mały|upright|Chorągiew Wojska Polskiego Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej (także: Wojsko Polskie) – siły i środki wydzielone przez Polskę do zabezpieczenia jej interesów i prowadzenia walki. Siły zbrojne są podstawowym elementem systemu obronnego państwa, przeznaczonym do skutecznej realizacji polityki bezpieczeństwa i obronnej. Zgodnie z obowiązującą Strategią Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Siły Zbrojne RP utrzymują gotowość do realizacji trzech rodzajów misji: zagwarantowanie obrony państwa i przeciwstawienie się agresji, udział w procesie stabilizacji sytuacji międzynarodowej oraz w operacjach reagowania kryzysowego i operacjach humanitarnych, wspieranie bezpieczeństwa wewnętrznego i pomoc społeczeństwu, stojąc w ten sposób na straży suwerenności Polski oraz jej bezpieczeństwa i pokoju. Mogą brać udział w zwalczaniu klęsk żywiołowych, działaniach antyterrorystycznych, akcjach poszukiwawczych, a także ratowania życia ludzkiego. Biorą też udział w oczyszczaniu terenów z materiałów niebezpiecznych pochodzenia wojskowego i unieszkodliwiają je.
Najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej jest Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w czasie pokoju sprawujący tę funkcję za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej kierującego bezpośrednio Siłami Zbrojnymi RP, będącego członkiem Rady Ministrów działającej pod kierownictwem jej Prezesa, odpowiadającej za całokształt wewnętrznego i zewnętrznego bezpieczeństwa oraz obronności państwa, a także zarządzania kryzysowego, z kolei dowodzenie w imieniu Ministra Obrony Narodowej Siłami Zbrojnymi w czasie pokoju leży w gestii Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, będącego zarazem organem pomocniczym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w procesie kierowania obroną państwa oraz osobą przewidzianą do mianowania w czasie wojny na stanowisko Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych RP.
Do 1991 Siły Zbrojne RP wchodziły w skład wojsk Układu Warszawskiego, następnie w 1999 stały się częścią struktur wojskowych Organizacji Paktu Północnoatlantyckiego, a w 2004 także wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony Unii Europejskiej. Roczny budżet na cele obronne Polski wynosi 53,08 mld dolarów, co stawia Polskę na 6. miejscu w NATO pod tym względem. Wojsko Polskie jest najliczniejszą armią w Unii Europejskiej oraz trzecią co do liczebności armią w NATO.
Historia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej
mały|Dyslokacja SZ RP w 1990 Od 1990 Siły Zbrojne RP przechodzą restrukturyzację i modernizację. Na początku 1990, podczas uzgodnień z dowództwem Zjednoczonych Sił Zbrojnych Układu Warszawskiego, usankcjonowano zmiany, jakie zaszły w składzie Sił Zbrojnych PRL. W składzie Frontu Nadmorskiego utrzymywano nadal dwie armie, jeden korpus i odwód ogólnowojskowy. Lotnictwo dysponowało dywizją lotnictwa myśliwskiego, dwoma dywizjami lotnictwa myśliwsko-bombowego, pułkiem lotnictwa rozpoznania taktycznego i dwoma pułkami śmigłowców bojowych. Marynarka Wojenna wydzielała flotyllę okrętów i dwie flotylle obrony wybrzeża. 1 lipca 1990 nastąpiło połączenie dwóch rodzajów sił zbrojnych: Wojsk Lotniczych i Wojsk Obrony Powietrznej Kraju, w wyniku czego powstały Wojska Lotnicze i Obrony Powietrznej (WLOP), z kolei 27 lipca 1990 służba wywiadu wojskowego działająca od 1951 pod nazwą Zarządu II Sztabu Generalnego WP oraz służba kontrwywiadu wojskowego wchodząca dotąd w skład Wojskowej Służby Wewnętrznej zostały połączone w Wojskowe Służby Informacyjne, zaś reszta struktur Wojskowej Służby Wewnętrznej przeformowana została w Żandarmerię Wojskową.
Po rozwiązaniu w 1991 Układu Warszawskiego, uznano potrzebę utrzymywania dotychczasowego potencjału militarnego w celu zapewnienia skutecznego odstraszania potencjalnego przeciwnika. W wojskach lądowych przyjęto, że każdy z czterech okręgów wojskowych wystawi korpus ogólnowojskowy. Okręgi: Pomorski OW, Śląski OW i Warszawski OW miały wystawić korpusy z trzema dywizjami zmechanizowanymi, a Krakowski Okręg Wojskowy miał wystawić korpus w składzie dywizji kawalerii powietrznej oraz trzech samodzielnych brygad. Wojska Lotnicze i Obrony Powietrznej wystawiały korpus lotnictwa operacyjnego i dwa korpusy obrony powietrznej. W Marynarce Wojennej funkcjonowały trzy flotylle.
