thumb|200px|Tablica pamiątkowa na Rynku Starego Miasta w Warszawie

Polskie Towarzystwo Historyczne (PTH) – polskie towarzystwo naukowe specjalistyczne, stowarzyszenie historyków polskich, skupiająca zarówno zawodowych historyków, jak i miłośników historii. Utworzone w 1886 we Lwowie z inicjatywy Ksawerego Liskego jako lokalne towarzystwo naukowe. Po 1925 stało się towarzystwem ogólnopolskim.

PTH organizuje i inicjuje prace badawcze oraz od 1890 r. co 5 lat powszechne zjazdy historyków polskich. Od 1974 roku PTH jest organizatorem olimpiad i konkursów historycznych. Popularyzuje historię powszechną, dzieje Polski i poszczególnych miast oraz regionów. Towarzystwo posiada 46 oddziałów i 16 kół terenowych, 8 komisji i ponad 3 tys. członków. Od 2005 roku PTH ma status organizacji pożytku publicznego.

Towarzystwo wydaje m.in. „Małopolskie Studia Historyczne”, „Rocznik Kaliski”, „Rocznik Łódzki”, „Rocznik Lubelski”; od 1959 zarząd główny towarzystwa wydaje „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Historycznego”.

Historia Towarzystwa w skrócie 1886 – utworzenie Towarzystwa Historycznego we Lwowie, zalążka PTH, a jego celami było: utrzymywanie kontaktów między historykami zamieszkałymi w zaborach i za granicą, popularyzacja historii narodowej 1890 – pierwszy zjazd historyków polskich organizowany przez PTH (za pierwszy Powszechny Zjazd Historyków Polskich PTH uznało zjazd w 1880 roku w Krakowie, zorganizowany przez Akademię Umiejętności w rocznicę śmierci Jana Długosza) 1913 – utworzenie oddziału w Krakowie 1925 – przekształcenie Towarzystwa Historycznego w stowarzyszenie ogólnopolskie pod nazwą Polskie Towarzystwo Historyczne 1925 – włączenie Towarzystwa Miłośników Historii w struktury PTH, jako oddział w WarszawieHanna Szwankowska, "Dzieje Towarzystwa Miłośników Historii", w: Towarzystwo Miłośników Historii: stulecie 1906-2006, red. A. Rachuba, H. Rutkowski, Warszawa: Wydawnictwo „DiG”, 2006, s. 9. 1925 – utworzenie oddziału w Poznaniu 1927 – utworzenie oddziału w Łodzi; w 1958 ukazał się pierwszy tom „Rocznika Łódzkiego” 1928 – utworzenie oddziału w Przemyślu (reaktywacja po nieudanych próbach z 1891 i 1907) 1945 – przeniesienie siedziby Zarządu Głównego PTH ze Lwowa do Krakowa 1950 – przeniesienie siedziby Zarządu Głównego PTH z Krakowa do Warszawy 1955 – utworzenie oddziału w Kaliszu; w 1968 ukazał się pierwszy tom „Rocznika Kaliskiego” 1974 – zorganizowanie przez Ministerstwo Oświaty i PTH pierwszej olimpiady historycznej dla uczniów szkół ponadpodstawowych 1993 – pierwsza edycja Konkursu Wiedzy o Parlamentaryzmie – organizator PTH i kancelaria Sejmu RP 2003 – wybór nowych władz centralnych PTH; prezes – prof. Krzysztof Mikulski z Torunia, sekretarz generalny – Tadeusz Radzik 2004 – XVII Powszechny Zjazd Historyków Polskich w Krakowie 2006 – Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Towarzystwa Historycznego w Pułtusku 2009 – XVIII Powszechny Zjazd Historyków Polskich oraz Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Towarzystwa Historycznego w Olsztynie 2014 – XIX Powszechny Zjazd Historyków Polskich w Szczecinie „Polska – Bałtyk – Europa”http://pthszczecin.pl/ XIX Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Szczecin 2014. 2019 – XX Powszechny Zjazd Historyków Polskich w Lublinie Wielka zmiana, historia wobec wyzwań...

Prezesi Polskiego Towarzystwa Historycznego Franciszek Ksawery Liske (1886–1891) Tadeusz Wojciechowski (1891–1914) Ludwik Finkel (1914–1923) Stanisław Zakrzewski (1923–1932 i 1934–1936) Franciszek Bujak (1932–1934 i 1936–1937) Ludwik Kolankowski (1937–1947) Władysław Konopczyński (1947) Jan Dąbrowski (1947–1950) Tadeusz Manteuffel (1950–1953) Natalia Gąsiorowska-Grabowska (1953–1956) Stanisław Herbst (1956–1973) Marian Biskup (1973–1978) Henryk Samsonowicz (1978–1982) Andrzej Zahorski (1982–1988) Andrzej Ajnenkiel (1988–1991) Jacek Staszewski (1991–1997) Wojciech Wrzesiński (1997–2003) Krzysztof Mikulski (2003–2013) Jan Szymczak (2013–2015) Krzysztof Mikulski (2015–2025) Robert Litwiński (2025– )

