Mitologia irańska, także mitologia perska – zbiór mitów i podań o bogach i bohaterach, funkcjonujących pośród ludów irańskich.
Mitologia irańska jest poświadczona w wielu źródłach, jednak pochodzących z wielu epok, spisanych w odmiennych językach, w różnych konwencjach. Czasami bohaterom nadawano odmienne imiona, czasami odmiennie przedstawiano ich dzieje. Stąd często utrudniona lub sprzeczna interpretacja, brak spójnej syntezy.
Podstawowymi źródłami są: Awesta z Gathami, napisy klinowe z czasów Achemidów, Szahname (Księga Królewska) autorstwa Ferdousiego oraz tradycja ludowa (słabo zbadana).
Wierzenia i kulty irańskie mają wiele cech wspólnych z wierzeniami i kultami Hindusów, co jest dowodem na istnienie pierwotnej wspólnoty indoirańskiej. W mitach irańskich dostrzega się też paralele z wierzeniami słowiańskimi, jednak są one słabo zbadane. Wierzenia irańskie interesowały już starożytnych Greków, za ludzi o szczególnych zdolnościach uważano perskich kapłanów – magów.
Bóstwa Ahura (inaczej: Ahura Mazda, Ormuzd) (bóg najwyższy) Aryman (inaczej: Angra Mainju) Anahita Mitra Waju (bóg wiatru) Zurwan Atar (bóg personifikujący ogień) – uważany za wcielenie Ahura Mazdy, następnie uważany za jego syna. Tisztrja (bóg deszczu, symbolizuje go gwiazda Syriusz) Weretragna
Inne postacie Aži Dahaka Dżemszyd (Jima) Kondrow Feridun Garszasp Zal
Inne pojęcia Arianem Waedżo War
Literatura przedmiotu Składankowa M., Bohaterowie, bogowie i demony dawnego Iranu, Iskry, Warszawa 1984. Składankowa M., Mitologia Iranu, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1989 Kempiński A. M., Encyklopedia mitologii ludów indoeuropejskich, Iskry, Warszawa 2001. Wnuk-Lisowska Elżbieta, Irański mit kosmologiczny w świetle Awesty i Bundahišnu, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków 1996, . Vesta Sarkosh Curtis, Mity perskie, Prószyński i S-ka, Warszawa 2000.
Zobacz też zurwanizm mazdaizm zaratusztrianizm dualizm (religia)
Linki zewnętrzne Iranian Mythology by Albert J. Carnoy
*