thumb|Naliściak pączkojad aberracji barwnej floricola thumb|Kopulująca parka naliściaków srebrniaków thumb|Naliściak gruszkowy thumb|Naliściak pokrzywowiec thumb|Naliściak mały thumb|Naliściak truskawczak thumb|Phyllobius vespertinus thumb|Phyllobius viridicollis thumb|Naliściak drzewoszek Naliściak (Phyllobius) – rodzaj chrząszczy z rodziny ryjkowcowatych i podrodziny Entiminae. Są polifagicznymi fitofagami. Postacie dorosłe żerują głównie na liściach, a larwy na korzeniach.
Morfologia Chrząszcze o ciele długości od 2,6 do 12 mm, porośniętym rozmaitych kształtów i kolorów łuskami lub przylegającym owłosieniem, a często jeszcze z wmieszanymi w powyższą okrywę odstającymi włoskami. Ryjek ich jest dość krótki, zwykle tak długi jak szeroki i niewiele węższy od głowy, o dołkach na czułki umieszczonych zwykle na górnej powierzchni, a jeśli na bokach to wtedy bardzo krótkich. Przedplecze często wykazuje dymorfizm płciowy, będąc większym i silniej wyokrąglonym po bokach u samców. Stosunkowo mocno wypukłe zlokalizowane są po bokach głowy. Pokrywy zwykle są wydłużone i szersze od przedplecza. Zawsze wyraźnie wykształcone barki pokryw odróżniają naliściaki od podobnych obryzgów (Polydrusus). Tylna para skrzydeł jest zawsze wykształcona. Odnóża mają stopy o zrośniętych pazurkach, a uda często wyposażone w ząbki (kolce). U samców odnóża dwóch początkowych par mają trochę szersze golenie, a te przedniej pary także grubsze.
Ekologia i występowanie Owady te występują w rozmaitych siedliskach. Zarówno postacie dorosłe jak i larwy są polifagicznymi fitofagami. Postacie dorosłe są aktywne za dnia i bytują głównie na roślinach żywicielskich. Żerują przede wszystkim na liściach (foliofagi), rzadziej także na pąkach, młodych pędach i miękkich owocach. Jaja zrzucane są na glebę, w której rozwój przechodzą larwy, żerując na korzeniach. Ostatnie stadium larwalne zimuje, po czym przepoczwarcza się na wiosnę w komorze uformowanej w glebie.
Takson głównie palearktyczny, ale np. naliściak pączkojad zawleczony został do nearktycznej Ameryki Północnej, gdzie stał się gatunkiem inwazyjnym. W Polsce stwierdzono 20 gatunków naliściaków, często trudnych do odróżnienia (zob. Entiminae Polski).
Taksonomia Rodzaj ten wprowadzony został w 1824 roku przez Carla Johana Schönherra w publikacji autorstwa Ernsta Friedricha Germara. Obejmuje około 180 opisanych gatunków. Jego klasyfikacja na podrodzaje zmieniała się na przestrzeni lat. Poniższy podział na podrodzaje podano za BioLib.cz:
podrodzaj Phyllobius (Alsus) Motschulsky, 1845 Phyllobius brevis Gyllenahl, 1834 Phyllobius dispar L. Redtenbacher, 1849 Phyllobius emgei Stierlin, 1887 podrodzaj Phyllobius (Dialetus) Reitter, 1916 Phyllobius argentatus (Linnaeus, 1758) – naliściak srebrniak, n. zielony podrodzaj Phyllobius (Ectomogaster) Apfelbeck, 1915 Phyllobius fulvago Gyllenhal, 1834 Phyllobius fulvagoides Reitter, 1885 Phyllobius insidiosus Pesarini, 1981 Phyllobius schatzmayri Pesarini, 1981 podrodzaj Phyllobius (Italoscythropus) Pesarini, 1980 Phyllobius raverae A. Solari & F. Solari, 1904 podrodzaj Phyllobius (Metaphyllobius) Smirnov, 1913 Phyllobius fessus Boheman, 1843 Phyllobius ganglbaueri Apfelbeck, 1916 Phyllobius glaucus (Scopoli, 1763) – naliściak truskawczak Phyllobius jacobsoni Smirnov, 1913 Phyllobius noesskei Apfelbeck, 1916 Phyllobius pilicornis Desbrochers, 1873 Phyllobius pomaceus Gyllenhal, 1834 – naliściak pokrzywowiec Phyllobius rochati Pesarini, 1981 Phyllobius valonensis Apfelbeck, 1916 podrodzaj Phyllobius (Nanoschetus) Reitter, 1916 Phyllobius cylindricollis Gyllenhal, 1834 podrodzaj Phyllobius (Nemoicus) Stephens, 1831 Phyllobius oblongus (Linnaeus, 1758) – naliściak pączkojad podrodzaj Phyllobius (Parnemoicus) Schilsky, 1911 Phyllobius roboretanus Gredler, 1882 Phyllobius subdentatus Boheman, 1843 Phyllobius viridicollis (Fabricius, 1792) podrodzaj Phyllobius (Phyllobius) Schönherr in Germar, 1824 Phyllobius alpinus Stierlin, 1859 Phyllobius arborator (Herbst, 1797) – naliściak drzewoszek Phyllobius betulinus (Bechstein & Scharfenberg, 1805) – naliściak brzozowiak Phyllobius brenskei Schilsky, 1911 Phyllobius bulgaricus Apfelbeck, 1916 Phyllobius emeryi Desbrochers, 1873 Phyllobius etruscus Desbrochers, 1873 Phyllobius euchromus Reitter, 1885 Phyllobius flecki Reitter, 1906 Phyllobius italicus Solari & Solari, 1903 Phyllobius korbi Schilsky, 1908 Phyllobius lateralis Reiche, 1857 Phyllobius leonisi Pic, 1902 Phyllobius longipilis Boheman, 1843 Phyllobius nudiamplus Reitter, 1916 Phyllobius pellitus Boheman, 1843 Phyllobius peneckei Solari, 1931 Phyllobius pilipes Desbrochers, 1873 Phyllobius pyri (Linnaeus, 1758) – naliściak gruszkowy Phyllobius reicheidius Desbrochers, 1873 Phyllobius rhodopensis Apfelbeck, 1898 Phyllobius seladonius Brullé, 1832 Phyllobius squamosus C. Brisout, 1866 Phyllobius thalassinus Gyllenhal, 1834 Phyllobius transsylvanicus Stierlin, 1894 Phyllobius tuberculifer Chevrolat, 1865 Phyllobius versipellis Apfelbeck, 1916 Phyllobius vespertinus (Fabricius, 1792) Phyllobius xanthocnemus Kiesenwetter, 1852 podrodzaj Phyllobius (Plagius) Desbrochers, 1873 Phyllobius insulanus Schilsky, 1911 Phyllobius montanus Miller, 1862 Phyllobius pallidus (Fabricius, 1792) Phyllobius quercicola Apfelbeck, 1916 podrodzaj Phyllobius (Pterygorrhynchus) Pesarini, 1969 Phyllobius achardi Desbrochers, 1873 Phyllobius aetolicus Apfelbeck, 1901 Phyllobius canus Gyllenhal, 1834 Phyllobius contemptus Schoenherr, 1832 Phyllobius crassipes Motschulsky, 1860 Phyllobius cupreoaureus Stierlin, 1861 Phyllobius haberhaueri Apfelbeck, 1916 Phyllobius maculicornis Germar, 1824 – naliściak nakrzewiak Phyllobius meschniggi Solari, 1938 Phyllobius romanus Faust, 1890 podrodzaj Phyllobius (Subphyllobius) Schilsky, 1911 Phyllobius vespertilio Faust, 1884 Phyllobius virideaeris (Laicharting, 1781) – naliściak mały
Znaczenie gospodarcze Przy masowych pojawach niektóre gatunki notowane są jako szkodniki w uprawach drzew i krzewów owocowych oraz ozdobnych. Zawleczony do Ameryki Północnej naliściak pączkojad stał się tam szkodnikiem upraw klonu cukrowego.
Przypisy
Kategoria:Ryjkowcowate Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 1824 roku