Zofia Ludwika Cecylia Konstancja z Fredrów Szeptycka (ur. 21 maja 1837 we Lwowie, zm. 17 kwietnia 1904 w Przyłbicach) – polska malarka i pisarka, córka komediopisarza Aleksandra Fredry i Zofii Jabłonowskiej-Skarbkowej, spokrewniona między innymi z rodzinami Jabłonowskich, Skrzyńskich i Ossolińskich.
Rodzina i przyjaciele Zofia Szeptycka była związana z ziemią krośnieńską jako właścicielka Korczyny i Odrzykonia, które otrzymała w posagu od matki – Zofii Jabłonowskiej Fredrowej.
Adela Defforel była jej długoletnią nauczycielką i przyjaciółką. Jej nauczycielami byli: Józef Swoboda, Chifflart i Charles-François. Pobierała nauki w Paryżu, gdy wyjechała z rodzicami do brata Jana Aleksndra, powstańca węgierskiego, który nie mógł przyjechać do kraju, oraz w Wiedniu. Przyjaciel jej rodziny, Henryk Rodakowski, namalował jej akwarelowy portret. W 1855 zbliżyła się do mieszkańców Hotelu Lambert przez przyjaźń z Marią Cecylią Czartoryską.
Dzieciństwo spędziła w Beńkowej Wiszni, a od 1858 aż do ślubu w 1861 mieszkała we Lwowie. 1 października 1861 wyszła za mąż za Jana Kantego Remigiana Szeptyckiego (1836–1912) – ziemianina obrządku rzymskokatolickiego i zamieszkała w majątku męża w Przyłbicach.
Była matką siedmiu synów. Pierworodny Stefan Kanty Aleksander (1862–1864) i Jerzy Piotr (1863–1880) zmarli w dzieciństwie.
Dwóch było ziemianami: Aleksander Maria Dominik Szeptycki (1866–1940) Leon Józef Maria Szeptycki (1877–1939), mąż Jadwigi z Szembeków (1883–1939), również ziemianki, etnografki i archeologa amatora.
Jeden został wojskowym: Stanisław Maria Jan Szeptycki (1867–1950) – generał Armii Austro-Węgier i Wojska Polskiego.
Dwóch zostało zakonnikami: Roman Aleksander Maria Szeptycki (1865–1944), jako ojciec Andrzej, bazylianin, późniejszy greckokatolicki arcybiskup metropolita lwowski Kazimierz Maria Szeptycki (1869–1951), jako ojciec Klemens, ihumen zakonu studytów, błogosławiony, odznaczony medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.
W 1888 podróżowała do Rzymu, gdzie przebywał jej syn Roman. Została tam przyjęta przez papieża Leona XIII. Przebywała w Korczynie, w Krościenku i w Nowej Wsi. Zmarła 17 kwietnia 1904 i pochowana została w Przyłbicach.
Pierwsza biografia Zofii Szeptyckiej, opowiadająca o jej życiu, malarstwie i twórczości literackiej, ukazała się w języku ukraińskim. Jej autorem jest professor UMCS Ihor Nabytowycz (Ihor Nabytovych):
Ігор Набитович, Саґа мистецької родини: Алєксандер Фредро, Софія Шептицька, митрополит Андрей Шептицький, Київ 2023. (Ihor Nabytovych, Saga rodziny artystycznej: Aleksander Fredro, Sofia Szeptycka, Metropolita Andrej Szeptycki, Kijów 2023).
Malarstwo Wykonywała obrazy religijne, które zdobiły kościoły Lwowa, Krakowa, Żółkwi i Bruchnalu. Około 1842 roku ojciec Zofii, Aleksander Fredro, zatrudnił do pierwszych lekcji rysunku i malarstwa dla swoich dzieci czeskiego malarza Józefa Swobodę. W 1849 wyjechała do Paryża, gdzie jej umiejętności docenił Henryk Rodakowski – malarz polecił jej podjąć nauki u Nicolasa-François Chifflarta (kolegi Rodakowskiego z pracowni Léona Cognieta). Kopiowała u niego rysunki akademickie, następnie obrazy w Luwrze. Za namową Rodakowskiego namalowała portrety swoich rodziców, a prace te uznawane są za najważniejsze z dorobku Fredrówny. Namalowała też portret bł. Jana z Dukli dla lwowskiego kościoła bernardynów, autoportret i portret brata.
