U-18 (1935)

U-18 – niemiecki okręt podwodny typu IIB z okresu II wojny światowej. Zamówienie na budowę złożono 2 lutego 1935 roku w stoczni Germaniawerft w Kilonii. Stępkę położono 10 lipca. Okręt został zwodowany 7 grudnia 1935 roku, a wcielony do służby 4 stycznia 1936 roku pod dowództwem Kptlt. Hansa Pauckstadta. Do połowy 1942 roku okręt pływał na patrole na Bałtyku oraz Morzu Północnym, później przetransportowany nad Morze Czarne, w maju 1943 roku włączony w skład 30. Flotylli w Konstancy w Rumunii. Jednostka przeprowadziła 14 patroli bojowych, przebywając w morzu 287 dni. 25 sierpnia 1944 roku został zatopiony przez własną załogę niedaleko Konstancy.

Historia U-Boot przydzielony został do 1. Flotylli U-Bootów „Weddigen” w Kilonii. 20 listopada 1936 roku, w wyniku kolizji z torpedowcem T-156Pochodzący sprzed I wojny światowej torpedowiec SMS V 156, od 1917 roku pod nazwą T-156, w Kriegsmarine pełniący funkcję poławiacza torped, od 1944 roku pod nazwą „Bremse”. okręt zatonął w Zatoce Lubeckiej – 8 marynarzy zginęło, 12 uratowano. 28 listopada okręt podniesiono i skierowano do remontu. Okręt ponownie wszedł do służby 30 września 1937 roku, a jego dowódcą został Kptlt. Heinz Beduhn. 4 października 1937 roku U-18 został przeniesiony do w Kilonii.

W trakcie kampanii wrześniowej U-18 pod dowództwem Kptlt. Bauera wraz z okrętami U-14 oraz U-22 został wykorzystany do blokowania Zatoki Gdańskiej. 22 sierpnia U-18 wypłynął z Kilonii i na środkowym Bałtyku pojawił się dzień później w ramach przygotowań do planu „Fall Weiß”, gdzie razem z U-14 i U-22 miał uczestniczyć w operacji „Transportübungen Lübeck” – opanowania Zatoki Gdańskiej. Ponieważ rozpoczęcie wojny przełożono z 26 sierpnia (z powodu podpisania 25 sierpnia polsko-brytyjskiego układu sojuszniczego) okręty zostały odwołane – wieczorem 25 sierpnia U-14, U-18 i U-22 otrzymały rozkaz wejścia do Kłajpedy.

Patrol 1 (30.08.1939 – 07.09.1939)

30 sierpnia U-18 wypłynął z Kłajpedy w kierunku Zatoki Gdańskiej. 2 września, o godzinie 1.52 z pokładu U-Boota dostrzeżono polski okręt podwodny idący kursem północnym. Był to ORP „Żbik” który prowadził ładowanie akumulatorów. Kptlt. Bauer postanowił zaczekać z atakiem do świtu, jednak polski okręt zanurzył się alarmowo po tym, gdy obserwatorzy na pomoście „Żbika” wykryli U-18 (który został przez nich błędnie zidentyfikowany jako trałowiec). 3 września, o godzinie 3.55 ponownie dostrzeżono polski okręt podwodny idący kursem wschodnim – najprawdopodobniej był to ORP „Sęp”. Kptlt. Bauer zanurzył U-Boota do ataku, jednak przez peryskop nie był w stanie dostrzec celu. Tego samego dnia o godzinie 19.30 po raz kolejny dostrzeżono polski okręt podwodny idący kursem zachodnim, najprawdopodobniej ORP „Sęp”. Często podaje się, że był to ORP „Ryś”, jednak w chwili kontaktu ORP „Ryś” szedł kursem wschodnim w zanurzeniu i wynurzył się dopiero o 19.57 – w przeciwieństwie do Sępa, który szedł kursem zachodnim, wynurzywszy się o godzinie 19.15. U-18 wykonał zanurzenie alarmowe i o godzinie 19.51 wystrzelił pojedynczą torpedę, która jednak była niecelna (prawdopodobnie przeszła przed dziobem z powodu błędnych parametrów strzału). U-18 wynurzył się o godzinie 20.15, jednak polskiego okrętu już nie dostrzeżono. Kptlt. Bauer zaniechał poszukiwań z uwagi na konieczność naładowania rozładowanej baterii akumulatorów. Ponadto na zachód od pozycji U-18 znajdował się U-14 i istniała duża szansa, że to on przechwyci polski okręt (co też nastąpiło, lecz również nieskutecznie). 6 września U-18 otrzymał rozkaz powrotu do Świnoujścia, dokąd wszedł 7 września.

