Szmul Lehman (ur. w 1886 w Warszawie, zm. 23 września 1941 tamże) – polski zbieracz i badacz folkloru żydowskiego oraz autor zbiorów folklorystycznych żydowskiego pochodzenia.

Życiorys Urodził się w Warszawie. Folklorem żydowskim zainteresował się bardzo wcześnie. Jego zbieranie i badanie zaczął już w czasach zaborów, głównie na prowincji. Do wybuchu I wojny światowej prowadził badania głównie w żydowskich ośrodkach centralnej Polski. Po przyłączeniu Galicji do Polski przedostawał się przez byłą austriacko-rosyjską granicę by tam badać różnice i podobieństwa w obyczajach i folklorze Żydów rosyjsko-polskich i Żydów małopolskich. W 1921 roku wydał książkę pt. Praca i wolność: zbiór pieśni ludowych, a w latach 1926–1933 Archiwum żydowskiego językoznawstwa, nauki o literaturze i etnologii.

Podczas II wojny światowej wraz z rodziną przebywał w getcie warszawskim. Zamieszkał przy ulicy Orlej. W getcie należał do najbliższych współpracowników archiwum Ringelbluma. Dzięki działaczom Żydowskiej Socjalnej Samopomocy on i jego rodzina nie zaznała w getcie głodu. Pod koniec 1940 roku wykryto u niego raka. Wówczas dostał do dyspozycji sekretarza, który zajął się katalogowaniem i przepisywaniem na maszynie jego materiałów oraz rozszyfrowaniem jego stenograficznych notatek. Szmul Lehman również w getcie badał obyczaje i zachowania Żydów. Zaraz na początku wojny notował różne nowe słowa i słówka, historyjki i kalambury, które były wyrazem reakcji Żydów na zaistniałą sytuację. Szmul Lehman zmarł 23 września 1941 roku. Został pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie, lecz jego nagrobek nie zachował sięNie odnotowuje go baza nagrobków osób pochowanych na tym cmentarzu..

Wszystkie prace Lehmana, posegregowane przez jego sekretarza zaginęły. Sam Emanuel Ringelblum kilkakrotnie, osobiście, prosił żonę Lehmana i jego syna, by powierzyli mu dzieło ojca. Spadkobiercy jednak nie zrobili tego. W ten sposób zginął wielki skarb kultury żydowskiej.

Przypisy

Bibliografia Emanuel Ringelblum: Kronika getta warszawskiego: wrzesień 1939 – styczeń 1943, Warszawa 1988, . Rachela Auerbach: Warszewer cawoes, Tel Awiw-Jafa 1974

Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Mieszkańcy getta warszawskiego Kategoria:Pochowani na cmentarzu żydowskim na Woli w Warszawie Kategoria:Polscy folkloryści Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Urodzeni w 1886 Kategoria:Zmarli w 1941