Wittstock/Dosse (powszechnie stosowana jest również forma skrócona Wittstock) – miasto w północno-wschodniej części Niemiec w kraju związkowym Brandenburgia, w powiecie Ostprignitz-Ruppin.
Geografia Wittstock leży nad rzeką Dosse (Doszą) w historycznym regionie Prignitz, niecałe 100 km na północny zachód od Berlina, około 105 km na południe od Rostocku i 170 km na południowy wschód od Hamburga. Miasto powiatowe Neuruppin jest oddalone o 35 km.
Nazwa Urzędowa forma nazwy jest dwuczłonowa, przy czym drugi wyraz zapisywany po ukośniku; potocznie nazwę miasta skraca się do samego Wittstock.
W średniowieczu nazwa miasta pojawia się w formie Wiztok (1271), Witzstock (1284), Witstock (1441). Etymologia ludowa wywodziła ją z dolnoniemieckiego witt „biały” + stock „kłącze”, w rzeczywistości nazwa ta ma pochodzenie słowiańskie, od połabskiego vysoka „wysoka”Dieter Berger, Geographische Namen in Deutschland, Dudenverlag, Mannheim 1993, s. 279.. W języku polskim notowana jako Wysoka.
Historia mały|lewo|Panorama miasta na rycinie z XVII wieku Jest to dawna średniowieczna osada słowiańska Wysoka, wzmiankowana po raz pierwszy w dokumentach w 946. W 1248 miejscowość otrzymała prawa miejskie, a w 1251 pieczęć miejską. W miejscu dawnego grodu słowiańskiego powstał średniowieczny zamek biskupi i od 1271 do 1548 miasto było rezydencją biskupią, w herbie miasta do dziś jest zawarta postać biskupa. W 1409 miasto nawiedziło trzęsienie ziemi, a w 1495 i 1716 pożary.
W czasie wojny trzydziestoletniej w 1636 stoczona została tu bitwa, w której Szwecja zwyciężyła połączone siły cesarsko-saskie. Od 1701 miasto znajdowało się w składzie Królestwa Prus, a od 1871 w granicach Cesarstwa Niemieckiego.
Od kwietnia do lipca 1933 w podmiejskiej osadzie Alt-Daber (obecnie w granicach miasta) mieścił się obóz koncentracyjny KZ Alt-Daber, jeden ze starszych niemieckich obozów koncentracyjnych. Po likwidacji obozu jego więźniów osadzono w obozie koncentracyjnym Oranienburg. W ostatnich tygodniach II wojny światowej – 23 kwietnia 1945 – w lesie w dzisiejszej północnej części miasta Niemcy zorganizowali tymczasowy obóz koncentracyjny dla 16 tysięcy więźniów ewakuowanych w marszu śmierci z obozu Sachsenhausen. Większość więźniów opuściła obóz 29 kwietnia, natomiast więźniowie pozostawieni w obozowym szpitalu zostali wyzwoleni 1 maja przez wkraczającą Armię Czerwoną. Dziś w miejscu dawnego obozu znajdują się muzeum oraz pomnik upamiętniający ofiary.
Po II wojnie światowej miasto weszło w skład radzieckiej strefy okupacyjnej, a od 1949 do 1990 należało do NRD i było miastem powiatowym w okręgu Poczdam. Do 1994 w mieście był ulokowany garnizon Zachodniej Grupy Wojsk ZSRR. W wyniku reform administracyjnych z lat 1993 i 2003 włączono w teren miasta znaczną liczbę okolicznych wsi co czyni Wittstock obecnie szóstym największym powierzchniowo miastem w Niemczech. Jednocześnie w 1993 roku miasto straciło status miasta powiatowego na rzecz Neuruppin w nowo powstałym powiecie Ostprignitz-Ruppin.
Zabytki Zabytki Starego MiastaDie Wittstocker Altstadt (plan Starego Miasta): Rynek z ratuszem Zamek biskupi Kościół Mariacki Kościół Ducha Świętego Muzeum Wojny Trzydziestoletniej Mury miejskie Brama Gröpertor Beginaż
Demografia 450px|right|Wykres zmian populacji miasta w granicach z 2013 r. od 1875 r.
Rok Populacja 1875 15 434 1890 15 366 1910 14 873 1925 15 045 1939 16 538 1946 19 901 1950 20 700 1964 17 717 Rok Populacja 1971 17 912 1981 19 022 1985 19 903 1989 20 447 1995 20 164 2000 17 985 2005 16 363 2010 15 235 Rok Populacja 2015 14 380 2016 14 291 2017 14 283 2018 14 198 2019 14 131 2020 14 007
Stan ludności według danych Urzędu Miasta z 31 grudnia 2010 roku wynosił 15 259 mieszkańców, z czego 10 047 mieszkańców było zameldowanych na terenie pierwotnego obszaru miejskiego (bez włączonych miejscowości)Stadt Wittstock/Dosse - Einwohnerentwicklung 2010.
Stan ludności według danych Urzędu Miasta z 31 grudnia 2020 roku wynosił 14 300 mieszkańców, z czego 9 527 mieszkańców było zameldowanych na terenie pierwotnego obszaru miejskiego (bez włączonych miejscowości)Stadt Wittstock/Dosse - Einwohnerentwicklung 2020.
Gospodarka Niegdyś duży ośrodek przemysłu odzieżowego, ostatnia tego typu fabryka została zlikwidowana w 1997. Obecnie działają w Wittstock przede wszystkim małe przedsiębiorstwa usługowe i drobny przemysł. W pobliżu miasta istnieje duży zakład produkcji m.in. płyt wiórowych Kronotex, będący częścią szwajcarskiego koncernu Swiss Krono Group, a także farma fotowoltaiczna na części terenu dawnego lotniska wojskowego.
Transport mały|Stacja kolejowa W sąsiedztwie miasta przebiegają autostrada A24 łącząca Berlin z Hamburgiem oraz odchodząca stąd autostrada A19 w kierunku na Rostock.
W mieście znajduje się stacja kolejowa Wittstock (Dosse), przystanek regionalnych połączeń pomiędzy Berlinem a Wittenberge.
Sport W mieście siedzibę ma klub żużlowy MSC Wölfe Wittstock występujący w niemieckiej Bundeslidze, a w latach 2020-21 w II lidze polskiej. Mieści się tu stadion Heidering Wittstock.
Osoby urodzone w Wittstock/Dosse Hans Erich Kalischer – ekonomista
Współpraca Szlezwik-Holsztyn: Uetersen Szwecja: Höganäs
Przypisy
Kategoria:Miasta w Brandenburgii Kategoria:Powiat Ostprignitz-Ruppin