Lukrecja (Glycyrrhiza L.) – rodzaj bylin z rodziny bobowatych. Obejmuje 36 gatunków. Rośliny te występują w Europie (5 gatunków) i Azji, nieliczne gatunki rosną w Australii oraz na kontynentach amerykańskich. W Polsce dwa gatunki są efemerofitami – przejściowo tylko dziczeją: lukrecja gładka G. glabra i lukrecja najeżona G. echinata.
Lukrecje zawierają saponiny i – 50 razy słodszą od cukru spożywczego, przy czym jednak o charakterystycznym, lukrecjowym smaku. W Starożytnym Rzymie, na Bliskim Wschodzie i później w Europie wykorzystywana była jako roślina medyczna i spożywcza lukrecja gładka G. glabra. Zastosowanie lokalne w lecznictwie miały także G. lepidota (w Ameryce Północnej) i G. uralensis (w Chinach).
Systematyka thumb|Glycyrrhiza lepidota Pozycja według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016) Jeden z rodzajów podrodziny bobowatych właściwych Faboideae w rzędzie bobowatych Fabaceae s.l.. W obrębie podrodziny należy do plemienia Galegeae, podplemienia Glycyrrhizinae.
Pozycja w systemie Reveala (1993–1999) Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Fabanae R. Dahlgren ex Reveal, rząd bobowce (Fabales Bromhead), rodzina bobowate (Fabaceae Lindl.), rodzaj lukrecja (Glycyrrhiza L.).
Wykaz gatunków Glycyrrhiza acanthocarpa (Lindl.) J.M.Black Glycyrrhiza alalensis X.Y.Li Glycyrrhiza alaschanica Grankina Glycyrrhiza aspera Pall. Glycyrrhiza astragalina Gillies ex Hook. & Arn. Glycyrrhiza asymmetrica Hub.-Mor. Glycyrrhiza bucharica Regel Glycyrrhiza echinata L. – lukrecja najeżona Glycyrrhiza eglandulosa X.Y.Li Glycyrrhiza flavescens Boiss. Glycyrrhiza foetida Desf. Glycyrrhiza foetidissima Tausch Glycyrrhiza glabra L. – lukrecja gładka Glycyrrhiza gobica Grankina Glycyrrhiza grandiflora Tausch Glycyrrhiza hispida Pall. Glycyrrhiza inflata Batalin Glycyrrhiza krasnoborovii Grankina Glycyrrhiza laxiflora X.Y.Li & D.C.Feng Glycyrrhiza laxissima Vassilcz. Glycyrrhiza lepidota Pursh Glycyrrhiza macrophylla X.Y.Li Glycyrrhiza michajloviana Grankina & E.V.Kuzmin Glycyrrhiza nadezhinae Grankina Glycyrrhiza orientalis Grankina & Letjaeva Glycyrrhiza pallidiflora Maxim. Glycyrrhiza purpureiflora X.Y.Li Glycyrrhiza sergievskiana Grankina & Aralbaev Glycyrrhiza shiheziensis X.Y.Li Glycyrrhiza soongorica Grankina Glycyrrhiza squamulosa Franch. Glycyrrhiza subechinata Boza Glycyrrhiza uralensis Fisch. ex DC. – lukrecja chińska
Zastosowanie mały|Lukrecja konfekcjonowana Glicyryzyna, czyli jeden ze składników aktywnych roślin z tego rodzaju, sprzyja gromadzeniu wody w organizmie. Dlatego lukrecja gładka była stosowana już przez rzymskich żołnierzy do zmniejszania pragnienia. Roślina wykorzystywana była wszechstronnie jako lecznicza. Współcześnie stwierdzono, że glicyryzyna hamuje replikację koronawirusów i HIV.
Lukrecja ma też szerokie zastosowanie w kosmetyce jako jeden ze składników szamponów, kremów, toników czy żeli. Polecana także jako środek wspomagający leczenie zmian atopowych skóry oraz łuszczycy.
Jako środek spożywczy lukrecja stosowana jest głównie w przemyśle cukierniczym w krajach skandynawskich (zob. słona lukrecja). Cukierki produkowane z lukrecji mają charakterystyczną, ciemną lub nawet czarną barwę. Lukrecja jest również składnikiem włoskiego likieru sambuca. Smak lukrecji przypomina anyż, zatem aromaty zbliżone do likieru sambuca można znaleźć także w tureckiej raki, w greckiej ouzo, bułgarskiej mastice (anyżowy likier) lub francuskim pastis.
Przypisy
Kategoria:Bobowate właściwe Kategoria:Rośliny lecznicze Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza