Analiza treści – jedna z metod badawczych w socjologii i pokrewnych naukach społecznych, polegająca na ustalaniu i opisywaniu językowych cech tekstów w celu wyjaśniania niejęzykowych własności ich autorów (postawy, oceny, zamiary). Stosowana jest zarówno dla form słownych, jak i graficznych, często wówczas, gdy nie jest możliwe zdobycie informacji poprzez bezpośredni kontakt z przedstawicielami badanej populacji, a określić można dzięki niej np. rozległe procesy zachodzące w różnych okresach historycznych. Stosowana jest też w celu uzyskania obrazu treści i określenia stanowiska nadawcy w danej sprawie lub jego przekonań, np.: światopoglądowych, politycznych czy wyznaniowych. Analiza treści przekazów medialnych stosowana jest w celu rozpoznania wizerunku danej marki, osoby lub organizacji oraz jej stosunku do danego zagadnienia, wydarzenia lub zjawiskaMaison Dominika, Jakościowe Metody Badań Marketingowych. Jak Zrozumieć Konsumenta, Redaktor Beata Bińko, Wydawnictwo Naukowe PWN SA Warszawa 2010, strona 16-17.
W pierwszym etapie identyfikuje się i klasyfikuje treści i znaczenia „konfiguracji językowych”, przy czym poza językowym kontekstem znaczeń, wyrażonym w tekście explicite, istotne jest odniesienie się do kontekstu sytuacyjnego. W drugim etapie następuje wnioskowanie o zmiennych niejęzykowych, dotyczących: nadawcy tekstu; założeń na temat odbiorcy formułowanych przez nadawcę; możliwych reakcji odbiorcy na tekst; właściwości systemu społeczno-kulturowego odbiorcy i nadawcy.
Etapy ilościowej analizy treści Sformułowanie pytań i hipotez badawczych w odniesieniu do cech niejęzykowych tekstów, które zamierza się badać. Dobór próby, a więc materiałów, które będą badane na podstawie wcześniej założonych pytań badawczych. Jest on wielostopniowy, z tego względu, że najpierw wybiera się odpowiednie nośniki informacji, następnie z nich konkretne woluminy, numery gazet, czy strony internetowe i następnie teksty w już najmniejszych jednostkach analizy. Określenie jednostek analizy. Pod względem wielkości, jednostkami mogą być słowa, zdania, artykuły, bądź większe dzieła. Opracowanie kategorii analitycznych (klucza kategoryzacyjnegoW. Pisarek, Analiza zawartości prasy, Kraków 1983, s.30.), gdzie podział na kategorie powinien być utworzony według „jednolitej zasady klasyfikacji” oraz wyczerpujący, a utworzone kategorie powinny być rozłączne. Kodowanie jednostek analitycznych tekstu według przyjętych kategorii w postaci indeksu i analiza ilościowa. Weryfikacja przyjętych hipotez badawczych.
Analiza treści w analizie mediów Autorem metody analizy treści był Bernard Berelson. Dany problem należy zidentyfikować i przedstawić za pomocą wskaźników statystycznych.
Zalety metody: wyniki są jednoznaczne i porównywalne w czasie, można dzięki temu zaobserwować kierunek przemian
Minusy metody: używanie liczb jest podyktowane fascynacjami matematycznymi, które same w sobie nie mają żadnej wiedzy.
Analiza treści jest użytkowana w analizie mediów. Pozwala na pominięcie założeń teoretycznych. To, jak badacz postawi pytania w tej metodzie, w dużym stopniu warunkuje odpowiedzi. Jest ponadto mało zróżnicowana. Metoda analizy treści bywa zastępowana przez bardziej jakościową metodę analizy – semiologią.
Zobacz też
analiza dwuwymiarowa
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Metody badań społecznych