Twórczość literacka Pisała opowiadania i szkice, które pozostawiła jako rękopiśmienne utwory o charakterze pamiętnika rodzinnego. Najcenniejsze są Wspomnienia z lat ubiegłych pisane w latach 1900–1903. W 1904, już po jej śmierci, lwowska „Gazeta Narodowa” i krakowski „Przegląd Polski” po raz pierwszy drukowały niektóre opowiadania i szkice.
Dwutomowy zbiór jej Pism z przedmową Stanisława Tarnowskiego ukazał się pośmiertnie w Krakowie w latach 1906–1907.
Genealogiahttps://wielcy.pl/wgm/?m=NG&t=PN&n=5.814.552; Wielka Genealogia Minakowskiego, strona poświęcona Zofii Fredro PrapradziadkowieAntoni Fredro ∞ Barbara KonopackaMichał Urbański ∞ Elżbieta DubrawskaJan Dembiński ∞ Katarzyna DubrawskaAndrzej hr. Wiesiołowski ∞ Marianna DrużbackaStanisław Jabłonowski ∞ Katarzyna BogatkoTomasz ks. Ossoliński ∞ Teresa hr. LanckorońskaStanisław Świdziński ∞ Marianna DziuliStanisław Krasiński ∞ Aniela HumieckaPradziadkowieJózef Benedykt Fredro ∞ Teresa UrbańskaJan Nepomucen hr. Dembiński ∞ Krystyna hr. WiesiołowskaRoch hr. Jabłonowski ∞ Katarzyna ks. OssolińskaMichał Świdziński ∞ Barbara Krasińska DziadkowieJacek hr. Fredro ∞ Marianna hr. DembińskaJózef hr. Jabłonowski ∞ Marianna ŚwidzińskaRodziceAleksander hr. Fredro ∞ Zofia hr. JabłonowskaZofia hr. Fredro
∞ Jan Kanty hr. Szeptycki
Przypisy
Bibliografia Polski Słownik Biograficzny, (t. 7 s. 105). Jerzy Dunin-Borkowski: Panie polskie przy dworze rakuskim : (damy krzyża gwiaździstego : damy pałacowe : kanoniczki honorowe sabaudzkie i berneńskie), Lwów 1891, s. 216-217. Jerzy Dunin-Borkowski: Almanach błękitny : genealogia żyjących rodów polskich, Lwów–Warszawa 1909, s. 916. Barbara Lasocka: Aleksander Fredro. Drogi życia, Oficyna Wydawnicza Errata: Warszawa 2001, . Zbigniew Kuchowicz: Al. Fredro we fraku i w szlafroku. Osobowość i życie prywatne, Łódź: KAW, 1989. Zofia Szeptycka: Młodość i powołanie ojca Romana Andrzeja Szeptyckiego zakonu św. Bazylego Wielkiego, oprac. Bogdan Zakrzewski, Wrocław: Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocł., 1993. Zofia Szeptycka: Wspomnienia z lat ubiegłych, przyg. do druku, wstępem i przypisami opatrzył Bogdan Zakrzewski, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1967. Bogdan Zakrzewski [opr.], Fredro i Fredrusie, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1974.
Linki zewnętrzne Zofia Ludwika Cecylia hr. Fredro z Paczkowic h. Bończa. sejm-wielki.pl Zofia Szeptycka – publikacje i rękopisy w bibliotece Polona
Zofia Kategoria:Ludzie związani z Odrzykoniem Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polscy pisarze Kategoria:Polscy ziemianie Kategoria:Urodzeni w 1837 Kategoria:Zmarli w 1904 Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie