Jakość (gr. poiotes, łac. qualitas) – pojęcie filozoficzne zdefiniowane przez Platona jako „pewien stopień doskonałości”Definicje jakości – www.jakosc.biz. Nazwę łacińską, która zachowała się w językach romańskich utworzył Cyceron tłumacząc termin greckiJakość.
Ocena jakościowa i ocena jakości Należy odróżnić ocenę jakościową od oceny jakości. Ocena jakościowa jest przeciwieństwem oceny ilościowej i polega na oszacowaniu własności dowolnego zdarzenia, procesu lub systemu w skalach relatywnych, np. (duży, mały), (zawsze, często, czasem, rzadko, nigdy), (bardzo dobrze, dobrze, wystarczająco, niewystarczająco). Jest powszechnie używana w życiu codziennym, naukach społecznych i w innych dziedzinach – przez ekspertów, kiedy ich wiedza wynika z doświadczenia trudnego do liczbowego oszacowania, np. w opiniach uznanych autorytetów. Jakościowa ilustracja przebiegu procesów jest też wstępną hipotezą dla przeprowadzenia eksperymentu lub budowy kwestionariusza w badaniach społecznych.
We współczesnym społeczeństwie przemysłowym, liczne nowe definicje kładą większy nacisk na jakość produktów określonych przez ich wartość użytkową, czyli w konsekwencji na społeczne aspekty użyteczności technologii i usług.
Przykładowo jakość eksploatacyjna to zespół właściwości i charakterystyk wyrobu, określający rzeczywisty stopień spełnienia aktualnych wymagań użytkownika (według normy ISO 8402)
Jakość produktu W tym kontekście najczęściej wymieniane są cechy jakości technologicznej:
funkcjonalność: stopień i zakres realizacji oczekiwanych funkcji praktyczność: komfort użytkowania, łatwość obsługi i konserwacji i ich ergonomiczność niezawodność: zdolność do pracy bezusterkowej trwałość: okres zachowania cech użytkowych bezpieczeństwo użytkowania.
Jakość produktu jest związana z takimi jego własnościami handlowymi (jakość rynkowa), jak:
stopień zgodności z wzorcem lub wyspecyfikowanymi wymaganiami widoczność zespołu cech istotnych dla produktu ekskluzywność: prestiż nabywcy związany z posiadaniem produktu lub jego marką estetyczność: pozytywne odczucia osobiste prezentacja: forma zaoferowania (warunki sprzedaży: otoczenie, obsługa, sposób dostawy, opakowanie, certyfikaty, referencje itp. zobacz: merchandising) koszt nabycia usatysfakcjonowanie użytkownika: zaspokojenie potrzeb i oczekiwań nabywcy.
Zatem są to cechy istotne z punktu widzenia konsumenta. Producent musi oprócz tego brać pod uwagę zyskowność i działalność konkurencji, co często jest w konflikcie z jakością technologiczną produktu. (Zobacz: zarządzanie przez jakość)
Jakość życia Ważnym wskaźnikiem w polityce i w strategiach rozwoju społecznego jest jakość życia lub poziom życia (ang. well-being or quality of life). Wskaźnik Jakości Życia to zwykle statystyczna ocena społeczeństwa wynikająca głównie z porównań wielu parametrów ekonomicznych zdrowotnych i środowiskowych dotyczących jej warunków życia.
W modelach socjo-psychologicznych, jakość życia jest też widziana jako subiektywna ocena jednostki. J.M. Levine i K.L. Moreland zaproponowali model w którym obiektami porównywanymi są: "ja" – "inny" – "grupa", a porównania wykonywane są w kontekście społecznym: "wewnątrz grupy" – "między grupami" i w kontekście czasowym: "teraz" – "w przeszłości" – "w przyszłości". Wybór wariantu jest na ogół reakcją na jakąś zaszłość, która zwraca uwagę jednostki na obiekt odniesienia i skłania do dokonania porównań. Wynik porównania jest silnie uzależniony od samoświadomości jednostki i nie zawsze jest zgodny z oceną "innych", szczególnie jeśli porównanie "ja"-"ja" odnosi się do zamiarów, a porównanie "inni"-"ja" ocenia rzeczywiste dokonania.
