia od nauki lub pracy w Wielki Piątek (Pamiątka Śmierci Chrystusa Pana) oraz Wniebowstąpienie Pańskie (Święto Wniebowstąpienia Chrystusa Pana). Dla luteran zwolnienie dotyczy ponadto Święta Reformacji (31 października), a w przypadku zielonoświątkowców obejmuje także drugi dzień Pięćdziesiątnicy, tj. drugi dzień Zielonych Świątek, których pierwszy dzień jest wolny od pracy dla wszystkich mieszkańców Polski.

Wyznawcom Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego przysługuje na mocy ustawy prawo zwolnienia od nauki lub pracy w każdy sabat, tj. od zachodu słońca w piątek, do zachodu słońca w sobotę. Zakład pracy ma obowiązek ustalenia odrębnego rozkładu czasu pracy dla adwentysty uwzględniający czas adwentystycznego święta. W przypadku uczniów i studentów placówki edukacyjne są zobowiązane do wyznaczenia sposobu wyrównania zaległości dydaktycznych spowodowanych zwolnieniemArt. 11 ustawy z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w Rzeczypospolitej Polskiej ()..

Wiernym Kościoła Prawosławnego przysługuje ustawowe zwolnienie od pracy (bez prawa do wynagrodzenia) lub nauki w następujące święta prawosławne (obchodzone według kalendarza juliańskiego): pierwszy i drugi dzień Bożego Narodzenia (7 i 8 stycznia), Chrzest Pański (19 stycznia), Zwiastowanie Najświętszej Marii Panny (7 kwietnia), drugi dzień Wielkiej Nocy, Przemienienie Pańskie (19 sierpnia) oraz Zaśnięcie Najświętszej Marii Panny (28 sierpnia)Ustawa z dnia 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego ()..