Gołonóg – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1915–1919, a następnie: de facto 1941–1954, de jure polonorum 1950–1954, w Kieleckiem i Katowickiem. Siedzibą władz gminy był Gołonóg (obecnie dzielnica Dąbrowy Górniczej).
I wojna światowa Gmina Gołonóg powstała po raz pierwszy wiosną 1915, utworzona przez austriackich okupantów z części gminy Olkusko-Siewierskiej, która znalazła się w obrębie utworzonego przez nich powiatu dąbrowskiegoAmtsblatt des Kreises Dombrowa, 1915, No 1, poz. 1. Jedynie północna część gminy Olkusko-Siewierskiej na północ od Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej weszła w skład strefy okupacyjnej niemieckiej i reformowanego tam powiatu będzińskiego. Chodziło o rzadko zaludniono obszary (część Gołonоga z m.in. Łęknicami, Piekłem i Trzydziestym), które 27 lutego 1915 włączono do gminy Wojkowice KościelneKreis-Blatt des Kreises Bendzin, 1915, No. 2 (str. 8).
Gmina ta liczyła w 1916 roku 28.790 mieszkańcówStan szkolnictwa powszechnego w grudniu 1917 r. na terytorjum obu byłych jeneralnych gubernatorstw: Warszawskiego i Lubelskiego.
20 marca 1919, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, zgodnie z życzeniem Wydziału Powiatowgo, gmina Gołonóg została zniesiona w związku z reaktywacją gminy Olkusko-SiewierskiejRozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 marca 1919 r. w sprawie przywrócenia gminie Gołonóg dawnej nazwy "Olkusko-Siewierskiej" (Dz. Urz. MSW z 1919 r. Nr 19, poz. 225) w jej przedwojennych granicachRozporządzenie z d. 29 marca 1919 r. w przedmiocie przywrócenia na terenie b. Królestwa Kongresowego dawnych granic gmin wiejskich, zmienionych przez władze okupacyjne niemieckie i austriacko-węgierskie (Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. 1919, nr 21, poz. 265).
II wojna światowa Gminę Gołonóg utworzono ponownie przez okupantów niemieckich 15 marca 1941Amtsbezirk Golonog za okupacji hitlerowskiej z części przedwojennej gminy Olkusko-Siewierskiej, odpowiadającej miejscowości Gołonóg (z pozostałej części gminy Niemcy utworzyli odrębną gminę StrzemieszyceAmtsbezirk Strzemieszyce).
PRL Po wojnie gmina Gołonóg przeszła pod administrację polską jako pozostałość po niemieckiej jednostce. Według stanu z 1 stycznia 1946 gmina o nazwie Gołonóg składała się tylko z samego GołonogaWedług publikacji Podział administracyjny województwa śląsko-dąbrowskiego wraz ze skorowidzem gmin i gromad (stan z dnia 1 stycznia 1946) wydanej przez Wydawnictwa Instytutu Śląskiego w 1947 roku.
Formalnie, tzn. przez administrację polską, gmina została "utworzona" dopiero 1 stycznia 1950 roku w woj. śląskim (powiat będziński) z części obszaru znoszonej gminy Olkusko-Siewierskiej (gromada Gołonóg). 12 września 1953 roku część obszaru gminy (obszar wokół Trzydziestego) włączono do Dąbrowy Górniczej. Według stanu z dnia 1 lipca 1952 roku gmina Gołonóg nie była podzielona na gromadyWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.
Zniesiona została 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin, a jej obszar przekształcony w gromadę Gołonóg. 1 stycznia 1957 roku gromada Gołonóg uzyskała status osiedla, które 30 grudnia 1960 roku zostało włączone do Dąbrowy Górniczej.
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w województwie kieleckim Kategoria:Dawne gminy w województwie katowickim