Jednym z narzędzi mierzących jakość życia jest WHOQOL-BREF – 26-punktowy kwestionariusz opracowany przez Światową Organizację Zdrowia, oceniający jakość życia w czterech obszarach (fizycznym, psychicznym, społecznym i środowiskowym), który przetłumaczony na wiele języków do wykorzystania zarówno w praktyce klinicznej, jak i w badaniach naukowych. Jednak analiza wersji kwestionariusza z 21 państw wykazała między nimi znaczne rozbieżności, w tym niespójne ramy czasowe pomiaru, brakujące instrukcje oraz błędy w tłumaczeniu na tyle poważne, że odpowiedzi na niektóre pytania nie mogą być porównywane między państwami
Zobacz też Jakość produktu wymagania, standardy, normy
kontrola jakości, kontrola techniczna, brakarz, brakarnia, izolator braków, samokontrola, wadliwość wada nieistotna, istotna, krytyczna brak naprawialny, nienaprawialny
Statystyki: rozkład normalny (rozkład Gaussa), odchylenie standardowe (sigma) Metoda sześć sigma (6S, six-sigma)
Analiza przyczyn i skutków wad=FMEA SPC – statystyczna kontrola procesu TQM – Total Quality Management – zarządzanie przez jakość
Kaizen poka-yoke
Normy branżowe QS-9000 – standard motoryzacyjny opracowany przez Wielką Trójkę (Big 3) producentów samochodów (stracił ważność 15.12.2006); nadal rozwijane są związane z nim podręczniki (manuals): APQP, PPAP, SPC, FMEA, MSA. VDA 6.1 – standard niemiecki w branży motoryzacyjnej EAQF – standard francuski w branży motoryzacyjnej AVSQ – standard włoski w branży motoryzacyjnej ISO/TS 16949 – specyfikacja techniczna dla dostawców na pierwszy montaż (OE/ OES) w branży motoryzacyjnej, obejmujący wymagania ISO 9001 oraz specyficzne dla branży motoryzacyjnej.
ISO 14001 – systemy zarządzania środowiskiem EMAS – bardziej restrykcyjny system zarządzania środowiskowego
HACCP – system analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli przy produkcji i przechowywaniu żywności
TL 9000 – standard dla przemysłu telekomunikacyjnego
SQAS – standard dla systemu transportu i przechowywania produktów chemicznych
AQAP – (Allied Quality Assurance Publication)(Standaryzacyjna publikacja dotycząca jakości)-przepisy NATO dotyczące jakości
SCC – certyfikacja na zgodność z systemem zarządzania bezpieczeństwem dla podwykonawców AS 8000 – wymagania dotyczące odpowiedzialności za warunki socjalne OHSAS 18001 – międzynarodowy dokument, wymagania dla systemów zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy PN-N-18001:2004 – systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy
ISMS – systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji TickIT – brytyjski standard dla dostawców systemów informatycznych
9000 0056 – standard zarządzania jakością dostaw w przemyśle lotniczym TS 157 – standard zarządzania jakością dostaw w przemyśle lotniczym
ISO 9001:2008 Wymagania systemu zarządzania jakością ISO 9000:2000 Pojęcia i definicje systemu zarządzania jakością. (Księga Jakości, proces, procedura, instrukcja, system jakości)
ISO 45000 – systemy zarządzania w laboratoriach, w tym: PN-EN 45001 Ogólne kryteria działania laboratoriów badawczych, PN-EN 45002 Ogólne kryteria oceny laboratoriów badawczych, PN-EN 45003 Ogólne kryteria dotyczące jednostek akredytujących laboratoria badawcze, PN-EN 45011 Ogólne kryteria dotyczące jednostek certyfikujących wyroby, PN-EN 45012 Ogólne kryteria dotyczące jednostek certyfikujących systemy jakości, PN-EN 45013 Ogólne kryteria dotyczące jednostek certyfikujących personel, PN-EN 45014 Ogólne kryteria dotyczące deklaracji zgodności wydawanej przez dostawców. PN-EN ISO/IEC 17025 Ogólne wymagania dotyczące laboratoriów badawczych i wzorcujących
EN 460001/2 – certyfikacja na zgodność z wymogami dla producentów wyrobów medycznych
ISO 13485 – zastąpiła EN 46001
ISO 19011:2000 – norma dotycząca audytowania systemów jakości i środowiska
GOST – rosyjskie normy
Przypisy
Linki zewnętrzne
Definicja jakości w Encyklopedii Zarządzania Zarządzanie Jakością – koncepcje i metody
Kategoria:Marketing Zarządzanie jakością Kategoria:Ontologia Kategoria:Aksjologia