Głuptak maskowy (Sula dactylatra) – gatunek dużego ptaka morskiego z rodziny głuptaków (Sulidae). Występuje głównie na tropikalnych wodach oceanów. Nie jest zagrożony.
Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1831 roku René Lesson. Autor nadał mu nazwę Sula dactylatra (która obowiązuje do tej pory), a jako miejsce typowe wskazał Wyspę Wniebowstąpienia. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyróżnia 4 podgatunki S. dactylatra: S. dactylatra dactylatra R. Lesson, 1831 S. dactylatra melanops Hartlaub, 1859 S. dactylatra tasmani van Tets, Meredith, Fullagar & P.M. Davidson, 1988 S. dactylatra personata Gould, 1846 Opisano też nieuznawane obecnie podgatunki: fullagari (zsynonimizowany z S. d. tasmani), bedouti i californica (zsynonimizowane z S. d. personata). Za podgatunek głuptaka maskowego był dawniej uznawany głuptak galapagoski (Sula granti) traktowany obecnie jako osobny gatunek. Niektórzy autorzy sugerują podniesienie S. d. tasmani do rangi gatunku.
Występowanie Obszary lęgowe ma na wyspach w strefach tropikalnych i subtropikalnych Oceanu Atlantyckiego (bez wschodniej części), Spokojnego i Indyjskiego. Poza okresem lęgowym rozprzestrzenienie ptaków nie jest jeszcze dobrze poznane.
Poszczególne podgatunki zamieszkują: S. dactylatra dactylatra – od Karaibów po wyspy południowo-zachodniego Atlantyku i dalej na wschód po Wyspę Wniebowstąpienia i Wyspę Świętej Heleny S. dactylatra melanops – Morze Czerwone, północno-zachodni Ocean Indyjski S. dactylatra tasmani – Morze Tasmana (wyspy Lord Howe i Norfolk), wyspy Kermadec S. dactylatra personata – południowy i wschodni Ocean Indyjski oraz Ocean Spokojny po wyspy u wybrzeży zachodniego Meksyku i zachodniej Ameryki Południowej.
Morfologia mały|lewo|Głuptak maskowy w locie Długość ciała: samce 74–82 cm, samice 75–86 cm; rozpiętość skrzydeł 152–155 cm; masa ciała: samce 1220–2211 g, samice 1470–2353 g.
Samice są podobne do samców, choć przeciętnie są nieco większe i cięższe; płeć ptaka można wiarygodnie rozróżnić jedynie po głosie.
Cechy charakterystyczne ubarwienia: czarny ogon, długi, czarny prążek na tylnej krawędzi skrzydeł, skóra maski i gardła niebieskoszara (z daleka połyskuje czarno), głowa biała, dziób żółty (czasami także matowy lub zielonożółty), oczy żółte, stopy barwy od żółtej po szarą.
Ekologia i zachowanie thumb|240px|Jajo z kolekcji muzealnej 240px|mały|Pisklę Zachowanie Poza okresem lęgowym większość populacji jest osiadła, niektóre wędrują jednak na inne obszary.
Rozmnażanie Lęgi odbywa w różnych porach roku.
Pożywienie Żywi się dużymi rybami ławicowymi, ale także dużymi kałamarnicami.
Status W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN głuptak maskowy jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako dość pospolity. BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako spadkowy ze względu na drapieżnictwo gatunków inwazyjnych (np. szczurów) i niezrównoważony poziom eksploatacji przez człowieka (pozyskiwanie jaj, polowania).
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Bibliografia Encyklopedia Dzikich Zwierząt: Wybrzeża morskie.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Ptaki Australii Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Oceanii Kategoria:Głuptaki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1831 roku Kategoria:Taksony opisane przez Renégo Lessona