Sekretarze generalni Polskiego Towarzystwa Historycznego Oswald Balzer 1886–1891 Ludwik Finkel 1891–1902 Alojzy Winiarz 1903–1905 Stanisław Zakrzewski 1906–1907 Eugeniusz Barwiński 1908–1916 Eugeniusz Barwiński i Teofil Modelski 1917–1920 Teofil Modelski 1920–1924 Kazimierz Tyszkowski 1924–1929 Bronisław Włodarski 1929–1932 Stefan Inglot 1932–1934 Kazimierz Tyszkowski 1934–1937 Wojciech Hejnosz 1937–1947 Stefan Inglot 1947 Aleksander Gieysztor 1947–1953 Stanisław Herbst 1953–1955 Irena Pietrzak-Pawłowska 1955–1958 Henryk Samsonowicz 1958–1966 Stanisław Russocki 1966–1971 Monika Senkowska-Gluck 1971–1976 Ryszard Stemplowski 1976–1978 Andrzej Zakrzewski 1978–1982 Stefan Krzysztof Kuczyński 1982–1985 Hubert Izdebski 1985–1988 Tadeusz Cegielski 1988–1991 Zofia T. Kozłowska 1991–1994 Wiesław Śladkowski 1994–1997 Andrzej Biernat 1997–2003 Tadeusz Radzik 2003–2009 Marek Sioma

Powszechne Zjazdy Historyków Polskich I Powszechny Zjazd Historyków Polskich (oficjalnie: Zjazd historyczny imienia Jana Długosza), Kraków, 18–21 maja 1880 w 400, rocznicę śmieci Jana Długosza II Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Lwów, 17–19 lipca 1890, poświęcony zagadnieniom metodycznym i wydawniczym III Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Kraków, 4–6 czerwca 1900, poświęcony znaczeniu historii literatury, historii sztuki, archeologii i etnografii IV Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Poznań, 6–8 grudnia 1925, na temat roli historii politycznej, historii prawa i historii gospodarczej V Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Warszawa, 28 listopada-4 grudnia 1930, w 100-lecie Powstania Listopadowego VI Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Wilno 17–20 września 1935, na temat stosunków polsko-litewskich VII Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Wrocław, 19–22 września 1948, poświęcony dziejom polskich ziem zachodnich VIII Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Kraków, 14–17 września 1958, w 9 sekcjach tematycznych i chronologicznych IX Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Warszawa 13–15 września 1963, poświęcony historii kultury średniowiecznej Polski, Powstaniu Styczniowemu i dziejom Polski Ludowej X Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Lublin, 9–13 września 1969, poświęcony 50 rocznicy odzyskania niepodległości i powstaniu Polski Ludowej XI Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Toruń, 9–12 września 1974, pod hasłem „U źródeł współczesności – dzieje społeczeństwa i kultury” XII Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Katowice, 17–20 września 1979, pod hasłem „Człowiek – Praca – Środowisko” XIII Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Poznań, 6–9 września 1984, pod hasłem „Historia i społeczeństwo” XIV Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Łódź 7–10 września 1989, pod hasłami „Rewolucje u schyłku XVIII wieku”, „Wielkie aglomeracje miejskie XIX i XX wieku”, „Druga wojna światowa” XV Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Gdańsk, 19–21 września 1994, pod hasłem „Wielkie i małe ojczyzny” XVI Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Wrocław, 15–18 września 1999, pod hasłem „Przełomy w historii” XVII Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Kraków, 15–18 września 2004, pod hasłem „Tradycja a nowoczesność – tożsamość” XVIII Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Olsztyn, 16–19 września 2009, pod hasłem „Powrót do źródeł”. XIX Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Szczecin, 17–21 września 2014, pod hasłem „Polska-Bałtyk-Europa” XX Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Lublin, wrzesień 2019, pod hasłem „Wielka zmiana, historia wobec wyzwań...” XXI Powszechny Zjazd Historyków Polskich, Białystok, 16-20 września 2024, pod hasłem „Człowiek twórcą historii”

Publikacje Biuletyn Historii Pogranicza

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Oficjalna strona Zarządu Głównego PTH Oficjalna strona Towarzystwa Miłośników Historii - Oddziału PTH w Warszawie Oficjalna strona oddziału PTH w Łodzi Oficjalna strona oddziału PTH w Częstochowie Oficjalna strona oddziału PTH w Radomsku Oficjalna strona oddziału PTH w Krakowie

Kategoria:Organizacje pożytku publicznego Kategoria:Historia Lwowa Kategoria:Historiografia polska Kategoria:Polskie towarzystwa naukowe Kategoria:Nauki historyczne w Polsce