W 1999 Siły Zbrojne RP stały się częścią struktur wojskowych Organizacji Paktu Północnoatlantyckiego. W 2001 wprowadzono nową strukturę Sił Zbrojnych RP na wypadek wojny. W Wojskach Lądowych były to dwa korpusy zmechanizowane z dwiema dywizjami zmechanizowanymi. W Wojskach Lotniczych i Obrony Powietrznej wystawiono korpusy obrony powietrznej, w Marynarce Wojennej nie wprowadzono żadnych zmian. Odwód naczelnego dowódcy stanowiły mobilne brygady i oddziały rodzajów wojsk.
W 2004 Siły Zbrojne RP weszły w skład struktur wojskowych wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony Unii Europejskiej. Rozwiązano jedno dowództwo 1 Korpusu. Wojska Lądowe na wypadek wojny mogły wystawić jeden korpus ogólnowojskowy w składzie trzech-czterech dywizji, a Marynarka Wojenna dwie flotylle, natomiast Wojska Lotnicze i Obrony Powietrznej stały się od 1 lipca 2004 Siłami Powietrznymi, które na wypadek wojny mogły wystawić dwa skrzydła lotnictwa taktycznego. W razie prowadzenia wspólnych działań z wojskami NATO, polskie dywizje i jednostki wsparcia weszłyby w skład korpusów wielonarodowych. Siły Powietrzne i Marynarka Wojenna mogłyby zachować autonomiczność bądź wejść w skład większych zgrupowań sojuszniczych.
Od 2005 do uzbrojenia Polski stopniowo dołączają wielozadaniowe myśliwce F-16, samoloty transportowe CASA C-295M i C-130 Hercules, transportery opancerzone KTO Rosomak, czołgi podstawowe Leopard 2, lekkie śmigłowce SW-4 oraz przeciwpancerne pociski rakietowe SPIKE. W 2006 zlikwidowano wchodzące w skład Sił Zbrojnych Wojskowe Służby Informacyjne, zaś powołane w ich miejsce służby specjalne: Służba Wywiadu Wojskowego oraz Służba Kontrwywiadu Wojskowego, zostały ulokowane w czasie pokoju poza Siłami Zbrojnymi, mając stać się ich częścią dopiero na wypadek wojny. W 2007 powołano kolejny rodzaj Sił Zbrojnych – Wojska Specjalne. W 2008 rozformowano istniejące w Wojskach Lądowych uprzednio Brygady Obrony Terytorialnej. Od 11 lutego 2009 wstrzymano w Polsce przymusowy pobór do wojska, a 22 stycznia 2010 zakończył się proces całkowitego uzawodowienia armii. Z dniem 1 stycznia 2012 przestały funkcjonować ostatnie 2 okręgi wojskowe: Śląski Okręg Wojskowy i Pomorski Okręg Wojskowy, znosząc dawny system administracji wojskowej. 1 stycznia 2017 zostały wyodrębnione jako kolejny rodzaj Sił Zbrojnych Wojska Obrony Terytorialnej, natomiast w 2022 powołano wyspecjalizowany komponent Sił Zbrojnych – Wojska Obrony Cyberprzestrzeni.
Siły Zbrojne RP przeszły z modelu wielkiej armii poborowej do mniejszej armii, składającej się z żołnierzy zawodowych oraz ochotników. Wojska operacyjne Sił Zbrojnych RP brały i biorą udział w wielu operacjach zagranicznych ONZ, NATO i UE, a także podtrzymują udział w koreańskiej Komisji Nadzorczej Państw Neutralnych, który – choć w praktyce symboliczny – jest z punktu widzenia prawa międzynarodowego rozstrzygający dla jej dalszego istnienia.