Następnie U-18 przeszedł do Kilonii. W trakcie przechodzenia przez Mały Bełt, 8 września, o godzinie 8.00 doszło do spotkania z powracającym do Kilonii U-14.

Patrol 2 (14.09.1939 – 24.09.1939)

14 września 1939 roku okręt wyszedł z Kilonii na patrol z zadaniem blokady Wielkiego Bełtu, gdzie miał atakować brytyjskie okręty podwodne mające próbować przedrzeć się na Bałtyk. Nie odnosząc żadnych sukcesów w rejonie operacyjnym, 24 września powrócił do Kilonii.

Patrol 3 (2.10.1939 – 19.10.1939)

2 października 1939 roku U-18 wyszedł z Kilonii z zadaniem atakowania brytyjskich okrętów w rejonie Orkadów. Na Morze Północne okręt przedostał się przez Kanał Kiloński. 12 października, w kwadracie AN45 doszło do spotkania z U-23. 19 października 1939 roku okręt powrócił do Kilonii.

Z końcem października 1938 roku U-18 został przydzielony do nowo utworzonej 24. Flotylli Szkoleniowej U-Bootów w Gdańsku, która prowadziła kursy dla przyszłych dowódców okrętów. Jednak z powodu niedostatecznej ilości frontowych okrętów podwodnych, U-18 do końca lutego 1940 roku wychodził na patrole bojowe.

Patrol 4 (15.11.1939 – 23.11.1939)

15 listopada 1939 roku U-18 wypłynął z portu z zadaniem patrolowania północnych wybrzeży Szkocji. 16 listopada, o godzinie 14.24, w kwadracie AN 65 dostrzeżono nieprzyjacielski okręt podwodny idący na powierzchni (najprawdopodobniej był to HMS „Sealion”, patrolujący na Dogger Bank zachodnie podejście do wytrałowanego przejścia przez niemieckie pole minowe. W tym samym miejscu, na poprzednim patrolu, 6 listopada HMS „Sealion” wystrzelił salwę sześciu torped do U-21). Wieczorem 18 listopada na pozycji 58°07′N 02°18′W (kwadrat AN 1864) natrafiono na niewielki parowiec. Był to brytyjski statek Parkhill, przewożący ładunek węgla z Blyth na Orkady. Wystrzelona o godzinie 20.45 torpeda G7e chybiła. Atak ponowiono pół godziny później – o godzinie 21.16 torpeda trafiła. Statek natychmiast zatonął, cała załoga (9 osób) zginęła (niektóre źródła podają, że ofiarą U-18 padł parowiec Wigmore, jednak analiza Kriegstagebuch (KTB), jak i raportów Admiralicji wykazuje, że Wigmore został storpedowany przez U-22). 20 listopada, o godzinie 1.09, w kwadracie AN 18, U-18 dostrzegł i zaatakował dwoma torpedami brytyjski tankowiec MV Athelking, który szedł z Invergordon do Methil w eskorcie niszczycieli HMS „Isis” i . Według zapisów KTB U-Boota obydwie torpedy trafiły w tankowiec, natomiast według relacji brytyjskich eksplodowała tylko jedna z torped – w śladzie torowym niszczyciela HMS „Inglefield”. 22 listopada okręt wszedł do Wilhelmshaven, natomiast dzień później przeszedł przez Kanał Kiloński do Kilonii.

