Klukowicze – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1944–1954do 28 września 1954 roku w woj. białostockim (dzisiejsze woj. podlaskie). Siedzibą gminy były Klukowicze.
Gminę Klukowicze utworzono w 1944 roku, z przypadłych Polsce fragmentów powiatu brzeskiego z przedwojennego woj. poleskiego – zachodnie rubieże gmin Wysokie Litewskie (połowa, ok. 12.443 ha), Wołczyn i częściowo Wierzchowicewiększą część przypadłej Polsce gminy Wierzchowice przyłączono do gminy Kleszczele – które przyłączono do powiatu bielskiego w woj. białostockimPismo Starosty Powiatowego (R. Woźniaka) w Bielsku Podlaskim do Urzędu Wojewódzkiego (Wydział Ogólny) w Białymstoku (Nr O.Org.I-3&5&45 z 14.3.1945 r.) z dnia 29 marca 195.
I tak 1 sierpnia 1944 na gminę złożyły się następujące 21 gromad: Bereżyszcze (154 ha), Borki (113 ha), Bobrówka (465 ha), Chlewiszcze (440 ha), Hola (400 ha), Jancewicze (1002 ha), Klukowicze (1014 ha), Litwinowicze (587 ha), Łumianka (103 ha), Piszczatka (517 ha), Połowce (223 ha), Siemichocze (751 ha), Stawiszcze (319 ha), Stołbce (526 ha), Tokary (1319 ha), Tymianka (620 ha), Wólka Nurzecka (501 ha), Wólka Pużycka (329 ha), Wilanowo (891 ha), Wyczółki (520 ha) i Zubacze (338 ha)Starostwo Powiatowe Bielsk Podlaski, Podział adm. powiatu 1945, sygn.100. Inny wykaz z Archiwum Państwowego w Białymstoku podaje jeszcze gromady Augustynka, Klukowicze-Kolonia i Tokary Kolonia, a więc razem 24Archiwum Państwowe w Białymstoku. Urząd Wojewódzki, sygn. 917 k. 18, sygn. 921 k.2, sygn. 922 k. 34, 36, sygn . 937 k. 14-44. Podczas II wojny światowej jedynie Stawiszcze należało do Wierzchowice, natomiast pozostałe miejscowości do gminy Wysokie Litewskie, choć przed wojną do gminy Wierzchowice należały także Chlewiszcze, Hola, Piszczatka i Połowce, a Wólka Pużycka należała do gminy WołczynJemielity, Witold (1998) Podziały administracyjne powiatów bielskiego, siemiatyckiego i hajnowskiego w latach 1919-1990. "Studia Łomżyńskie", 9, 1998, s. 113-161. Rozbieżność ta wynika ze zmian na szczeblu lokalnym dokonanych przez Niemców podczas wojny.
Po ostatecznym zatwierdzeniu przebiegu granicy w tym rejonie w kwietniu 1947 siedem gromad zniesiono: Borki, Hola, Piszczatka i Wólka Pużycka znalazły się zupełnie po stronie ZSRR, Chlewiszcze granica podzieliła na większą część białoruską i mniejszą część polską, Łumianka i Tokary-Kolonia znalazły się na samej linii granicznej i zostały wysiedlone, natomiast Borki zintegrowano z gromadą BerezyszczeJemielity, Witold (1998) Podziały administracyjne powiatów bielskiego, siemiatyckiego i hajnowskiego w latach 1919-1990. "Studia Łomżyńskie", 9, 1998, s. 113-161.
1 lipca 1952 roku gmina weszła w skład nowo utworzonego powiatu siemiatyckiego. Równocześnie od gminy Klukowicze odłączono trzy północne gromady Bereżyszcze, Połowce i Stawiszcze, które weszły w skład nowo utworzonej gminy Czeremcha, oraz zachodnią gromadę Augustynka, która weszła w skład nowo utworzonej gminy Nurzec. W celu rekompensaty do gminy Klukowicze przyłączono gromadę Werpol z gminy Mielnik. W dniu 1 lipca 1952 roku gmina była zatem podzielona na 14 gromad: Bobrówka, Jancewicze, Klukowicze, Klukowicze-Kolonia, Litwinowicze, Siemichocze, Stołbce, Tokary, Tymianka, Werpol, Wilanowo, Wólka Nurzecka, Wyczółki i ZubaczeWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.
Gminę zniesiono jesienią 1954 wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin. Jednostki nie przywrócono 1 stycznia 1973 roku po reaktywowaniu gmin.
Przypisy
Klukowicze