Zadania i struktura Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej mały|Desant polskich żołnierzy pod Am Nabak
Zadania Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej „Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej służą ochronie niepodległości państwa i niepodzielności jego terytorium oraz zapewnieniu bezpieczeństwa i nienaruszalności jego granic. Siły Zbrojne zachowują neutralność w sprawach politycznych oraz podlegają cywilnej i demokratycznej kontroli” (Konstytucja RP z 1997 r. I, art. 26, p. 1 i p. 2). „Siły Zbrojne ponadto mogą brać udział w zwalczaniu klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków, działaniach antyterrorystycznych, akcjach poszukiwawczych oraz ratowania życia ludzkiego, a także w oczyszczaniu terenów z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego oraz ich unieszkodliwianiu”.
Zwierzchnictwo Najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych RP jest Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, który swoje zadania w tym zakresie wykonuje przy pomocy Biura Bezpieczeństwa Narodowego. W czasie pokoju Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej sprawuje zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi RP za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej. Organem pomocniczym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w procesie kierowania obroną państwa jest Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, który zwykle przewidziany jest do mianowania w czasie wojny na stanowisko Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych RP.
Za całokształt bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego, obronności oraz zarządzania kryzysowego w kraju odpowiada przed Sejmem RP politycznie Rada Ministrów pod kierownictwem jej Prezesa, która koordynuje działania poszczególnych służb przy pomocy Rządowego Centrum Bezpieczeństwa. W jej skład wchodzi Minister Obrony Narodowej, który nadzoruje bezpośrednio Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, kierując w czasie pokoju Siłami Zbrojnymi RP przy pomocy Ministerstwa Obrony Narodowej, w którego strukturach działa Sztab Generalny Wojska PolskiegoArt. 24-28 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny ()..
System dowodzenia Siłami Zbrojnymi RP w czasie pokoju dowodzi w imieniu Ministra Obrony Narodowej Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, który pod względem pełnionej funkcji jest najwyższym stanowiskiem służbowym wśród żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową, toteż podlegają mu m.in.: Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych, Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych,
Ponadto za pośrednictwem Szefa Sztabu Generalnego wykonywane jest przez ministra zwierzchnictwo nad Dowódcą Garnizonu WarszawaDz. Urz. Mon z 2021 r. poz. 248.Art. 20-23 i 25 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny ()..
Poza zakresem zwierzchnictwa Szefa Sztabu pozostawali natomiast w 2023 m.in.: Dowódca Wojsk Obrony Terytorialnej – do czasu osiągnięcia gotowości bojowej przez ten rodzaj sił zbrojnych, Dowódca Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni, Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej, Szef Agencji Uzbrojenia szereg organów wojskowych inspekcji, służb kontrolnych i jednostek certyfikujących.
W latach 2014–2018 rola SG WP polegała głównie na planowaniu strategicznym i doradzaniu Ministrowi ON, wskutek reformy wdrożonej 1 stycznia 2014.
Skład bojowy W skład Sił Zbrojnych RP wchodzą jako ich rodzaje: Godło Nazwa Liczba żołnierzy50px Wojska Lądowe 62 886 żołnierzy (marzec 2024)50px Siły Powietrzne 19 827 żołnierzy (marzec 2024)50px Marynarka Wojenna 8 002 żołnierzy (marzec 2024)50px Wojska Specjalne ≈3 150 żołnierzy (2021)50px Wojska Obrony Terytorialnej 38 280 żołnierzy TSW (grudzień 2025) 6 620 żołnierzy zawodowych (grudzień 2025) = ponad 44 900
W skład Sił Zbrojnych RP wchodzą także jako specjalistyczny komponent: Godło Nazwa Liczba żołnierzy50px Wojska Obrony Cyberprzestrzeni 2125 żołnierzy (luty 2022)
W skład Sił Zbrojnych RP wchodzi także, jako ich wyodrębniona i wyspecjalizowana służba – organ ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, kontrolujący także dyscyplinę wojskową:
Godło Nazwa Liczba żołnierzy 50px Żandarmeria Wojskowa 3330 żołnierzy (luty 2022)
Ponadto instytucjami centralnymi Ministerstwa Obrony Narodowej pozostającymi poza strukturami rodzajów wojsk Sił Zbrojnych RP są m.in.: Dowództwo Garnizonu Warszawa, któremu podlegają jednostki zabezpieczenia na obszarze stolicy, z wyłączeniem jednostek zlokalizowanych w dzielnicy Wesoła stanowiącej siedzibę osobnego garnizonu, a także kilka jednostek łączności i dowodzenia zlokalizowanych poza Warszawą, Agencja Uzbrojenia.
Wojska Lądowe
thumb|Polscy żołnierze na misji wojskowej w Czadzie w pojeździe Rosomak i śmigłowcu Mi-17