Z końcem listopada doszło do zmiany na stanowisku dowódcy okrętu, które objął Oblt. Ernst Mengersen, natomiast Kptlt. Bauer objął dowództwo U-50. Na początku 1940 roku na U-18 został zaokrętowany Oblt. Ottokar Paulshen, który mając pełnić funkcję oficera wachtowego przygotowywał się do roli dowódcy okrętu.

Patrol 5 (18.01.1940 – 28.01.1940)

18 stycznia 1940 roku U-18 wypłynął z Kilonii z zadaniem patrolowania rejonu pomiędzy Orkadami i wybrzeżem Norwegii. 23 stycznia, na północny zachód od Kinnairds Head (kwadrat AN 42) dostrzeżono norweski (wówczas jeszcze neutralny) parowiec Bisp. O godzinie 6.49 wystrzelono pierwszą torpedę G7e która chybiła. Wystrzelona o godzinie 7.01 druga torpeda trafiła statek, który w pół minuty zatonął. Cała załoga – 14 osób – zginęła (niektóre źródła – m.in. niemiecki historyk Jürgen Rohwer przypisują zatopienie statku Bisp U-23, natomiast U-18 miał zatopić norweski parowiec Varild, jednak w wyniku analizy KTB okrętów oraz raportów Admiralicji wydaje się dużo bardziej prawdopodobne, że Bisp został zatopiony przez U-18 natomiast Varild przez U-23). O godzinie 7.25, w kwadracie AN 42 dostrzeżono kolejny samotny statek – tankowiec, w kierunku którego wystrzelono torpedę, która chybiła. O godzinie 22.10, w kwadracie AN 41 dostrzeżono samotny frachtowiec – wystrzelona w jego kierunku torpeda również chybiła. Ponieważ na pokładzie U-18 została tylko jedna torpeda, Oblt. Mengersen postanowił zakończyć patrol. 26 stycznia okręt wszedł do Wilhemshaven.

Patrol 6 (11.02.1940 – 24.02.1940)

11 lutego 1940 roku, U-18 wyszedł z Wilhelmshaven z zadaniem patrolowania obszaru w rejonie Szetlandów i Orkadów. Wraz z okrętami U-13, U-14, U-19, U-22, U-23, U-57, U-60, U-61, U-62 i U-63 – w ramach operacji „Nordmark” tworzył linię rozpoznawczą – miały one powiadomić o wyjściu z baz na Orkadach brytyjskich okrętów wojennych. Operacja „Nordmark” była wypadem niemieckich ciężkich okrętów – pancerników „Scharnhorst” i „Gneisenau” oraz ciężkiego krążownika „Admiral Hipper”, a także trzech niszczycieli „Wilhelm Heidkamp”, „Karl Galster” i „Wolfgang Zenker” – przeciwko brytyjskiej żegludze pomiędzy Wielką Brytanią a Norwegią. 16 lutego, o godzinie 13.22 w kwadracie AN 41 okręt został zaatakowany przez samolot Hudson z 224 eskadry RAF, który zrzucił 4 bomby. 19 lutego, o godzinie 6.21, w kwadracie AN 16 dostrzeżono i zaatakowano przy użyciu jednej torpedy uzbrojony trawler. Torpeda chybiła. 20 lutego, o godzinie 0.21 dostrzeżono i zaatakowano przy użyciu jednej torpedy frachtowiec. Torpeda nie trafiła w cel. 23 lutego U-18 wszedł do bazy w Helgolandzie a 24 lutego przeszedł do Wilhelmshaven. 27 lutego U-18 wyruszył do Kilonii, do której wszedł dzień później.

Z dniem 28 lutego U-18 został przydzielony do 22. Flotylli Szkolnej, która mieściła się w Gdyni. W lipcu 1940 roku U-18 został przydzielony ponownie do 24. Flotylli Szkolnej, która w międzyczasie przeniosła się z Gdańska do Kłajpedy. 18 grudnia 1940 roku ponownie został przeniesiony do 22. Flotylli Szkolnej w Gdyni. Tam, w roli okrętu szkolnego pływał do sierpnia 1942 roku. W międzyczasie, 25 maja 1940 roku, niedaleko Kłajpedy, idący na głębokości peryskopowej U-18 został staranowany przez torpedowiec T-123Pochodzący sprzed I wojna światowa torpedowiec S-23, od 1932 roku pod nazwą T-123, w roku 1939 przebudowany na okręt prowadzący dla okrętu-celu Hessen i przemianowany na Komet. – uszkodzeniu uległ peryskop.

7 czerwca z pokładu schodzi Oblt. Ottokar Paulshen, by objąć samodzielne dowództwo na U-20. 3 września następuje zmiana dowódcy – Oblt. Ernst Mengersen przechodzi na U-143, natomiast na jego miejsce przychodzi Kptlt. Hans-Heinz Linder. 17 grudnia Kptlt. Linder schodzi z okrętu by przejść na U-96 znajdujący się pod dowództwem Kptlt. Heinricha Lehmann-Willenbrocka, gdzie uczestniczy w trzecim patrolu przygotowując się do samodzielnego objęcia okrętu. Natomiast na U-18 dowództwo obejmuje Kptlt. Ernst Vogelsang, który zajmował to stanowisko do 6 maja 1941 roku, kiedy to przeszedł na U-132. Na jego miejsce przyszedł Oblt. Hans-Achim von Rosenberg-Gruszcynski, który był dowódcą U-18 przez przeszło rok – do 31 maja 1942 roku, po czym objął samodzielne dowództwo na U-384. 1 czerwca, na U-18 dowódcą został Oblt. Friedrich-Wilhelm Wissmann, który pełnił tę funkcję do 18 sierpnia 1942 roku. Po zejściu z U-18 Oblt. Wissmann otrzymał dowództwo na U-518.

W połowie roku 1942 postanowiono skierować U-18 do służby na Morzu Czarnym. Okręt został przeniesiony z 22. Flotylli Szkolnej do 30. Flotylli Bojowej w Konstancy, która została utworzona w październiku 1942 roku. Pierwszym okrętem który do niej trafił (w październiku 1942 roku) był U-24. Ostatecznie składała się ona z sześciu U-Bootów typu IIB: U-9, U-18, U-19, U-20, U-23 i U-24. Znajdujący się w Kilonii U-18 został wycofany ze służby 18 sierpnia 1942 roku, a następnie w stoczni Deutsche Werke AG rozpoczęto demontaż części wyposażenia okrętu w ramach przygotowań do transportu nad Morze Czarne. Okręt przetransportowano na specjalnych pontonach Kanałem Kilońskim z Kilonii do Brunsbüttel, a następnie Łabą do Drezna. Stamtąd specjalnymi ciągnikami kadłub okrętu przewieziono autostradami do Ingolstadt. Stamtąd przy użyciu pontonów, przetransportowano okręt Dunajem do Galați w Rumunii, dokąd dotarł wiosną 1943 roku. W tamtejszej stoczni rzecznej zainstalowano zdemontowane w Kilonii wyposażenie. 6 maja 1943 roku okręt pod dowództwem Oblt. Karla Fleige ponownie został wcielony do służby i przydzielony do 30. Flotylli Bojowej w Konstancy. 7 maja okręt przeszedł do ujścia Dunaju i w Sulinie oczekiwał na okręty eskorty, które miały zabezpieczać jego przejście do Konstancy. Eskorta ostatecznie pojawiła się 11 maja.